Spor kulübüne yardım
… Belediyesi tarafından … Kulübüne mevzuata aykırı olarak nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin (m) bendinde; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek, Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 Sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14 üncü maddesinde ise;
“ Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
Mezkur hükümlere göre; belediyeler, amatör spor kulüplerine sporu teşvik etmek amacıyla, ayni ve bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın, büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçmemek üzere nakdi yardım yapabileceklerdir.
Yapılan incelemede; … Belediyesi tarafından Türkiye Futbol Federasyonu .. nci liginde … Kulübü ismiyle yer alan profesyonel futbol takımına nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.
Bahsi geçen kulüp, bünyesinde amatör branşlar bulunmakla birlikte, .. nci ligde yani profesyonel ligde faaliyetleri olduğu için profesyonel niteliğe sahip bir kulüptür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5393 Sayılı Belediye Kanunu, belediyenin sporu teşvik etmek amacıyla yapacağı nakdî yardımı, sadece amatör spor kulüplerine yapabileceği şeklinde sınırlandırmış olup; ödeme emirlerinde, bünyesinde hem amatör hem profesyonel branşlar bulunan spor kulübüne yapılan yardımın yalnızca amatör branşlarda harcandığına dair kanıtlayıcı belge bulunmadığı gibi savunmalarda da bu yönde herhangi bir belge sunulmamıştır. Buna göre, ilgili kulübe nakdi yardım yapılması mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.
Diğer taraftan, sorumluların sorumluklarına ilişkin olarak göndermiş olduğu savunmalarında; Genel Sekreter Yardımcılığı, Genel Sekreter Yardımcısı vekilliği ve Genel Sekreterlik makamlarının mali sorumluluğunun bulunmadığı dolayısıyla nakdi yardım kararını imzalayan sıfatıyla sorumlu tutulamayacakları belirtilmişse de, 5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükmü bulunmakta olup, gerçekleştirme görevlileri, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan sorumludur.
Nitekim 14.06.2007 tarihli 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında, Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin olarak;
“5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.
Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine... ”
karar verilmiştir.
Söz konusu Kararda ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden kişilerin de ödeme emrini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. İlgili Genel Kurul Kararından belediye başkanlarının, Genel Sekreter Yardımcısının, Genel sekreter Yardımcısı vekilinin ve Genel Sekreterin gerçekleştirme belgelerini düzenlemesi veya onaylaması durumunda da diğer gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulabileceği anlaşılmaktadır. Bunun yanında somut olayda Belediye Başkanı, Genel Sekreter Yardımcısı, Genel sekreter Yardımcısı vekili ve Genel Sekreter ilgili ödemenin … Spor kulübüne ödenmesi için gerekli olan yazıya imza atmaları ve bu yazının üst makama takdimine imzalarıyla onay vermeleri nedeniyle harcama sürecine katılmış olup, söz konusu Genel Kurul Kararı gereğince diğer gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte kamu zararından sorumludurlar.
Bu itibarla, Belediye tarafından … Kulübüne mevzuata aykırı olarak nakdi yardımda bulunulması sonucu ortaya çıkan toplam … TL kamu zararından;
… TL’sinin Muhasebe Yetkilisi (Sos. Hiz. D. Bşk.) …, Gerçekleştirme Görevlileri (Kimyager) …, (Gen. Sek. Yrd. V.) …, (Gen. Sek.) …, (Gen. Sek. Yrd.) … ve (... Bel. Bşk.) …’ya;
… TL’sinin Muhasebe Yetkilisi (Gen. ve Sp. Hiz. D. Bşk. V.) …, Gerçekleştirme Görevlileri (Memur) …, (Gen. Sek.) …, (.... Bel. Bşk.) …, … (Gen. Sek. Yrd. V.) ve (Gen. Sek. Yrd.) …’e;
… TL’sinin Muhasebe Yetkilisi (Sağ. İşl. D. Bşk. V.) …, Gerçekleştirme Görevlileri (Kimyager) …, (Gen. Sek. Yrd. V.) …, (... Bel. Bşk.) …, (Gen. Sek. Yrd.) … ve (Gen. Sek.) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın azınlık görüşü:
“Yapılan nakdi yardımın kulüp tarafından amatör spor faaliyetleri için harcanıp harcanmadığı savunmalardan anlaşılmadığından, kulübün amatör faaliyetlerine dair harcamalara dair belgelerin ibrazının istenmesi sorgu yapılıp, gerektiğinde sorumluların savunmalarının alınması ile düzenlenecek ek raporun Dairemize tevdii için söz konusu hesabı inceleyen denetçilere yazılması gerekir.”
Üye …’ın azınlık görüşü:
“Raporda; … Kulübünün, TFF .. nci lig … mücadele eden profesyonel futbol takımı olması nedeniyle amatör spor kulübü olmadığı, profesyonel spor kulübü olduğu, bu Kulübe belediye bütçesinden yapılan nakdi yardımın mevzuata aykırı ve kamu zararına sebep olduğu iddia edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7/m ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddelerinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapabileceği hükmüne yer verilmiş, bu Kanunlarda hangi kulüplerin amatör spor kulübü olduğu ile ilgili bir belirleme, düzenleme yapılmamıştır.
Konu ile ilgili özel Kanun olan 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununun Federasyon teşkili ve profesyonel dalların tespiti başlıklı 18 inci maddesinde, Amatör federasyonların adedi ile profesyonel dalların, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tespit olunacağı,
Aynı Kanunun;
“Gençlik ve spor kulüpleri” başlıklı 20 nci maddesinde, Gençlik ve spor kulüplerinin, Dernekler Kanununa göre teşekkül edeceği ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına dahil olacakları, Tescil edilmemiş kulüplerin, federasyonlar tarafından tertiplenen veya bunların denetimi altında yapılan müsabakalara katılamayacağı ve Tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmeyeceği,
“Profesyonel spor” başlıklı 24 üncü maddesinde, Profesyonel dalların, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tespit olunacağı, Spor kulüplerinin, profesyonel takımlarını, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları veya kurulmuş olan şirketlere devredebilecekleri veya profesyonel futbol takımlarını kiraya verebilecekleri,
“Kulüplere yardım” başlıklı 25 inci maddesinde; Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabileceği düzenlenmiştir.
Yukarıya hükümleri alınan 3289 sayılı özel Kanunda da profesyonel ve amatör kulüplerden ziyade profesyonel dalların Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tespit olunacağı, spor kulüplerinin amatör nitelikte olabilecekleri, ancak profesyonel branşlarla uğraşabilecekleri, profesyonel sporcuları bünyelerinde barındırabilecekleri ve bu profesyonel branşlarını şirketleştirebilecekleri düzenlenmiş, kulüplerin niteliğinin (amatör veya profesyonel) belirlenmesiyle ilgili bir hükme yer verilmemiştir.
Uygulamaya bakıldığında; bugün Türkiye Futbol Süper Liginde yarışan kulüplerin çoğunluğunun amatör spor kulübü statüsünde olmasına rağmen, bu kulüplerin yüzme, boks, atletizm gibi amatör branşlarının da bulunduğu, bu kulüplerin profesyonel futbol takımlarının söz konusu ligde müsabakalara katıldıkları, bu amatör kulüplerden bazılarının profesyonel branşlarla uğraşan takımlarını (yani futbol şube veya takımlarını) şirketlere devrettiği yahut şirketleştikleri görülmektedir.
5393 ve 5216 sayılı Kanunların yukarıya alınan konuyla ilgili maddelerinde belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapılabileceği hükme bağlandığından, bu yardımın yapılmasında kriter olarak kulüp bünyesindeki branşların değil, kulübün niteliğinin esas alınması gerekir. Kulüp bünyesinde bulunan bazı branşların (futbol gibi) profesyonel olması yukarıda da açıklandığı üzere bu spor kulübünün amatör spor kulübü olmasına mani olmamaktadır. Dolayısıyla bünyesinde profesyonel futbol branşı bulunan amatör spor kulüplerine de nakdi yardım yapılabilecektir. Ayrıca bu Kanunlarda, 3289 sayılı Kanunun yukarıya alınan 25. maddesinde olduğu gibi bu yardımı kulüplerin sadece amatör spor faaliyetleri için kullanacaklarına dair bir sınırlama da yapılmamıştır.
Raporda; … Kulübünün TFF … nci lig … mücadele eden futbol takımının olduğu, kulübün içinde amatör braşlar, dallar bulunmakla birlikte kulübün profesyonel niteliğe haiz olduğu, bu kulübe yapılacak yardımın profesyonel nitelikteki takımın bütçesine gideceği, bu durumun mevzuata aykırı olacağı iddia edilmişse de; söz konusu spor kulübünün futbol branşının profesyonel olması bu kulübün amatör spor kulübü olma niteliğini değiştirmediğinden ve amatör spor kulüplerine yapılan yardımın, bu kulüplerin profesyonel branşlarına harcanamayacağına dair mevzuatta bir engel olmadığından, konuyla ilgili olarak “ ilişik olmadığına” karar verilmesi gerekir.”