… Belediye Başkanlığı ile …Sen arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinde belediyenin bazı kadro ve pozisyonlarında bulunan personeline mevzuatın öngördüğü tutardan daha fazla tutarda sosyal denge tazminatı belirlendiği ve ödendiği görülmüştür.
4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde;
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.”,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesinde;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”,
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Dördüncü Bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1 inci maddesinde:
“ (1) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine. 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutan aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.
(2) Sosyal denge sözleşmesi imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlilerinden aynı unvanlı personelden alınacak aidatın iki katma kadar taraf sendika sosyal denge sözleşmesi aidatı alabilir. Bu aidatı ödeyen kamu görevlileri söz konusu sözleşmeden aynı usul ve esaslar dahilinde yararlanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre; belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’ü olarak belirlenmiştir.
… tarihinde … Belediye Başkanlığı ile …Sen arasında imzalanan ve 2018 yılında geçerli olan Sosyal Denge Sözleşmesinin “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 13 üncü maddesinde, belediye personeline 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa göre verilen ücretlere ilaveten, fiilen çalıştıkları takdirde her ay verilecek olan net sosyal denge yardımları sıralanmıştır.
Yapılan incelemede; söz konusu sözleşme hükümleri ile belediyenin bazı kadro ve pozisyonlarında bulunan personelin sosyal denge tazminatının, devlet memuru aylığının üzerinde belirlendiği ve ödendiği; ayrıca belirli dönemlerde bayram yardımı, emeklilik yardımı, tahsil yardımı ve doğum yardımı gibi ödemeler yapıldığı görülmüştür.
4. Dönem Toplu Sözleşmeye göre belediyelerde istihdam edilen kamu görevlilerine aylık ödenebilecek aylık sosyal denge tazminatı üst sınırı devlet memuru aylığı ile sınırlandırıldığından, bu tutarı aşacak şekilde ödeme yapılması hukuken mümkün değildir.
Diğer taraftan Sorumluların göndermiş olduğu savunmalarında, belediye başkanlarının mali sorumluluğunun bulunmadığı dolayısıyla Sosyal Denge Sözleşmesini imzalayan sıfatıyla Üst Yönetici olarak sorumlu tutulamayacağı belirtilmişse de, Sayıştay Genel Kurulu tarafından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususunda alınan 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararda;
“2- Üst Yöneticiler
…
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle üst yöneticilerin sorumlulukları düzenlenmiştir.
Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.
Dolayısıyla bu aşamada bir genelleme yaparak üst yöneticilerin, işlemlerin hukuka uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olacakları ya da olmayacakları yönünde bir görüş belirtilmesi uygun bulunmamaktadır.”
denilerek üst yöneticilerin sadece meclislerine karşı sorumlu olmayıp özel kanunlarda yapılan düzenlemeler ve somut olayın Sayıştay tarafından yargılanması esnasında ortaya çıkan durumlar çerçevesinde üst yöneticilerin sorumluluklarına hükmedilebileceği belirtilmiştir. Söz konusu olayda Belediye Başkanının Üst Yönetici sıfatıyla ödemeye dayanak oluşturan mevzuata aykırı sözleşmeyi imzalamış olması nedeniyle oluşan kamu zararıyla illiyet bağı bulunmaktadır. Bu nedenle harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte kamu zararından sorumludur.
Yukarıdaki yer verilen tüm mevzuat ve sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesi sonucunda; belediyenin bazı kadro ve pozisyonlarında bulunan personeline mevzuatın öngördüğü tutardan daha fazla tutarda sosyal denge tazminatı belirlenmesi ve ödenmesi sonucu ortaya çıkan toplam … TL kamu zararının, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …, Harcama Yetkilisi (Yazı İşl. Müd.) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (İn. Kay. Bir. Sor.) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı … ve Üye …’ın sorumluluğa ilişkin ayrışık görüş gerekçesi:
“Raporda; oluşan kamu zararından söz konusu kamu görevlilerinin, Belediye Başkanı ile birlikte sorumlu tutulmalarına karar verilmesi talep edilmiştir.
Kamu zararı; mevzuata aykırı sözleşme imzalanmasından doğmuştur. Sözleşmenin imzalanması ile idari işlem tamamlanmış ve sözleşmenin taraflarının hak ve borçları belirlenmiştir. Ödeme emri belgesini harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan görevlilerin, sözleşmenin imzalanması aşamasında/kamu zararının doğması ile ilgili herhangi bir işlemleri yoktur. Anılan kamu görevlileri, içerik olarak mevzuata aykırı olmakla birlikte, tekemmül etmiş sözleşmeden kaynaklanan idare borcunu yerine getirmiş, bu sözleşmeden kaynaklanan hakları, sözleşmede öngörülen zamanda ve miktarda ilgililerine ödemişlerdir. Bu görevlilerin, idare adına Üst Yönetici (Belediye Başkanı) tarafından imzalanan sözleşmenin gereklerini yerine getirmemek gibi bir seçenekleri bulunmamaktadır.
Bu itibarla, kamu zararı oluştuğu görüşüne katılmakla birlikte, idare adına imzalanan mevzuata aykırı sözleşmeden kaynaklanan ve idarenin yükümlüklerini yerine getirmek için düzenlenen ödeme emri belgelerini, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan kamu görevlilerinin, bu sözleşmeden kaynaklanan kamu zararından sorumlulukları bulunmamaktadır.”