Vekalet
İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü kadrosuna vekâlet eden …’a vekâlet ettiği kadro için asilde aranan tüm şartları taşımadığı halde müdür kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve yan ödeme tutarlarının ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinde kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
…”
hükümlerine yer verilmiştir.
Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 161 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de vekâlet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları taşıması hususu tekrar edilmiştir.
657 sayılı Kanunun “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin b bendinde ise;
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
“a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir.
…”
hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik ile mahalli idarelerde görev yapan devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş olup bahse konu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde ise müdür kadrosunun görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolardan olduğu ifade edilmiştir.
Yine aynı Yönetmeliğin “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde;
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,”
şartları yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; bir görevin vekâleten yürütülmesi halinde görevin niteliği ve gerekleri değişmeyeceğinden bu görevi vekâleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmekte olup eğer vekâlet edilen kadro ile görev yapılan kadro arasında zam ve tazminat farkı var ise bu farkın ödenebilmesi için vekâlet edilen kadro için öngörülen tüm şartların karşılanması gerekmektedir.
Bahse konu Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre “müdür” kadrosuna atanabilmek için fakülte veya en az dört yıllık yükseköğretim kurumundan mezun olmak gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten …’ın lise mezunu olduğu dolayısıyla müdürlük kadrosu için ilgili mevzuatta öngörülen eğitim şartını sağlamadığı anlaşılmıştır. Böyle olduğu halde söz konusu personele 2 nci dereceli müdür kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ile kadro derecesi 1-4 olan müdürler için öngörülen 600 puan iş güçlüğü ve 500 puan teminde güçlük zammı ödendiği görülmüştür.
Sorumlular savunmalarında …’ın, 18.04.1999 tarihinde görevde bulunması nedeniyle görevde yükselme düzenlemelerinin geçici maddelerinin sağladığı imkânlar dolayısıyla müdürlük kadrosuna atanabilmek için aranan eğitim düzeyi şartını sağladığını ve müdürlük kadrosu için öngörülen zam ve tazminatları alabileceğini ifade etmişlerse de, 18.04.1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Öğrenim Düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeyleri kurumları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerinde unvanlar itibariyle gösterilir. Devlet memurlarının;
a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, APK Uzmanı, Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yüksek öğrenim,
b) Programcı, Şef, Amir ve bu düzeyde görevlere atanabilmeleri için en az iki yıllık yüksek öğrenim,
c) Memur, Muhasebeci, Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Şoför ve bu düzeydeki görevlere atanabilmeleri için en az orta öğrenim,
görmüş olmaları şarttır.
Ancak, kurumların kendi yönetmeliklerinde düzenlemeleri kaydıyla, sadece hizmet alanına ilişkin olarak iki yıllık yüksek öğrenim görenlerin müdür ve daha alt görevlere, ortaöğretim üzerine kurumlarınca açılan en az iki yıl süreli mesleki kursları bitirenlerin ise müdür yardımcısı ve daha alt görevlere atanabilmeleri için bu maddede öngörülen öğrenim şartı aranmaz”
hükmü yer almaktadır.
Yönetmeliğin Geçici 3 üncü maddesinde ise;
“…Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde görevde bulunanlardan iki yıllık yükseköğrenim görenler, diğer koşullara sahip oldukları takdirde, 5 inci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yüksek öğrenim görmüş kabul edilirler.”
düzenlemeleri bulunmakta olup devlet memurlarının Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmek için sırasıyla dört yıllık yüksek öğrenim, iki yıllık yüksek öğrenim ve orta öğrenim düzeylerinden mezun olmaları şartı esas alınmıştır.
Ayrıca 02.02.2000 tarih ve 23952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinde;
“İhtiyaç duyulan hallerde bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelden 18/04/1999 tarihinde görevde bulunanlar için bu Yönetmelikte öngörülen öğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyi esas alınabilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7 inci maddesinde müdürlük kadrolarına atanabilmek için yükseköğrenim görmüş olmanın şart olduğu belirtilmiş olup 22 nci maddesinde ise Yönetmelik kapsamında bulunan unvanları daha önce ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak kazananların ve bu kadrolara atananların haklarının korunacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca yine aynı Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinde;
“Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilir.”
denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden hareket ile müdürlük kadrolarına atanabilmek için yükseköğrenim görmüş olmanın şart olduğu ve 18.04.1999 tarihinde müdür olarak görevde bulunan iki yıllık yükseköğrenim mezunlarının dört yıllık yükseköğrenim mezunu olarak değerlendirilebileceği kabul edilmiştir. Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ek geçici maddelerde yer verilen imkânların uygulaması esnasında dört yıllık yüksek öğrenim düzeyinin, bir alt öğrenim düzeyi, iki yıllık yükseköğrenim olarak kabul edilmiştir. Sorumlular her ne kadar savunmalarında dört yıllık yükseköğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyinin orta öğrenim olduğunu ileri sürmüş olsalar da bu durum ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırıdır.
Açıklanan gerekçelerle …’ın lise mezunu olması nedeniyle görevde yükselme düzenlemelerinin geçici maddelerinin sağladığı imkanlar çerçevesinde dahi olsa müdürlük kadrosuna atanabilmek amacıyla yapılacak görevde yükselme sınavlarında aranan eğitim düzeyi şartını taşımadığı görülmektedir.
Diğer taraftan 18.04.1999 tarihinde görevde bulunanların, kazanılmış haklarının korunabilmeleri için söz konusu hakkı ilgili mevzuata uygun bir şekilde elde etmiş olmaları yani ilgililerin bu tarihten önce müdür kadrosunu işgal etmeleri gerekmektedir. …’ın 18.04.1999 tarihinde memur olarak görevde bulunduğu, müdürlük kadrosuna ilişkin herhangi bir kazanılmış hak elde etmediği, müdürlüğe vekalet tarihinin ise ...2015 olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç olarak …’ın, müdürlük kadrosuna atanabilmek amacıyla yapılacak görevde yükselme sınavlarında aranan eğitim düzeyi şartını dolayısıyla asilde aranan şartları taşımaması nedeniyle Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Esaslarda, vekalet ettiği kadro için öngörülen özel hizmet tazminatı ve yan ödeme tutarlarını alması mevzuata aykırılık taşımaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar gereğince … Belediyesinde İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten …’a asilde aranan öğrenim düzeyi şartını taşımadığı halde söz konusu olan kadro için öngörülen özel hizmet tazminatı ve yan ödeme tutarlarının ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararından,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile;