Toplu taşıma hizmetlerine ilişkin gelir desteği ödemeleri
5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Büyükşehir Belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluklarının sıralandığı 7 nci maddesinin (z) bendine göre toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlananlara ilişkin gelir desteği ödemelerinin, aynı maddenin (p) bendinde yer alan “şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri” belirlenmeden ... Belediyesi adına ulaşım hizmetini gerçekleştiren ... Ulaşım-Toplu Taşıma İşletmeciliği Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne mevzuata aykırı olarak yapılması sorgu konusu edilmiş ise de, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddenin (z) bendindeki;
“… Büyükşehir belediyeleri, birinci fıkranın (p) bendinin ikinci cümlesinde yer alan kriterler esas alınarak büyükşehir belediye meclisi kararıyla belirlenen yerlerdeki toplu taşıma hatlarının işletmesinin o bölgede kurulu taşıma birlik veya kooperatiflerinden temin edilmesine karar verebilir. Bu durumda ihaleye katılacaklarda ve kullanılacak taşıma araçlarında aranacak şartlar belediyelerce belirlenir. Taşıma birlik veya kooperatiflerine, belediye bütçelerinden toplu taşıma hizmetlerinden Ücretsiz veya İndirimli olarak yararlanacaklara ilişkin gelir desteği ödemeleri yapılabilir.”
Hükmüne uygun olarak belediye bütçesinden taşıma birlik ve kooperatiflerine gelir desteği ödemesinde bulunulduğu anlaşıldığından ... TL ödeme hakkında ilişik bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Başkan ... ile Üye ...’ın karşı oy gerekçesi:
“5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun, bu belediyelerinin görevlerini düzenleyen 7. Maddesi 1. Fıkrası (p) bendinde,
“(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. “
(z) bendinde de;
“(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir belediyeleri, birinci fıkranın (p) bendinin ikinci cümlesinde yer alan kriterler esas alınarak büyükşehir belediye meclisi kararıyla belirlenen yerlerdeki toplu taşıma hatlarının işletmesinin o bölgede kurulu taşıma birlik veya kooperatiflerinden temin edilmesine karar verebilir. Bu durumda ihaleye katılacaklarda ve kullanılacak taşıma araçlarında aranacak şartlar belediyelerce belirlenir. Taşıma birlik veya kooperatiflerine, belediye bütçelerinden toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlanacaklara ilişkin gelir desteği ödemeleri yapılabileceği,”
hükme bağlanmıştır.
Söz konusu düzenlemeye göre; belediye bütçesinden taşıma faaliyetleri kapsamında taşıma birlik ve kooperatiflerine gelir desteği ödemesi yapabilmek için öncelikle, gelir desteği sağlanacak toplu taşıma hatlarının, şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan yolcu sayısı kriterine göre belirlenmesi, belirlenen bu hatlarda, ücretsiz veya indirimli seyahat eden yolcular baz alınmak suretiyle gelir desteği ödemesinin yapılması gerekmektedir.
... Belediye Meclisi; ... tarih ... Esas ve ... sayılı Kararıyla, ... bölgesine ait araçlarda kişi başı ödeme sistemi ile Engelli ve 65 yaş üstü vatandaşlar için yapılan uygulamayı, ... bölgesi, ... bölgesi, ..., ..., ... ve ... ilçesi iç hatlarını da kapsayacak şekilde genişletmiş, ... tarih ... Esas ve ... sayılı Kararıyla da; ... kullanılmak şartıyla indirimli ve ücretsiz seyahat eden yolcu sayısı esas alınmak suretiyle tüm hatlarda, gelir desteği ödenmesine karar vermiştir. Ancak Kanunda, meclisin gelir desteği ödenmesine karar verme yetkisi, hatların şehir merkezine olan uzaklığı, nüfusu ve hattı kullanan yolcu sayısıyla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla ... kullanılarak indirimli ve ücretsiz seyahat eden yolcu baz alınmak suretiyle tüm hatlar için gelir desteği ödenmesine karar vermekle meclis, Kanunla kendisine verilen yetkiyi aşmıştır.
Rapor maddesinde, belediye bütçesinden bu amaçla yapılan ödemelerin tamamı kamu zararı olarak değerlendirilmiştir. Ancak bu gerekçeye dayalı bir hesaplama yapılabilmesi için öncelikle, Kanun’un belirlemiş olduğu kriterlere göre destek ödemesi yapılacak hatlar ile bu hatlarda ücretsiz veya indirimli seyahat eden yolcu sayısının ve bu yolcu sayısına göre yapılacak gelir desteği tutarının bilinmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu veriler belirlenmemişken/kullanılmaksızın ödenen gelir desteği ödemelerinin tamamının kamu zararı olarak değerlendirilmesi doğru/hakkaniyete uygun bir hesap şekli değildir.
Yukarıya alınan mevzuat ve yapılan açıklamalara göre; belediyenin yaptığı uygulama mevzuata aykırı olmakla birlikte, bu aşamada yapılan ödemelerin ne kadarının kamu zararı olduğunu hesaplama imkânı da yoktur. Bu duruma göre konunun; gelecek yıl denetimlerinde takip edilmesi, mali denetim raporuna alınması veya meclis tarafından kriterlere göre bir belirleme yapıldığında, bu belirlemelere uygun olmayan bir ödemeyle karşılaşıldığında da yargılamaya esas rapora konu edilmesi hususunun Başkanlığa yazılması gerekir.”