Banka Kredisi
Belediye yönetiminin önceki dönem belediye meclis kararına dayanarak, mevcut meclisten izin almadan kamu bankalarından kredi kullandığı görülmüştür.
13.07.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinde “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları”, 18 inci maddesinde “Meclisin görev ve yetkileri” düzenlenmiş olup borçlanmaya karar vermek belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Yine aynı Kanunun “Başkanlık divanı” başlıklı 19 uncu maddesinde belediye meclisinin görev süresinin seçim sonuçlarının açıklanmasını takip eden beşinci günden itibaren başlayıp ilk mahalli idareler seçimlerine kadar olduğu belirtilmektedir.
Söz konusu Kanunun “Borçlanma” başlıklı 68 inci maddesinde;
“Belediye, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla aşağıda belirtilen usûl ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir:
…
d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır.
e) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayı ile yapabilir.
f) Belediyelerin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddî kaynak gerektiren alt yapı yatırımlarında Cumhurbaşkanınca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır.
….”
hükümleri bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun 18 inci maddesinin (d) bendinde; borçlanmaya karar verme yetkisi belediye meclisine ait olduğu belirtildiğinden belediye yönetiminin kredi çekebilmesi için yetkili olan belediye meclisinin borçlanmaya önceden karar vermesi gerekmektedir. Diğer taraftan Kanun’un 68 inci maddesinin (e) bendine göre; belediyeler bir önceki yıl bütçe gelirlerinin %10’una kadar olan borçlanmalarını meclis kararıyla, %10’unun üzerinde olan borçlanmalarını ise meclis kararı ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yapabilmektedirler. Kısacası belediyelerin borçlanması sırasında borcun niteliği ve miktarına göre yetkili organ ve makamların kararı ve izni gerekmektedir.
… Belediyesinin …2017 tarih ve … sayılı Meclis Kararı ile Belediye Başkanına … TL borçlanma yetkisi verildiği ve ...2017 tarih ve … sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı tarafından bu kararın onaylandığı görülmüş olup bu borçlanma izni doğrultusunda ...2017 tarihinde … Bankasından … TL, …2018 tarihinde … Bankası A.Ş.’den … TL ve ...2019 tarihinde …’dan … TL olmak üzere toplam … TL tutarında kredi kullanılırken 2017/… sayılı karar ile verilen izinden kalan … TL kısım ise kullanılmadığı görülmüştür.
31.03.2019 tarihinde mahalli idareler seçimleri yapılmış olup meclisin görev süresi tamamlanmış ve eski meclisten bağımsız, Belediyenin karar organı olan yeni bir meclis teşekkül etmiştir. … Belediyesi yönetimince ...2017 tarihinde görev başında bulunan meclisten alınan … TL tutarında kredi izninden kullanılmayan kısım olan … TL’nin, herhangi yeni bir meclis kararı alınmadan, ...2019 tarihinde ...’den … TL, ...2019 tarihinde ...’den … TL ve ...2019 tarihinde ise …’dan … TL olmak üzere toplam …TL olarak kullanılmıştır.
Belediye meclislerinin görev süresi, belediye meclislerinin görev ve yetkileri, meclis kararlarının kesinleşmesi, meclis kararlarının yürürlüğe girmesi, meclis kararlarının iptali ve yürürlükten kaldırılması, meclis kararlarının mahiyeti ve doğurduğu etkiler konularında 5393 sayılı Belediye Kanunu ile ikincil mevzuat hükümleri dikkate alındığında mevzuatımızda meclis kararlarının geçerlilik süresi ile ilgili açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte belediye meclis kararlarının, niteliği ve geçerlilik süreleri bakımından incelendiğinde;
-Belediye meclis kararlarının bir kısmı (başarılı sporculara ödül verme kararında olduğu gibi) niteliği gereği bir defa uygulanıp hüküm icra eder ve uygulanmasıyla hükmünü yitirmiş olur.
-Belediye meclis kararlarının bir kısmı (yıllık bütçe, yıllık performans programı, çok yıllı stratejik plan, üç yılı aşan taşınmaz kiralamaları kararlarında olduğu gibi) sürelidir, karara konu süre içinde hüküm icra eder ve uygulanıp sürenin bitmesiyle hükmünü yitirir.
-Belediye meclis kararlarının bir kısmı ise niteliği gereği süreklilik arz eder. İdari yargı mercileri tarafından iptal edilmedikçe veya alınacak yeni bir meclis kararı ile kaldırılmadıkça hüküm icra eder ve süreklidir, yürürlükte ve geçerlidir.
Buna göre meclis kararları, ya uygulanıp hükmünü tek seferde icra etmekle ya uygulanıp hükmünü belirli bir zaman diliminde icra etmekle hükmünü yitirmiş olurlar veya her durumda idari yargı mercileri tarafından iptal edilerek veya alınacak yeni bir meclis kararı ile hükümsüz kalırlar yani yürürlükten kalkarlar. Bu durumlar dışında meclis kararları yürürlükte ve geçerlidir ve belediye idaresi tarafından icra edilmesi gerekir.
Nitekim bu konuda oluşan tereddüt, ....2019 tarihli ve … sayılı … Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü’nün “Borçlanma” konulu yazısı Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sorulmuş ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının “Verilen borçlanma izninin, süre kaydıyla sınırlı olmadığı, başka bir deyişle borçlanmanın ne zaman yapılacağının belediyenin takdirinde olduğu, dolayısıyla alınan borçlanma izninden kullanılmayan kısmın, borçlanma ile ilgili diğer şartları sağlamak kaydıyla 2019 yılı için de kullanılabileceği” yönündeki mütalaası doğrultusunda borçlanma limitinden kullanılmayan kısım kadarı 2019 yılında kullanılmıştır.
Sorgu konusu olayda borçlanmaya ilişkin meclis kararı, kullanılmayan limit bakımından icra edilmiş sayılamayacağından, idari yargı mercileri tarafından iptal edilmemiş olduğundan ve kararı yürürlükten kaldırır nitelikte başka bir karar da alınmadığından izin kararı hala yürürlüktedir.
…2017 tarih ve … sayılı Meclis Kararı ile Belediye Başkanına … TL borçlanma yetkisi verildiği ve ...2017 tarih ve … sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı tarafından bu kararın onaylandığı görülmüş olup bu borçlanma izninin ilk aşamada … TL’lik kısmının kullanıldığı, kullanılmayan … TL’lik kısmının iptaline ilişkin meclis tarafından başkaca bir karar alınmadığı, dolayısı ile Belediye Başkanına borçlanma yetkisi veren meclis kararının yeni meclis döneminde de yürürlükte olduğu anlaşılmıştır.
Borçlanma izninin kullanılmayan … TL’lik kısmının yeni meclis döneminde kullanılması ve çekilen kredilerin komisyon giderleri, tahakkuk eden faizleri ve banka ve sigorta muameleleri vergilerinin belediye bütçesinden ödenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından sorgu konusu … TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile;
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
İdare Hukukunda bir idari mercii veya kamu görevlisinin idare adına irade açıklamaya ve işlem tesis etmeye yetkili olmakla birlikte başka bir idari mercii veya kamu görevlisinin görev alanına giren bir konuda karar alması “yetki tecavüzü” olarak tanımlanır. Aynı şekilde bir kamu tüzel kişisinin yürütme organının, karar organının yetki alanına giren bir konuda işlem tesis etmesi durumunda da konu bakımından yetkisizlik hali meydana gelir ve yapılan bu işlem sakat(bozuk) bir işlem niteliğindedir.
… Belediyesinde yürütme organı olan Belediye Başkanının, karar organı olan Belediye Meclisine ait borçlanmaya karar verme yetkisini kullanması konu bakımından yetkisiz işlem olduğu gibi yetki tecavüzü niteliğindedir. Borçlanmaya karar verme yetkisinin Belediye Meclisine ait olduğu ve Belediye Başkanının Meclisten yetki almadan borçlanma yapamayacağı birlikte düşünüldüğünde 2019 yılında Belediye Başkanı tarafından bankalarla üç ayrı kredi sözleşmesi imzalanarak borçlanmaya gidilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Bu durumda, Belediye Meclis kararı ve ilgili Bakanlık onayı olmadan mevzuata aykırı bir şekilde borçlanmaya gidilmesi Belediyeye ek mali külfetler getirmiş ve kamu kaynağında azalmaya neden olunmuştur. Yasal dayanağı bulunmayan kredi kullanımları nedeniyle komisyon giderlerinin, tahakkuk eden faizlerin ve banka ve sigorta muameleleri vergilerinin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hali meydana gelmiş dolayısıyla kamu zararı oluşmuştur. Kamu zararının tazminine karar verilmesi ve Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.