… Üniversitesi ile … Tesisat İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen sözleşmeye göre yürütülen “Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi”nde alınması öngörülen bazı malzemeler teslim edilmemesine rağmen, bunlara ilişkin tutarların yükleniciye ödenmesi.
… Üniversitesi ile … Tesisat İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında düzenlenen sözleşmeye göre yürütülen “Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi” kapsamında alınması öngörülen malzemeler Yüklenici tarafından teslim edilmemesine rağmen bunlara ilişkin tutarların Yükleniciye ödendiği görülmüştür.
“Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi”ne ait ihale dosyası, ödeme emri belgeleri ve eklerinde yapılan incelemede, ihalenin ../../2017 tarihinde … kayıt numarası ile ilan edildiği, ../../2017 tarihinde 4374 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile yapıldığı, ihale için sunulan tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda … Tesisat İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin vermiş olduğu … TL’lik teklif en uygun teklif olarak değerlendirilerek, bu firma ile ../../2017 tarihinde birim fiyat sözleşme imzalandığı anlaşılmıştır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Sözleşme türleri” başlıklı 6 ncı maddesinde,
“Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda,
a) Yapım işlerinde, uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,
b) Mal veya hizmet alımı işlerinde, ayrıntılı özellikleri ve miktarı idarece belirlenen işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme,
c) Yapım işlerinde, ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme,
…
düzenlenir”
hükmü yer almakta,
İşe ait Sözleşmenin “Sözleşme Türü ve Bedeli” başlıklı 6 ncı maddesinde ise,
“Bu sözleşme, birim fiyat sözleşme olup, İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan … TL bedel üzerinden akdedilmiştir.
Alınan malların ve yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar esas alınır.”
şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Sözleşmenin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Sözleşmenin konusu, İdarenin ihtiyacı olan ve aşağıda miktarı belirtilen ve teknik özellikleri teknik şartnamede düzenlenen Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi, ihale dokümanı ile bu sözleşmede belirlenen şartlar dahilinde Yüklenici tarafından temini ve İdareye teslimi işidir.” denilmekte, ikinci fıkrasında sözleşme kapsamında alımı yapılacak malların çeşidi, birimi ve miktarı belirtilmekte, üçüncü fıkrasında “Bu Sözleşme ile temin edilecek mal/mallar, sözleşme ve eklerinde yer alan düzenlemelere uygun teslim edilecektir.” denilmekte, 10 uncu maddesinde malların sözleşme imzalandıktan sonra en geç 90 gün içinde montajlarının yapılması ve çalışır durumda teslim edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Bu hükümlere göre, söz konusu iş kapsamında alınması öngörülen malların sözleşmede belirtilen süre içerisinde teslim edilmesi, teslim gerçekleştiğinde teslim edilen miktarlar ile bunların birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunacak tutarın yükleniciye ödenmesi gerekmektedir.
Bunun için de öncelikle sözleşmeye konu malların idareye sözleşme hükümlerine uygun şekilde teslim edilip edilmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında,
“Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır. Mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz.”
hükmü yer almaktadır.
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmeliğin “Muayene ve kabul komisyonlarının kuruluşu” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında,
“Yetkili makam tarafından biri başkan, biri işin uzmanı olmak üzere en az üç veya daha fazla tek sayıda kişi ile yedek üyelerden oluşan muayene ve kabul komisyonları kurulur. Ancak, ilgili idarede yeterli sayıda veya işin özelliğine uygun nitelikte uzman personel bulunmaması durumunda, 4734 sayılı Kanuna tabi idarelerden uzman personel görevlendirilebilir.”,
denilmektedir.
Yönetmeliğin 7 nci maddesinde komisyonun, “yüklenici tarafından idareye teslim edilen malın veya yapılan işin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığını incelemek” görev ve sorumluluğunu taşıdığı, 11 inci maddesinde, bir malın veya yapılan işin komisyon tarafından muayenesine başlanabilmesi için yüklenicinin malı ihale dokümanına uygun şekilde teslim etmesi veya dokümana uygun olarak teslime hazır hale getirildiğini idareye bildirmesi gerektiği, bu bildirimden itibaren en geç beş işgünü içinde idarece muayene ve kabul işlemlerine başlanacağı, 20 nci maddesinde muayene sonucunda rapor düzenleneceği, 21 inci maddesinde muayene ve kabul komisyonlarının eksiksiz toplanarak, kararlarını çoğunlukla alacağı ifade edilmektedir.
Ödeme emri belgesi ve eklerinin incelenmesi sonucunda, işin muayene ve kabulünün yapılması amacıyla bir başkan (…-Makine Yüksek Mühendisi) ve iki üye (…-Makine Teknikeri, …-Tekniker) ile muayene ve kabul komisyonu oluşturulduğu, bu komisyon tarafından tutulan ve imzalanan ../../2017 tarihli muayene ve kabul komisyonu tutanağında “… Mühendislik Tic. Ltd. Şti.’den alınan ve yukarıda cinsi ve miktarı yazılı 24 kalemden ibaret malzeme/malzemeler komisyonumuzca muayene edilerek, şartnameye uygun olduğu tespit edilmiştir” denildiği, bu malzemeler için ../../2017 tarihinde taşınır işlem fişi düzenlendiği, ayrıca firma tarafından düzenlenen faturaların da belgeler arasında yer aldığı görülmüştür.
Ancak,
- Denetim Ekibi tarafından yapılan incelemede sözleşmeye konu malzemelerin imalat yerinde bulunmadığı, buna ilişkin tespitlerin Denetim Ekibi ve onlara eşlik eden … (Makine Mühendisi), … (Makine Mühendisi), … (Makine Teknikeri), … (Diş Hekimliği Fakültesi Sekreteri), … (Diş Hek, Teknik Atölye Sor.) tarafından tutanak altına alındığı,
- Muayene ve kabul komisyonu üyelerinin belirlenmesine ilişkin evrak ../../2017 tarihli olmasına rağmen, muayene ve kabul komisyonunun sözleşmede belirtilen malzemelerin şartnameye uygun olarak alındığına ilişkin olarak ../../2017 tarihinde tutanak tuttuğu, malzemelere ait taşınır işlem fişlerinin tarihinin ise ../../2017 olduğu,
buna göre, söz konusu malzemeler Üniversiteye teslim edilmemesine rağmen, bunların muayene ve kabulünün yapıldığı, buna istinaden de yükleniciye sözleşmeyle belirlenen tutarın ödendiği anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış, sağlanmamış hizmetleri sağlanmış, yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.
Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
hükümleri yer almaktadır.
19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde de,
“Kamu zararının belirlenmesinde,
a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) İlgili mevzuatında öngörülen haller dışında, iş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
ç) İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması,
d) Kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı ve elden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
e) Görevlilere teslim edilen taşınırların zarara uğraması,
f) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,
ğ) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
esas alınır.”
denilmektedir.
Bu hükümlere göre, yukarıda detaylarıyla anlatıldığı üzere, alınmamış malzemeler alınmış gibi değerlendirilerek bunlar için yükleniciye ödeme yapılması kamu kaynağında eksilmeye neden olması bakımından kamu zararı oluşturmaktadır.
Öte yandan Raporda yer alan savunmalar incelendiğinde, bazı sorumluların sorgu konusu edilen hususlara sorumluluk yönünden itirazlarının olduğu görülmüştür.
Raporda, söz konusu iş kapsamında harcama yetkilisinin, gerçekleştirme görevlisinin, (ödeme emri belgesini gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan kişi), muayene ve kabul komisyonu başkan ve üyelerinin, taşınır kayıt yetkililerinin sorumlu tutulduğu anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “ Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31 nci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş,
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…”
denilmiştir.
Bu hükümlere göre harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin mali sorumluluğunun ana çerçevesi çizilmiştir. Buna göre, harcama süreci harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle başlamakta, gerçekleştirme görevlisi tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle sona ermektedir.
Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 Kararında da 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililer belirlenmiş, bu sorumluların (üst yönetici, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi) sorumluluk halleri ayrı ayrı ve farklı durumlar gözetilerek değerlendirilmiştir.
5018 sayılı Kanun ve bahsi geçen Karar birlikte değerlendirildiğinde, bir giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, sorumluluk konusunda da harcama yetkilisi ön plana çıkmakta, genel olarak da harcama yetkilileri, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olmaktadır. Bu anlamda aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisi de, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu olmaktadır.
Ancak, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekmektedir.
Rapora konu “Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi”ne ilişkin belgeler incelendiğinde, ödeme emri belgesinin ekinde ihale sürecine ilişkin görevlendirme yazıları, sözleşme, muayene ve kabul komisyonu oluşturmasına yönelik görevlendirme yazısı, muayene ve kabul komisyonu tutanağı, taşınır işlem fişi, faturanın yer aldığı görülmektedir. Bunların bazıları ihale sürecine yönelik olarak, bazıları ise işin sözleşme ve şartnamelerde belirlenen usullere uygun yapılıp yapılmadığı esas alınarak düzenlenmektedir. Ödeme emri belgesi üzerindeki tutar da esas itibariyle muayene ve kabul komisyonu tutanağı, taşınır işlem fişi ve fatura esas alınarak belirlenmektedir.
Bu anlamda, harcama yetkilisi ve ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin, işe ait şartnameler ve sözleşme gibi dokümanlar da göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve teknik bilgi ile fiili kontrole dayanılarak hazırlanan muayene ve kabul komisyonu tutanağı ve konuya ilişkin diğer belgelerden hareketle malzemelerin alınıp alınmadığını kontrol etme, alınmayan malzemeleri ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmamaktadır. Dolayısıyla ödeme emri belgesini harcama biriminin en üst yöneticisi olarak imzalayan harcama yetkilisi ve ödeme emri belgesini düzenlemekle görevli gerçekleştirme görevlisinin kamu zararıyla illiyet bağı oluşmamaktadır.
Bu nedenle “Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi” kapsamında ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ile ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin oluşan kamu zararında sorumlulukları bulunmamaktadır.
Raporda taşınır kayıt yetkililerinin de sorumlu olarak gösterildiği anlaşılmaktadır.
18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde taşınır kayıt yetkilisi, “Taşınırları teslim alan, sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza eden, kullanıcılarına ve kullanım yerlerine teslim eden, bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre kayıtları tutan, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenleyen ve bu hususlarda hesap verme sorumluluğu çerçevesinde taşınır kontrol yetkilisi ve harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri ifade eder” şeklinde tanımlanmaktadır.
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları belirtilmiştir. Bu fıkrada “Harcama birimince edinilen taşınırlardan muayene ve kabulü yapılanları cins ve niteliklerine göre sayarak, tartarak, ölçerek teslim almak, doğrudan tüketilmeyen ve kullanıma verilmeyen taşınırları sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza etmek.”, ve “Muayene ve kabul işlemi hemen yapılamayan taşınırları kontrol ederek teslim almak, özellikleri nedeniyle kesin kabulleri belli bir dönem kullanıldıktan sonra yapılabilen sarf malzemeleri hariç olmak üzere, bunların kesin kabulü yapılmadan kullanıma verilmesini önlemek.” taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Ödeme emri belgesi eki belgelerin incelenmesi sonucunda, taşınır kayıt yetkililerinin konuya ilişkin malzemeler için taşınır işlem fişi düzenlediği ve giriş kaydı yaptığı görülmüştür.
Ancak, alıma ilişkin süreç incelendiğinde, söz konusu malzemeler için fatura ile muayene ve kabul tutanağı düzenlendiği, malzemelerin montaj dahil olarak ihalede yer aldığı, taşınır kayıt yetkililerine teslim edilmeden imalat yerlerine götürüldüğü, taşınır kayıt yetkililerinin malzemelerin giriş işlemlerini fatura ve muayene ve kabul tutanağını esas alarak yaptığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla her ne kadar taşınır kayıt yetkililerinin taşınır işlem fişi düzenledikleri malzemeleri teslim almaları gerekmekte ise de, alım süreci göz önünde bulundurulduğunda, malzemeler için öncesinde fatura ve muayene ve kabul tutanağı düzenlendiğinden ve Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin altıncı fıkrasındaki “Taşınır kayıt yetkilileri ile taşınır kontrol yetkilileri, düzenledikleri ve imzaladıkları belge ve cetvellerin doğruluğundan harcama yetkilisine karşı birlikte sorumludur.” hükmüne göre taşınır kayıt yetkililerinin kamu zararına neden olan bir işleminin olmadığı değerlendirilmiştir.
Buradan hareketle, söz konusu iş kapsamında ortaya çıkan kamu zararının dayanakları arasında yukarıda bahsi geçen, ödeme emri belgesi ekinde yer alan ve ödeme emri belgesine esas teşkil eden muayene ve kabul komisyonu tutanağının yer aldığı açıktır. Bir işin muayene ve kabul işlemlerini yapmakla görevlendirilenler, işi hatasız, kusursuz ve eksiksiz olarak teslim almakla ve kabul işlemlerini yapmakla sorumludurlar. Söz konusu işte sözleşmeye konu malzemeler yüklenici tarafından teslim edilmemesine (fiili incelemede yerlerinde bulunmadığı tespit edilmiştir.) rağmen muayene ve kabul komisyonu tutanağı düzenlenerek malzemelerin şartnameye uygun olarak teslim edildiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla bu belgeyi düzenleyen ve imzalayanların kamu zararında sorumlulukları bulunmaktadır.
Sorumlulardan Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Sıhhi Tesisat Teknikeri) …’in savunması ile konuya ilişkin belgeler incelendiğinde, ilgilinin ../../2017 tarih ve … sayılı yazı ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında 1 yıl süre ile görevlendirildiği, ../../2017 evrak tarihli yazı ile söz konusu işin muayene ve kabul komisyonunda görevlendirildiği, … Üniversitesi ,,, Meslek Yüksekokulu Sıhhi Tesisat Bölümünden mezun olduğundan görevlendirme yazısına “sadece 2 kalemde belirtilen alanınızla ilgili malzemenin tarafınızca bakılması ricasıyla.” notunun düşüldüğü anlaşılmıştır. Bu nedenle …’in kamu zararından, kabulü yapılan “Parçalayıcı Bıçaklı Dalgıç Tip Pis Su Pompası Standart” malzeme nedeniyle ve buna ilişkin tutar için sorumlu tutulması gerektiği değerlendirilmiştir.
Bu itibarla,
… Üniversitesi ile … Tesisat İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında düzenlenen sözleşmeye göre yürütülen “Diş Hekimliği Fakültesi ve Deney Hayvanları Binası Klima ve Havalandırma Tesisatı Malzemeleri Alımı İşi” kapsamında alınması öngörülen malzemeler Yüklenici tarafından teslim edilmemesine rağmen bunlara ilişkin tutarların Yükleniciye ödenmesi sonucu sebep olunan … TL kamu zararının,
… TL’sinin Muayene ve Kabul Komisyonu Başkanı (Makine Y. Mühendisi) … ve Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Makine Teknikeri) …’ya,
… TL’sinin Muayene ve Kabul Komisyonu Başkanı (Makine Y. Mühendisi) … ve Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Makine Teknikeri) … ve Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Sıhhi Tesisat Teknikeri) …’e,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31 inci maddesinde, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32 nci maddesinde ise, bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.
5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, sorumluluk konusunda da harcama yetkilisi ön plana çıkmaktadır.
Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan ve ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkilisinin de söz konusu işte oluşan kamu zararından diğer sorumlularla birlikte sorumlu tutulması gerekmektedir.