Belediyece Maliye Bakanlığına ecrimisil ödenmesi
Ticari amaçla kullanılmamak kaydıyla halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı tarafından ... Belediyesine tahsis edilen taşınmazların, tahsis amacına aykırı olarak ... Kulübüne bedelsiz olarak kullandırılması sonucu Belediye bütçesinden Maliye Bakanlığına ecrimisil ödenmesine sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
İlk olarak Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı yazısı ile adresleri ve yüzölçümleri aşağıdaki tabloda yer alan taşınmazların 2 (yıl) süre ile halka açık spor alanı yapılmak üzere ... Belediyesine tahsisi yapılmıştır.
... tarihindeki ... Esas ve ... nolu Meclis kararı ile söz konusu taşınmazların intifa hakkının 49 yıla kadar ... Kulübüne tahsisine karar verilmesi üzerine Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile söz konusu taşınmazların ... Belediyesi adına olan tahsisi kaldırılmıştır. Tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin yazıda özet olarak;
“Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar genel, katma ve özel bütçeli kuruluşların talepleri üzerine kamu hizmetlerinde kullanıldıkları sürece tahsisleri yapılarak, bu kuruluşların kullanımlarına bırakılmaktadır. Yapılan tahsis işlemi ilgili kurum yada kuruluşa, tahsis amacındaki hizmetlerle ilgili de olsa üçüncü kişi yada kuruluşlara söz konusu kullanma/kullandırma yetkisini devretme imkanı vermemektedir. Tahsis yapılan kurumun tahsis amacında belirtilen hizmeti bizzat karşılaması, yerine getirmesi gerekmektedir. Dolayısıyla halka açık spor tesisi düzenlenmek üzere söz konusu taşınmazların ... Kulübüne verilmesi uygun bulunmamaktadır. Söz konusu taşınmazların ... Belediyesi adına olan tahsis kaldırılmıştır.”
denilmektedir.
Söz konusu taşınmazlar Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... nolu yazıları ile halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere (Ticari amaçla kullanılmayacaktır) süresiz olarak yeniden tahsis edilmiş olup, ... tarihli Encümen Kararı ile söz konusu taşınmazların İşletmeler ve İştirakler Daire Başkanlığınca tahsis amacı doğrultusunda kullanılmasına karar verilmiştir.
T.C. ... Valiliği Defterdarlık ... Milli Emlak Müdürlüğünün ... Belediye Başkanlığı’na gönderdiği ... tarihli yazısında ise;
“... tarihinde mahallinde yapılan tespitte söz konusu taşınmaz malların üzerine ...Belediyesince spor tesisi yapıldığı ve bu tesisin ... Kulübünce kullanıldığı anlaşılmıştır”
denilmektedir.
Milli Emlak Denetmeni tarafından düzenlenen ... tarih ... sayılı Basit Raporda söz konusu taşınmazlarla ilgili olarak;
“Taşınmazların üzerinde ... Kulübü tarafından kullanılmakta olan spor tesislerinin bulunması ve tesislerin halka açık olmaması sebepleriyle, ... Belediye Başkanlığına yapılan tahsisin kaldırılması gerektiği”
ifade edilmiştir.
Ayrıca Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı tahsisin kaldırılmasına ilişkin yazıda; Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen ... tarihli cevaplı raporda özet olarak;
“... Belediyesine halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere tahsis edilen söz konusu taşınmazın maliki olan Maliye Bakanlığının herhangi bir izni olmadan üçüncü kişilere (... kulübü) kullandırıldığı, farklı tarihlerde yapılan tespitler neticesinde yine söz konusu taşınmazın tahsis amacına aykırı bir şekilde otopark olarak kullandırıldığının anlaşıldığı, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtildiği üzere tahsisli olan taşınmazın üçüncü kişilere kullandırılması veya tahsis amacına aykırı olarak kullanılması durumunda tahsis yapılan kamu idaresinin görüşü alınmaksızın tahsisi yapan kamu idaresinin resen kaldırabileceğinin ifade edildiği, tahsisin kaldırılması gereken tarihten sonra taşınmazın kendisine tahsis edildiği idarenin şagil durumuna düşeceği, dolayısıyla da bu tarihten sonrası için ecrimisil hesaplanması gerektiği, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 70 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında belirtildiği üzere tahsisli taşınmazın yetkili idarenin bilgisi dışında kullandırılması halinde ecrimisil alınması gerektiği, yine aynı yönetmeliğin 85 inci maddesinin birinci fıkrasında tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil bedelinin hesaplanacağı belirtilerek gerekli tespitler yapılarak fuzuli şagile tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil tespit edilmelidir.”
denilmektedir. Söz konusu yazı ile taşınmazların, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (d) bendi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 47 inci maddesi gereğince tahsisin kaldırılmasına ve fuzuli şagile ecrimisil tespit ve takdir edilmesine karar verilmiştir.
Ayrıca söz konusu taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılmasına ilişkin olarak, ... Belediyesinin 2009 yılı yargılamaya esas raporunun .... Dairede yargılanması sonucunda ... tarih ve ... nolu ilamda; “Profesyonel spor kulübüne bedelsiz yapılan tahsis mevzuata aykırıdır. Ayrıca halka açık olması şartıyla verilen spor tesisinin ticari amaçlı bir kulübe tahsisi suçtur. Konunun hem İçişleri hem de Maliye Bakanlığına yazılması gerekir.” denilmiştir.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı tahsisin kaldırılmasına ilişkin yazısı üzerine Defterdarlık ... Milli Emlak Müdürlüğü tarafından düzenlenen, ... ada ... parsel için ... tarih ve ... nolu ecrimisil ihbarnamesi ile ... TL ve ... ada ... parsel için ... tarih ve ... nolu ecrimisil ihbarnamesi ile ... TL ecrimisil tespit edilmesi üzerine ecrimisil ihbarnamelerine karşı idare tarafından açılan davalar sonuçlanmış olup, idare aleyhine kesinleşmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Taşınmaz tahsisi" başlıklı 47 nci maddesinde;
“Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz.”
denilmektedir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (b) bendinde ise;
“Taşınmazın tahsis amacı dışında kullanılması veya maliki kamu idaresinin izni olmaksızın üçüncü kişilere kullandırılması durumunda, tahsis yapılan kamu idaresinin görüşü alınmaksızın tahsisi yapan kamu idaresinin merkez veya taşra birimlerince resen kaldırılabilir”
hükmü yer almaktadır.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 70 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında;
“Tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili İdarenin bilgisi dışında kullanılması veya kullandırılması, ecrimisil alınmasını gerektirir.”
Aynı Yönetmeliğin “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, idareye tahsis edilen taşınmaz, tahsis amacı dışında kullanılması veya taşınmazın maliki olan kamu idaresinin izni dışında üçüncü kişilere kullandırılması sonucunda tahsisin kaldırılması ve ecrimisil alınması gerekmektedir.
Sayıştay Genel Kurulunun 2017/1 esas ve 5415/1 nolu İçtihadı Birleştirme Kararında da, Belediyelere ait taşınmazların belediye meclisi kararı ile spor kulüplerine tahsis edilmesine imkân bulunmadığına karar verilmiştir. Kaldı ki söz konusu taşınmazlar idareye ait olmayıp halka açık spor tesisi yapılmak üzere ... Belediyesine tahsis edilen taşınmazlardır.
Yapılan incelemede, söz konusu taşınmaz üzerine ... Belediyesince spor tesisleri inşa edildiği, ancak bu tesislerin taşınmazın belediyeye tahsis amacına aykırı olarak halkın kullanımına kapalı bir şekilde profesyonel bir spor kulübü olan ... Kulübünün kullanımına herhangi bir ihale, protokol (v.s.) yapılmadan ve bedelsiz olarak verildiği tespit edilmiştir. Anılan nedenle de, tahsis edilen taşınmazın amacı dışında kullanılmasından dolayı İdare adına tahakkuk eden ... TL ecrimisil bedeli ile gecikme zammı olan ... TL ile birlikte toplam ... TL tutarındaki bedelin Belediye bütçesinden Maliye Bakanlığı ... Vergi Dairesine ... tarihinde ödendiği görülmüştür. Sorgu üzerine Mali Hizmetler Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı evrakı ile ... Kulübü Derneği adına tahakkuk yapıldığı sorumlularca ifade edilmiş olsa da herhangi bir tahsilat yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Ecrimisil ihbarnamesi ve kesinleşen mahkeme kararları üzerine yapılan ödemeden Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu bulunmamakla birlikte, yukarıda ayrıntısı ile anlatılan süreçte yıllar içinde tahsis edilen söz konusu yerin amacı dışında kullanılmasından Üst Yönetici ile ... tarihli Encümen Kararı ile taşınmazların amacı doğrultusunda kullanmak ile görevli tutulan İşletmeler ve İştirakler Daire Başkanlığı (... tarihli ... esas ve ... karar nolu Meclis kararı ile Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı) yapmış bulunanların gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu gerekse 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre sorumluluğu bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci maddesinde;
“ Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
...
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.”
hükmü yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Üst Yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. … Üst yöneticiler, …sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden mahallî idarelerde meclislerine karşı sorumludurlar.”
denilmek suretiyle üst yöneticilerin sorumlulukları düzenlenmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
“Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48 inci maddesinde;
“…
Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.”
“Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Belediyenin taşınmaz mallarının idaresinden ve sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu üst yönetici olan Belediye Başkanı ile Encümen kararı ile söz konusu taşınmazların İşletmeler ve İştirakler Daire Başkanlığınca (Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı) tahsis amacı doğrultusunda kullanılmasına karar verilmesinden dolayı söz konusu Daire Başkanının sorumluluğu doğmaktadır.
Bu itibarla, Maliye Bakanlığı tarafından ticari amaçla kullanılmamak kaydıyla halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere ... Belediyesine tahsis edilen taşınmazların, tahsis amacına aykırı olarak ... Kulübüne kullandırılması sonucunda Belediye bütçesinden ecrimisil bedeli olarak ödenen toplam ... TL kamu zararının Üst Yönetici (Büyükşehir Belediye Başkanı) ... ile Diğer Sorumlular (Kaynak Geliştirme ve İştirakler Daire Başkanı) ..., (Kaynak Geliştirme ve İştirakler Daire Başkanı) ... ile (Kaynak Geliştirme ve İştirakler Daire Başkanı) ...’na müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye ... ile ...’nın ayrışık oy gerekçesi:
“Maliye Bakanlığı tarafından ticari amaçla kullanılmamak kaydıyla halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere ... Belediyesine tahsis edilen taşınmazların, tahsis amacına aykırı olarak ... Kulübüne kullandırılması kamu zararı olmakla birlikte, sorguda sorumlu tutulan görevlilerin sorumluluğu, ecrimisil bedeline yani İdare adına tahakkuk eden ... TL’ye ilişkin olup, ecrimisil bedelinin geç yatırılması dolayısıyla oluşan gecikme zammına ilişkin sorumluluğun aynı görevlilere ait olup olmadığı bilinmemektedir. Anılan nedenle, haklarında tazmin kararı verilen görevlilerin, ... Belediyesine tahsis edilen taşınmazların tahsis amacına aykırı olarak ... Kulübüne kullandırılması ile ilgili olarak ödenen ... TL ecrisimil tutarından sorumlu oldukları düşünüldüğünden tazmin kararının da bu tutar üzerinden verilmesi gerekmektedir.”