… Belediyesi ile Belediye ve … Sendikası (…) arasında imzalanan toplu sözleşmeyle; Belediye Başkanı, memur belediye başkan yardımcısı ile meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcısına, mevzuata aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının özlük hakları” başlıklı 39 uncu maddesinde, Belediye başkanına belediyenin nüfusuna göre belirlenen gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verileceği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımların, aynı esas ve usullere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanacağı,
Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu maddesinin 7 inci fırkasında da;
Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanının, zorunlu gördüğü takdirde, belediyenin nüfusuna göre belirlenen sayıda meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebileceği, bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödeneğin verileceği, bu şekilde görevlendirmenin, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyeceği ve belediye meclisinin görev süresini aşamayacağı,
hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediye başkanına, beldenin nüfusu ile orantılı olarak belirlenen göstergeler üzerinden aylık ödenek verilecek, norm kadrolarında belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde, belediye başkanının, belediye meclis üyeleri içerisinden, beldenin nüfusuna göre belirlenmiş sayıda belediye başkan yardımcısı görevlendirebilecek, meclis üyeleri arasından görevlendirilen seçilmiş başkan yardımcısına, belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilecek ve bu şekilde görevlendirilme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyecektir.
4668 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, Bu Kanun’un ... belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda … işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanacağı,
Aynı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde de kamu görevlisinin; bu Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kadro veya pozisyonlarında istihdam edilenlerden işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerini ifade ettiği,
şeklinde düzenleme yapılmıştır.
4688 sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükümlerine göre; kapsam dâhilindeki kurum ve kuruluşların kadro ve pozisyonlarında istihdam edilenlerden işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlilerine sosyal denge tazminatının ödenebileceği hüküm altına alınmış olup buradaki “kadro” ibaresi memuriyeti “pozisyon” ise sözleşmeli personeli ifade etmektedir. Meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcısı, kadrolu memur veya sözleşmeli personel statüsünde/pozisyonunda olmadığı için, kendisine bu Kanun kapsamında sosyal denge tazminatı ödenemez.
Yapılan incelemede; … tarihinde Belediye ile …SEN arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesine istinaden, belediyenin memur personeli, tam zamanlı çalışan sözleşmeli personeli, Belediye Başkanları … ve …, meclis üyeleri arasından görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcısı … ve memur Belediye Başkan Yardımcısı …’ya da, sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüş olup Belediye Başkanı ve Belediye Meclis Üyeleri arasından görevlendirilen Başkan Yardımcısı 4688 Kanun kapsamında kamu görevlisi tanımına girmediğinden, bu kişilere sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkün değildir.
Sorumlular savunmalarında; meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcısının 5393 sayılı Kanun uyarınca bir kamu görevlisi olduğunu; aynı zamanda belediyedeki norm kadrolu belediye başkan yardımcısı ile orantılı bir pozisyonda istihdam edildiğini, belediyede aynı işi yapan iki başkan yardımcısından birine sosyal denge tazminatı verilmesi diğerine verilmemesinin, Anayasanın eşitlik ilkesine de aykırı olduğunu; bu sebeple sosyal denge tazminatı ödenebileceğini iddia etmişlerse de;
Anayasa Mahkemesinin istikrar bulmuş kararına göre, “Anayasa’nın 10. maddesinde öngörülen “kanun önünde eşitlik” ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.” şeklindedir.
Bu itibarla, memur personeller arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcısı ile seçilmiş meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkanı aynı hukuksal durumda olmadığından, sorumluların savunmalarının kabulü mümkün değildir.
Sorumluluk;
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun, Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması başlıklı 32. Maddesine göre, belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince karar verilmesi halinde, mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediye başkanı arasında toplu sözleşme yapılabilecektir. Dolayısıyla belediyelerde sosyal denge sözleşmesi yapma konusunda belediye başkanı yetkilidir ve uygulanan sözleşme de başkan tarafından imzalanmış, kamu zararı; yukarıda açıklandığı üzere, mevzuatına göre sosyal denge ödemesi yapılmaması gereken bazı personele de, sosyal denge ödemesi yapılacağı hususunda imzalanan sözleşmeden kaynaklanmıştır.
Ödeme emri belgesinde, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzası bulunan kamu görevlilerinin sorumluluğu;
Raporda; oluşan kamu zararından söz konusu kamu görevlilerinin, Belediye Başkanı ile birlikte sorumlu tutulmalarına karar verilmesi talep edilmiştir.
Kamu zararı; yukarıda açıklandığı üzere, mevzuata aykırı sözleşme imzalanmasından doğmuştur. Sözleşmenin imzalanması ile idari işlem tamamlanmış ve sözleşmenin taraflarının hak ve borçları belirlenmiştir. Ödeme emri belgesini harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan görevlilerin, sözleşmenin imzalanması aşamasında/kamu zararının doğması ile ilgili herhangi bir işlemleri yoktur. Anılan kamu görevlileri, içerik olarak mevzuata aykırı olmakla birlikte, tekemmül etmiş sözleşmeden kaynaklanan idare borcunu yerine getirmiş, bu sözleşmeden kaynaklanan hakları, sözleşmede öngörülen zamanda ve miktarda ilgililerine ödemişlerdir. Bu görevlilerin, idare adına Üst Yönetici (Belediye Başkanı) tarafından imzalanan sözleşmenin gereklerini yerine getirmemek gibi bir seçenekleri bulunmamaktadır. Deyim yerindeyse söz konusu kamu görevlileri bu konuda takdir yetkisine değil, bağlı yetkiye sahiptirler.
Bu itibarla, idare adına imzalanan mevzuata aykırı sözleşmeden kaynaklanan ve idarenin yükümlüklerini yerine getirmek için düzenlenen ödeme emri belgelerini, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan kamu görevlilerinin, bu sözleşmeden kaynaklanan kamu zararından sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, … Belediyesi ile … Sendikası (…) arasında imzalanan toplu sözleşmeyle, Belediye Başkanı, memur belediye başkan yardımcısı ile meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına, mevzuata aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararından;
- … TL’sinin, memur Belediye Başkan Yardımcısı ahiz … ile ilgili olduğu, atama yazısının savunma ekinde gönderildiği, anılan personelin 4688 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olduğu anlaşıldığından, yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu ve bu miktar için ilişilecek bir husus kalmadığına,
- … TL’sinin, ayrıntısı aşağıda gösterilen muhasebe işlem fişleri ile tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek bir husus kalmadığına,
- Kalan ve memur olmayan Belediye Başkan Yardımcısı …’e yapılan ödeme tutarı olan … TL’nin, toplu sözleşmeyi imzalayan (Belediye Başkanı) …’a münferiden, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile,
Azınlık Görüşü:
Üye … ve …’ın sorumluluk yönünden karşı oy gerekçesi:
… Belediyesi ile … Sendikası (…) arasında imzalanan toplu sözleşmeyle, Belediye Başkanı, memur belediye başkan yardımcısı ile meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına, mevzuata aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmaktadır. Bu zarardan, Belediye ile … Sendikası (…) arasında imzalanan ve ../../2019 ile ../../2022 tarihlerini kapsayan sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmeyi belediye adına imzalaması sebebiyle Üst Yönetici Belediye Başkanı ile 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33 üncü maddeleri uyarınca Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri sorumludur. Söz konusu maddelere göre, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtildiğinden ödeme evrakı üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin de sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu nedenle, … TL kamu zararı tutarının toplu sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanı ile birlikte Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisinden tazminine karar verilmesi gerekmektedir.
Azınlık Görüşü:
Başkan …’in esas yönünden karşı oy gerekçesi:
4668 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Kanunun işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiş olduğundan Belediye Başkan yardımcılarının bu Kanun kapsamında kamu görevlisi olduğu dikkate alındığında Belediye meclisinde görevlendirilen Başkan Yardımcısına sözleşme kapsamında sosyal denge ödemesi yapılması mevzuata aykırılık oluşturmadığından ödemenin yasal düzenlemelere uygunluğuna karar verilmesi gerekir konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmamaktadır.