Yapım işine ilişkin ihale işlemleri sürecinde yaklaşık maliyetin hatalı bir şekilde yüksek olarak belirlenmesi ve kamu yararı gözetilmeksizin ihale dokümanlarına aşırı düşük sorgulaması yapılmayacağı hükmü konularak daha düşük tekliflerin otomatik olarak elenmesi sonucunda ihale bedelinin hatalı oluşması.
… Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi C ve D Blok Asansör Yenileme İşine ilişkin ihale işlemleri sürecinde, yaklaşık maliyetin hatalı bir şekilde yüksek olarak belirlendiği, kamu yararı gözetilmeksizin ihale dokümanlarına aşırı düşük sorgulaması yapılmayacağı hükmü konularak daha düşük tekliflerin otomatik olarak elenmesi sonucunda ihale bedelinin hatalı oluşması ve bu nedenle en düşük teklifi veren firma en avantajlı teklif olarak değerlendirilmemesi hususları konu edilmişse de, yaklaşık maliyetin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesi “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11 inci maddesi hükümlerine uygun olarak tespit edildiği, … Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi C ve D Blok Asansör Yenileme İşine ilişkin olarak çeşitli asansör firmalarından nakliye ve montaj giderleri dahil olarak alınan fiyatlar esas alınarak yaklaşık maliyet belirlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Aynı şekilde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38. maddesinde 6.2.2014 tarih ve 6518 sayılı Kanunun 47. maddesiyle yapılan değişikle, Kamu İhale Kurumuna “yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde, sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapma” yetkisi verilmiş, söz konusu yetki uyarınca Kurumca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60. maddesinde idarelere “ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla” yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine kadar olan açık ihalelerde, bu maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) veya (c) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunluluğu getirilmiş, Üniversitece söz konusu ihalede (c) bendindeki “Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.” seçeneğini tercih ederek, bu tercihini ihale dokümanına yazmış olduğu anlaşıldığından, ihaleyi alan yüklenicinin teklif fiyatı ile ihalede en düşük bedeli içeren teklif fiyatı arasında oluşan … TL ödeme ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
İlave Görüş:
Üye …’ın ilave gerekçesi:
Rapor maddesinde, … Üniv. Tıp Fakültesi Hastanesi C ve D Blok Asansör Yenileme İnşaatı İşinde, yaklaşık maliyetin hatalı ve yüksek belirlenmesi ve işin idari şartnamesine “bu işte aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmayacağına dair” hüküm konulması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmiş ve ihaleyi alan yüklenicinin teklif fiyatı ile bu ihalede en düşük bedeli içeren teklif fiyatı arasındaki fark miktar, kamu zararı olarak değerlendirilmiştir.
Söz konusu ihale ile ilgili yaklaşık maliyetin, EBYS üzerinden görevlendirilen idare elemanı iki mühendis tarafından yapılacak işin teknik şartnamesi de eklenmek suretiyle piyasadan üç adet teklif alınmak ve bu tekliflerden ikisinin ortalaması hesaplanarak tespit edildiği görülmüş, Raporda kamu zararına neden olarak gösterilen iddialar sırasıyla aşağıda değerlendirilmiştir.
- Yaklaşık maliyetin hatalı ve yüksek belirlendiği iddiasının dayanağı,
1-Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyatlarının yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılmaması iddiası,
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10. Maddesinin 1. Fıkrasında, İdarelerce ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde,
a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,
c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,
ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,
d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitlerinin esas alınacağı belirtildikten sonra 2. fıkrasında, İdarelerin, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu itibarla iddia yasal dayanaktan yoksundur. Ayrıca, Bakanlığın yapılan imalatlara uygun birim fiyatlarının bulunduğuna dair bir değerlendirme de yapılmamıştır.
2-Raporda, ihale konusu imalatlara ilişkin nakliye ve montaj giderleri, genel gider olarak kabul edilmiş, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında %25 kar ve genel gider yerine sadece % 10 kar eklenmesi gerektiği iddia edilmiş bu nedenle yaklaşık maliyetin yüksek tespit edildiği iddia edilmiştir.
Yüksek Fen Kurulu, 06.4.1955 tarih ve 60 sayılı Kararında, %25 Müteahhitlik karı ve genel gider oranının, %15 inin genel giderlere ait olduğuna karar vermiştir.
Buradaki genel giderlerden anlaşılması gereken, şantiye kurulum masrafı, vergi ve sigorta giderleri, noter masrafları, teminat mektubu giderleri, kik payı, ihale ve sözleşme damga vergileri gibi giderler olup nakliye ve montaj giderlerinin genel giderlerle hiçbir ilgisi bulunmamaktadır.
3-İş artışına gidilmiş olması yaklaşık maliyetin doğru tespit edilmediğine gerekçe olarak gösterilmiştir.
Oysa iş artışı, işin devamı sırasında Belediye İtfaiye İdaresinin uyarıları üzerine iki adet asansörün yangın asansörü olarak revize edilmesi, mevcut sövelerin ekonomik ömrünü tamamlaması, asansörlerin demontajı sırasında meydana gelen kırılma ve kopmalardan kaynaklanmıştır.
- Yaklaşık maliyetin tespitinde görevli memurların, aynı işin ihale komisyonunda da görev alması iddiası,
İhale komisyonundaki kimi üyelerin, aynı işe ait ihale öncesi çalışmalara (yaklaşık maliyet ve teknik şartname hazırlanması gibi) katılmış olmasında hukuken hiçbir engel bulunmamaktadır. Kamu İhale Kurulunun 2007/UM.Z-2349 nolu Kararı da bu yöndedir. Dolayısıyla yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
- İdari şartnameye, “teklifi sınır değerin altıda olduğu tespit edilen isteklilerin teklifleri, Kanunun 38. Maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin reddedilecektir“ şeklinde hüküm konulmasının mevzuata aykırı olduğu iddiası,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38. Maddesinde 6.2.2014 tarih ve 6518 sayılı Kanunun 47. maddesiyle yapılan değişikle, Kamu İhale Kurumuna “yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde, sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapma” yetkisi verilmiş, söz konusu Kurumda, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60. Maddesinde idarelere “ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla” (4) (Değişik fıkra:12/06/2015-29384 R.G./3. md.) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine kadar olan açık ihalelerde, bu Maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) veya (c) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunluluğu getirilmiş idarede tercihini (c) bendindeki seçenekten yana kullanmıştır. Dolayısıyla yapılan işlem Raporun sonuç bölümünde de ifade edildiği üzere yapılan işlem mevzuata uygundur.
Raporda bu konuyla ilgili olarak mevzuata uygunluk tespiti yapıldıktan sonra, kamu menfaati açısından böyle yapılmaması gerekirdi, böyle yapıldığı için fiyatın yüksek oluştuğu şeklindeki iddia ancak yerindelik değerlendirmesi olabilir.
- Kamu zararının doğmasını etkilemeyen iddialar,
Ayrıca Raporda mevzuata aykırılık olarak değerlendirilen, Ön mali kontrol işleminin sözleşmenin imzalanmasından sonra yerine getirilmesi, işyeri tesliminin sözleşmede öngörülen süre içerisinde yerine getirilmemesi, Kik payının sözleşmede imzalanmasından sonra Kurum hesaplarına yatırılması huşularının kamu zararının doğmasıyla bir ilgisi yoktur. Ayrıca, işyeri tesliminin sözleşmede öngörülen sürede yapıldığı görülmüştür.
Ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin belgelerin hatalı değerlendirildiği iddia edilmiş ancak bu hususla ilgili hiçbir açıklama yapılmamıştır.
İdareye asansörleri teslim eden şirketin bu ihalede en avantajlı ikinci teklif sahibi firma olması hususu, bu durum ihaleden sonraki bir aşamaya ilişkin olduğu için kamu zararı ile bir ilişkisi görülmemiştir.
- Kamu zararı miktarının hesaplanması,
Raporda, ihaleyi alan yüklenicinin teklif fiyatı ile bu ihalede en düşük bedeli içeren teklif fiyat arasındaki fark, kamu zararı olarak değerlendirilmiştir. Oysa bu ihalede, ihale komisyonu tarafından en düşük teklif, uygun teklif olarak kabul edilseydi dahi bu aşamadan sonra isteklinin yasaklı olup olmadığı, ihale yetkilisinin bu ihaleyi onaylayıp onaylamayacağı, söz konusu isteklinin sözleşmeyi imzalayıp imzalamayacağı, imzalasa bile bu bedelle işin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmadığından yapılan bu kamu zararı hesabı farazidir, kesin bir zarar değildir.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, söz konusu iş ile ilgili olarak rapordaki iddialara dayalı bir kamu zararı gerçekleşmediğinden, ilişik olmadığına karar verilmesi gerekir.
Azınlık Görüşü:
Üye … ile Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
Sorumlular duruşma sırasındaki savunmalarında her ne kadar … Üniversitesi Rektörlüğünce konu hakkında soruşturma açıldığı ve soruşturma sonucunda herhangi bir olumsuz bir sonuç çıkmadığını belirtmiş olsalar da, gerek ihalede istekliler tarafından teklif verilen fiyatlar arasındaki büyük farklılık gerekse ihaleyi alan ... Ltd.Şti ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi … Müh. Sistemleri Mek. Ltd. Şti’nin ortak hareket ettiği iddiaları nedeniyle denetçi tarafından yapılan inceleme sonucunda, idareye asansörleri teslim eden şirketin en avantajlı ikinci teklif sahibi … Müh. Sistemleri Mek. Ltd. Şti. olduğu ve teslim edilen asansörlerin üzerinde … Müh. Sistemleri Mek. Ltd. Şti’nin adı ve iletişim adresinin yer almasına ilişkin tespit ve değerlendirmelerin incelenmesi için Yükseköğretim Kurumuna yazılması gerekmektedir.