Fiilen zabıta veya itfaiye görevini ifa etmeyen zabıta memuru ve itfaiye erine aylık maktu fazla çalışma ücreti ödendiği iddia edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde,
“…
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”
“İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinde,
“…
İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”
denilmektedir.
7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (K) cetvelinin “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı bölümünün 1’inci fıkrasında,
“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. …”
hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere gerek Belediye Kanunu gerekse Bütçe Kanunu’nda zabıta veya itfaiye personeline fazla mesai ücreti ödenmesi, personelin fiilen zabıta veya itfaiye görevlerinde çalışması şartına bağlanmıştır.
Yapılan incelemelerde … Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü bünyesinde … tarihinden itibaren belediye parke işletmesi sorumlusu olarak görevlendirilen zabıta memuru unvanlı …, Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde … tarihinden itibaren Tahsilat ve Emlak Servisinde görevlendirilen itfaiye eri unvanlı …, … tarihinden itibaren belediye akaryakıt işletmesinde görevlendirilen zabıta memuru unvanlı … ve … tarihinden itibaren depo sorumlusu olarak görevlendirilen zabıta memuru unvanlı …’a aylık fazla çalışma ücreti ödendiği görülmüştür.
Fazla çalışma ücreti ödenebilmesi fiilen o görevin ifa edilmesi şartına bağlıdır. Yapılan savunmalardan anlaşıldığı üzere, yukarıda adı ve unvanı belirtilen zabıta memuru ve itfaiye eri kadrosundaki personelin asıl görevlerinin yanı sıra ikinci görev aldıkları, bunun da personel eksikliğinden kaynaklandığı görülmüştür. Raporda adı geçen personelin ikinci görevlerinin yanında asıl kadrolarının gerektirdiği görevi fiilen ifa ettikleri gönderilen tutanaklardan anlaşılmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde Zabıta Memurları …, … ve … ile İtfaiye eri …’e fiilen zabıta ve itfaiye görevini ifa etmedikleri halde aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi konu edilmişse de, ikinci görevlerinin yanında asıl kadrolarının gerektirdiği görevleri fiilen ifa ettikleri anlaşılmış olmakla … TL ödemenin kamu zararı oluşturmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
Rapor konusu, zabıta memuru ve itfaiye memuru kadrolarında olan personellerin, belediyenin diğer birimlerinde görevlendirilmeleri sonucunda, fiilen zabıta veya itfaiye görevini ifa etmedikleri halde aylık fazla çalışma maktu ücreti ödenmesinin kamu zararı oluşturduğu hususudur.
Rapor ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda, zabıta memuru …’ın … tarihinden itibaren Fen İşleri Müdürlüğünde parke işletmesi sorumlusu olarak, zabıta memuru …’nin … tarihinden itibaren Belediye Akaryakıt İşletmesinde, zabıta memuru …’ın … tarihinden itibaren Belediye Akaryakıt İşletmesinde depo sorumlusu olarak, itfaiye eri …’in … tarihinden itibaren Yazı İşleri Müdürlüğünde görevlendirildikleri anlaşılmaktadır.
Belediye zabıta Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde aynen, “(1) Belediye zabıta görevlilerine zabıta hizmetleri dışında bir görev verilemez. Ancak, olağanüstü hallerde mülki amir veya belediye başkanının emri ile geçici olarak hizmetin gerektirdiği başka görevler de verilebilir.” denilmektedir.
Bu hükme göre, zabıta memurlarına zabıta hizmetleri dışında bir görev verilmesi mümkün olmayıp ancak olağanüstü durumlarda hizmetin gerektirdiği (zabıta hizmetinin) başka görevler verilebilecektir. Ancak yukarıda gösterilen görevlendirmelerin olağanüstü bir halle ilgisi olmadığı gibi 2016 yılından bu yana devam eden görevlendirmeler olduğu da göz önüne alındığında yönetmelikte bahsedilen türden geçici bir görevlendirme olmadığı da açıktır. Söz konusu memurlara verilen görevlerin muhtevası da fiilen zabıta görevi yapmalarına imkan vermeyecek nitelikte olduğunu göstermektedir.
Raporda da yer alan Merkezi Bütçe Kanunu’na ekli (K) Cetvelinin birinci fıkrasında, aylık maktu fazla çalışma ücretinin zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği belirtilmektedir. Buradaki “fiilen çalışma”dan anlaşılması gereken, personelin aylık mesaisinin tamamını zabıta veya itfaiye personeli olarak ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesidir. Söz konusu personelin yılda bir veya birkaç zabıta ya da itfaiye iş ve işlemlerine ilişkin tutanakta imzalarının olması fiilen zabıta ya da itfaiye hizmeti yaptıkları anlamına gelmez.
Nitekim 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli (K) Cetveli’nin “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı bölümün yukarıda bahsedilen birinci fıkrasının devamında yer alan üçüncü fıkrada aynen, “3- Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri, a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince, b) Bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde, c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince, ç) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında, ödenmeye devam olunur. Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.” denilmek suretiyle “fiilen çalışma”dan kastedilenin kesintisiz zabıta veya itfaiye hizmeti olduğu, maddede belirtilen görevden uzak kalma halleri haricinde ödemenin fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere, söz konusu personelin birkaç tutanakta imzalarının olması fiilen zabıta veya itfaiye hizmetinde çalıştıkları anlamına gelmeyeceği açıktır.
Bu nedenlerle, belediyenin başka birimlerinde görevlendirilmiş olan personele yapılan aylık maktu fazla çalışma ödemelerinin tamamı kamu zararı olup, sorguda hesaplanan … TL için tazmin hükmü verilmesi gerekir.