“… Merkez Özel Eğitim Okulu Yapımı” işinde, yapımından vazgeçilen imalat bedellerinin tespitinin sözleşme bedeli/yaklaşık maliyet oranına kıyasla oluşan genel indirim oranı 0,731152 üzerinden fiyatlandırılması.
… İnşaat – … İnşaat İş Ortaklığına ihale edilen “… Merkez Özel Eğitim Okulu Yapımı” işinde, yapımından vazgeçilen imalat bedellerinin tespitinin sözleşme bedeli/yaklaşık maliyet oranına kıyasla oluşan genel indirim oranı 0,731152 üzerinden fiyatlandırıldığı görülmüştür.
İdareler, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin (YİGŞ) 12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında belirtilen şartların bulunması durumunda sözleşmeye esas uygulama projelerinde değişiklik yapma hakkına sahiptirler. YİGŞ’nin 22 nci maddesinde “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlığı altında iş artışlarında sözleşmesinde bulunmayan işlerin birim fiyatlarının hangi yöntem ile belirleneceği ayrıntılı bir biçimde açıklanmaktadır.
22 nci maddede, “(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.
…...” hükümlerine yer verilmiştir.
YİGŞ’nin 22 nci maddesi ile iş artışlarında sözleşmesinde bulunmayan işlerin birim fiyatlarının hangi yöntem ile belirleneceği ayrıntılı bir biçimde belirlenmiş iken yapımından vazgeçilen imalat bedelinin nasıl tespit edileceği hususunun düzenlenmediği görülmektedir.
Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işinde proje değişiklikleri sonucu yapımından vazgeçilen imalat bedelinin nasıl tespit edileceği ihale mevzuatında açık şekilde düzenlenmemiş olmakla birlikte 644 sayılı KHK ile bu konularda görüş verme yetkisi kendisine tanınmış olan Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının, fiyatların belirlenmesinde usul ve yöntem paralelliği ilkesini benimsediği görülmektedir.
Bu hususta Yüksek Fen Kurulunun 20.06.2012 tarihli 2012/40 sayılı kararında, “Kumlama ve antipas boya imalatlarının, yüklenici tarafından tekniğine uygun olarak yapılmış ise, bunlara ilişkin bedelin düşülmesinin uygun olmayacağına, ancak yapılmamış ise, bunlara ilişkin birim fiyatların sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesini kıyasen kullanmak suretiyle tespit edilmesi ve buradan hareketle bulunacak bedelin sözleşme bedelinden düşülmesinin yerinde olacağına, …..” ifadelerine yer verilmiştir.
Aynı husus Yüksek Fen Kurulunun 22.01.2014 tarih ve 2014/10 sayılı kararında ve 09.01.2014 tarih ve 2014/04 sayılı diğer bir kararında yinelenmektedir.
Buna göre, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işinde işin yürütümü sırasında idarenin gerekli görmesi ve ilgili mevzuatta aranan şartların sağlanması halinde ihaleye çıkılan uygulama projesinde yer alan bazı imalatlardan vazgeçilip yerlerine projesinde hiç olmayan yeni imalat kalemlerinin eklenmesi neticesinde gerek vazgeçilen gerekse de yerine yaptırılması öngörülen yeni imalat kalemlerinin bedellerinin tespit edilmesinde kullanılacak birim fiyatların YİGŞ 22 nci maddesinde belirlenen yöntem ile belirlenmesi gerekmektedir.
Anahtar Teslimi Götürü Bedel ile yapılan “… Merkez Özel Eğitim Okulu Yapımı” işinde iş artışlarına ait iş kalemlerinin 0,91 anlaşma oranı ile buna karşın yapımından vazgeçilen imalatların 0,731152 genel ihale indirim oranı ile hakediş raporuna alınması sonucunda kamu zararı oluşmuştur. Diğer taraftan sorgu ve yargı raporunda yer alan kamu zararı hesabında anlaşma oranı 0.91 yerine 0.90 alınması sonucu hatalı hesaplandığı görüldüğünden kamu zararı yeniden hesaplanarak düzeltilmiştir.
Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işinde iş eksiliş bedellerinin tespitinin aynı iş artışlarının bedellerinin tespitinde uygulanan yöntem ile tespit edilmesi gerektiği halde “… Merkez Özel Eğitim Okulu Yapımı” işinde, yapımından vazgeçilen imalat bedellerinin tespitinin sözleşme bedeli/yaklaşık maliyet oranına kıyasla oluşan genel indirim oranı 0,731152 üzerinden fiyatlandırılması sonucu ortaya çıkan … TL tutarındaki kamu zararının harcama yetkilisi (Ziraat Müh.) …. ile gerçekleştirme görevlisi (Mak. Müh.) … ve Diğer Sorumlu (İnşaat Müh.) …’a
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
Anahtar Teslimi Götürü Bedel ihalesi yapılan işlerde proje değişiklikleri sonucu yapımından vazgeçilen imalat bedelinin nasıl tespit edileceği ihale mevzuatında açık şekilde düzenlenmemiştir. Buna göre, yapımından vazgeçilen imalat fiyatlarının sözleşme bedeli/yaklaşık maliyet oranına kıyasla oluşan genel indirim oranı üzerinden hesaplanmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.