Alınmamış malzemenin alınmış gösterilerek ödeme yapılması
… sayılı ilamın … nci maddesiyle … Üniversitesi tarafından … Kitap-Kırtasiye firmasından kırtasiye malzemesi alınmamasına rağmen alım gerçekleşmiş gibi piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul tutanağı, taşınır işlem fişi, ödeme emri belgesi düzenlenerek firmaya ödeme yapıldığı sonucu sebep olunan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Genel Sekreter Vekili) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi- Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Şef Vekili) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi-Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Bilgisayar İşletmeni) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi (Bilgisayar İşletmeni) …, Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Bilgisayar İşletmeni) … ve Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi …’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine karar verilmişti.
Bu defa Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) … tarafından verilen dilekçe üzerine Temyiz Kurulunca verilen … tarih ve … tutanak nolu kararda özetle; İdarenin mali işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında harcamalarda ödeme emri belgesine kanıtlayıcı belgeleri eklemesi gerektiğinden sözkonusu alıma ilişkin ödeme emrine alım onayı, piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul tutanağı, taşınır işlem fişi ve faturanın eklendiğinin görüldüğü; ilamda, … Kitap-Kırtasiye firmasından kırtasiye malzemesi alınmamasına rağmen alım gerçekleşmiş gibi piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul tutanağı, taşınır işlem fişi, ödeme emri belgesi düzenlenerek firmaya ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu tespiti ile tazmin hükmolunmuş ve hükmün sorumluluk kısmında piyasa fiyat araştırma görevlileri de sorumlular arasında sayılmış olsa da, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin son fıkrası ile Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin son bendinde belirtilen hükümler gereği, onay belgesinde yetkilendirilen kişi veya kişilerce, ihtiyacın gerçek piyasa rayiçlerine uygun bir şekilde temin edilmesini sağlamaya yönelik olarak piyasada fiyat araştırması yapılmakta ve buna ilişkin tutanak düzenlendiğinden piyasa fiyat araştırmasında görevlendirilen kişilerin, malzemenin kontrol edilip sağlam ve uygunluğunu tespit yönünde bir yetkisi ve yine teslim alma, kullanım yerlerine teslim etme şeklinde bir görevi bulunmadığından sorumlu tutulmamaları gerektiği; diğer taraftan, söz konusu alıma sadece belge üzerinden bakıldığında, usulüne uygun gerçekleştirildiği sonucu ortaya çıkmakla birlikte ihbar üzerine konunun incelendiği; doğrudan temin kapsamında teslim alındığı iddia edilen malzemenin bir kısmının iade edilerek … TL’lik nakit para alınıp … Restaurant ve … Restauranta … TL değerinde yemek gideri ödendiği iddiası üzerine hüküm tesis edilmesine karşılık ilamda tazmin miktarının … TL olarak belirtildiği; alım tarihi yılsonuna denk geldiği için birçok kırtasiye alımının gerçekleştirildiği; görevleri ile ilgili belgeleri incelemeden imzaladıklarını ifade eden sorumluların bile bu alımdaki malzemenin idare deposunda ya da birimlerinde olup olmadığını bilmedikleri; olayın gerçekleşme sürecinin ilamda net bir şekilde ortaya konulmadığı; kamu zararı iddiası alıma ilişkin belgelere değil, bazı görevlilerin ifadelerine dayanmasına karşılık olayla ilişkili olabilecek tüm ilgililerin ifadelerine başvurulmadığı; sadece sorumluların ve alım sürecinde hiçbir belgede imzası olmayan personelin yazılı beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulduğu ve kamu zararı hesaplandığı görüldüğünden eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edildiği anlaşılmakla … sayılı ilamın … nci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine yazılan ek raporun Dairemizde görüşülmesi ve konunun yeniden incelenmesi neticesinde, … Üniversitesi tarafından … Kitap-Kırtasiye firmasından kırtasiye malzemesi alınmamasına rağmen alım gerçekleşmiş gibi piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul tutanağı, taşınır işlem fişi, ödeme emri belgesi düzenlenerek firmaya ödeme yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 9 uncu maddesinde;
“Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir …”,
22 nci maddesinin son fıkrasında;
“Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
hükümleri,
19.12.2002 tarih ve 24968 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde;
“Yetkili makam tarafından biri başkan, biri işin uzmanı olmak üzere en az üç veya daha fazla tek sayıda kişi ile yedek üyelerden oluşan muayene ve kabul komisyonları kurulur. Ancak, ilgili idarede yeterli sayıda veya işin özelliğine uygun nitelikte uzman personel bulunmaması durumunda, 4734 sayılı Kanuna tabi idarelerden uzman personel görevlendirilebilir.”,
7 nci maddesinde;
“Komisyonun görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:
a)Yüklenici tarafından idareye teslim edilen malın veya yapılan işin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığını inceler.
b)Komisyon üyeleri her muayenede hazır bulunmak zorundadır.
c)Kısa sürede bozulabilen maddelerin muayenesine öncelik verir.
d)Komisyon, ihale dokümanında belirlenen şekilde kabul işlemlerinde esas alınacak işlemleri yürütür.”,
hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede,
… tarihinde Genel Sekreterliğe 4634 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) fıkrası gereğince kırtasiye malzemesi alımı için Rektörlük Makamınca olur verildiği,
… tarih ve … sayılı yazı ile söz konusu alım için piyasa fiyat araştırması ve muayene ve kabul yapmak üzere …, … ve …’un görevlendirildiği, bu kişilerin piyasa fiyat araştırması tutanağını düzenleyip imzaladıkları,
Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi … tarafından, … Kitap-Kırtasiye firması tarafından teslim edilen malzemelerin muayenesinin yapılması hususunda Muayene ve Kabul Komisyonuna yazı yazıldığı,
Muayene ve Kabul Komisyonu başkanı …, üyeleri … ve … tarafından söz konusu malzeme ve işçiliğin kontrol edilip sağlam, çalışır olduğu ve şartname niteliklerine uygunluğunun tespit edildiği yönünde muayene raporu düzenlediği ve imzaladığı,
Yine Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi … tarafından … tarihinde bu malzemeler için taşınır işlem fişi düzenlendiği,
Bununla birlikte, ilgililerin söz konusu kırtasiye alımları konusunda … tarihinde yazılı beyanda bulundukları,
Bu beyanlarda,
…’nin kendisinin fiyat araştırması yapmadığını, düzenlenmiş şekilde gelen evrakları imzaladığını,
…’in kırtasiye malzemelerini görmediğini, komisyon üyesi olarak önüne konulan evrak üzerine imza attığını,
…’un kırtasiye malzemelerini görmediğini, piyasa fiyat araştırması yapmadan önüne konulan evraka imza attığını,
…’in taşınır işlem fişlerini kendisinin düzenlediğini, fakat malzemelerin teslimi sırasında kendisi tarafından sayım yapılmadığını, kendisine malzemelerin geldiğinin ve taşınır işlem fişlerinin kesilmesi gerektiğinin söylendiğini, malzemelerin kullanılmak üzere birimlerinin bürolarına dağıtımın yapılacağının söylendiğini,
ifade ettikleri,
Kırtasiye alımı sürecinde görevleri bulunmayan iki personelin … tarihli yazılı beyanlarında, … tarihinde Genel Sekreter Yardımcısı … tarafından verilen şifahi talimat doğrultusunda … Kırtasiye’den yaklaşık … TL aldıklarını, bu parayı … Restaurant ve … Restaurant’a yazar kasa fişi karşılığında teslim ettiklerini ifade ettikleri, içerisinde bu firmalara ait yazar kasa fişlerinin de bulunduğu, tutarı …TL olan … tarihli fişlerin rapor dosyasında mevcut olduğu,
görülmüştür.
Bununla birlikte sorumlulardan …, …, …, … sorguya gönderdikleri ilk savunmalarında kırtasiye alımının mevzuata uygun şekilde yapıldığını, alıma ilişkin Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirtilen belgelerin ödeme emri belgesine ekli olduğunu, ayrıca söz konusu malzemelerin harcama biriminde olduğunu gösteren belgeler ile tüketime verildiği halde henüz tüketilmeyen kısmının fotoğrafının savunma ekinde gönderildiğini ifade etmiş olsalar da …, …, …’in Temyiz Kuruluna gönderdikleri dilekçelerinde malzemeleri görmediklerini belirtmişlerdir.
Ancak savunma ekinde gönderilen ve malzemenin harcama birimine verildiğini gösterdiği ifade edilen taşınır istek belgelerinde istek yapan birimin yetkilisi … ve taşınır kayıt ve kontrol yetkilisi …’in sadece isimlerinin yazılı olduğu, bu belgelerin ilgililerce imzalanmadığı, öte yandan savunma ekinde gönderilen fotoğraflarda fotokopi kağıtlarının markasının “…” olduğu, oysa … Kitap-Kırtasiye firmasının düzenlediği faturaya göre “…” marka fotokopi kağıdı alındığı, bu haliyle savunmanın kabul edilebilir nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.
Bu husustaki tespitler ve söz konusu yazılı beyanların birlikte değerlendirilmesi sonucunda, … Kitap-Kırtasiye firmasından söz konusu alımın yapılmadığı, alım yapılmış gibi belge düzenlenerek firmaya ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Temyiz Kurulunun Kararında her ne kadar 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin son fıkrası ile Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin son bendinde belirtilen hükümler gereği, onay belgesinde yetkilendirilen kişi veya kişilerce, ihtiyacın gerçek piyasa rayiçlerine uygun bir şekilde temin edilmesini sağlamaya yönelik olarak piyasada fiyat araştırması yapılmakta ve buna ilişkin tutanak düzenlendiğinden piyasa fiyat araştırmasında görevlendirilen kişilerin, malzemenin kontrol edilip sağlam ve uygunluğunu tespit yönünde bir yetkisi ve yine teslim alma, kullanım yerlerine teslim etme şeklinde bir görevi bulunmadığından sorumlu tutulmamaları gerektiği belirtilmiş ve Denetçi Görüşünde de bu durum kabul edilmiş olsa da piyasa fiyat araştırması yapmak üzere görevlendirilen …, … ve …’un yapmadıklarını Temyiz Kuruluna gönderdikleri dilekçelerinde açıkça kabul ettikleri piyasa fiyat araştırması için düzenlenen tutanağı imzaladıkları, dolayısıyla sorumlu oldukları düşünülmektedir. Nitekim 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Giderin gerçekleştirilmesi “başlıklı 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında bulunan;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.”
Ve dördüncü fıkrasında bulunan;
“Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
Hükmü gereği de giderin gerçekleştirilmesi sürecinde görevleri bulunan kişilerin sorumluluğu bulunmaktadır.
Zira 14.06.2007 tarih ve 5189/1 Karar nolu Genel Kurul Kararının “III Sorumlular” başlıklı kısmının Gerçekleştirme Görevlileri ile ilgili bölümümün “c) Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı maddesinde aynen;
“ 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir. Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,”
Denilmektedir.
Bu kapsamda, piyasa fiyat araştırma komisyonu üyelerinin malların teslimine ilişkin sorumluluğu bulunmasa da, bu komisyon üyelerinin sorumluluğu giderin gerçekleşmesine ilişkin belgelerin (piyasa fiyat araştırma tutanağı) imzalanmasıyla ortaya çıkmaktadır.
Temyiz Kurulu Kararında ayrıca, doğrudan temin kapsamında teslim alındığı iddia edilen malzemenin bir kısmının iade edilerek … TL’lik nakit para alınıp … Restaurant ve … Restauranta … TL değerinde yemek gideri ödendiği iddiası üzerine hüküm tesis edilmesine karşılık ilamda tazmin miktarının … TL olarak belirtildiği; görevleri ile ilgili belgeleri incelemeden imzaladıklarını ifade eden sorumluların bile bu alımdaki malzemenin idare deposunda ya da birimlerinde olup olmadığını bilmedikleri; olayın gerçekleşme sürecinin ilamda net bir şekilde ortaya konulmadığı; kamu zararı iddiası alıma ilişkin belgelere değil, bazı görevlilerin ifadelerine dayanmasına karşılık olayla ilişkili olabilecek tüm ilgililerin ifadelerine başvurulmadığı; sadece sorumluların ve alım sürecinde hiçbir belgede imzası olmayan personelin yazılı beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulduğu gerekçelerine dayanılarak bozma kararı verilmişse de, giderin gerçekleştirilmesinde düzenlenmesi gereken bütün belgeler sorumlular tarafından imzalanmasına ve ödeme emrine eklenmesi gereken bütün belgelerin eklenmiş olmasına karşılık, sorumlularca bu malların teslim alındığına dair hiçbir kanıt sunulamamış olmasının yanında, Harcama Yetkilisi dışındaki bütün sorumlularca işlemlerin kendilerinin bilgisi olmadan yapıldığını ve malları görmeden teslim alıp kayıt yaptıklarını ifade etmişlerdir. Dolayısıyla, sadece iade verilerek geri alındığı belirtilen … TL için değil, ödemenin tümü için kamu zararı hesaplanmıştır. Anılan nedenle, sorumlularca Temyiz Kuruluna gönderilen dilekçelerde yer alan ifadeler ile sorgu aşamasında ortaya çıkarılan hususların göz ardı edilerek yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu ve kamu zararı bulunmadığı şeklinde değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde aynen;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.
…”
Denildiğinden alınmamış malı alınmış gibi gösteren gerçek dışı belge düzenleyenler ve bu gibi kanıtlayıcı belgeleri düzenleyip imzalayan bütün sorumluların tazmin kararındaki sorumluluğa katılması esastır.
Bu itibarla, … Kitap-Kırtasiye firmasından kırtasiye malzemesi alınmamasına rağmen alım gerçekleşmiş gibi piyasa fiyat araştırması tutanağı, muayene ve kabul tutanağı, taşınır işlem fişi, ödeme emri belgesi düzenlenerek firmaya ödeme yapılması sonucu sebep olunan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Genel Sekreter Vekili) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi- Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Şef Vekili) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi-Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Bilgisayar İşletmeni) …, Piyasa Fiyat Araştırması Görevlisi (Bilgisayar İşletmeni) …, Muayene ve Kabul Komisyonu Üyesi (Bilgisayar İşletmeni) … ve Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi …’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
İlave Görüş:
Başkan … ile Üye …’ın ilave oy gerekçesi:
Temyiz Kurulunun kararı uyarınca 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin son fıkrası ile Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin son bendinde belirtilen hükümler gereği, onay belgesinde yetkilendirilen kişi veya kişilerce, ihtiyacın gerçek piyasa rayiçlerine uygun bir şekilde temin edilmesini sağlamaya yönelik olarak piyasada fiyat araştırması yapılmakta ve buna ilişkin tutanak düzenlendiğinden piyasa fiyat araştırmasında görevlendirilen kişilerin, malzemenin kontrol edilip sağlam ve uygunluğunu tespit yönünde bir yetkisi ve yine teslim alma, kullanım yerlerine teslim etme şeklinde bir görevi bulunmadığından, tazmin kararından piyasa fiyat araştırma görevlilerinin çıkarılmaları gerekmektedir.