Danışmanlık Hizmet Alımı
… sayılı İlamın .. nci maddesinde; … … dönemi Stratejik Planının bilfiil kurumun kendi çalışanları tarafından hazırlanması gerekirken …’ye (…) yaptırılması ve bu nedenle firmaya Danışmanlık bedeli ödenmek suretiyle oluşan … TL kamu zararının Üst Yönetici …, Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlisi …’dan tazminine karar verilmişti.
Bu defa Üst Yönetici …, Harcama Yetkilisi … ve Gerçekleştirme Görevlisi …’ın Sayıştay Temyiz Kurulu Başkanlığına gönderdikleri … tarih ve …, …, … Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeleri ile başvurmaları üzerine Temyiz Kurulunca verilen … tarih ve …, …, … tutanak nolu kararlarda özetle, 26.05.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”te sadece yöntem ve süreç danışmanlığı ile eğitim hizmetleri konularıyla sınırlı olarak danışmanlık hizmetleri alınabileceği düzenlenmiş ise de 26.02.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”te stratejik plan hazırlanması ile ilgili olarak danışmanlık hizmetleri alınabileceğinin düzenlenmediği; bununla birlikte, 2018 tarihli Yönetmelikte stratejik plan hazırlanması ile ilgili olarak danışmanlık hizmetleri alınabileceğinin düzenlenmemiş olmasının, 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde bu konuda danışmanlık hizmet alımının yapılamayacağı anlamına gelmediği; 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin “e” bendinde yer alan araştırma geliştirme faaliyeti kapsamında … Kurumundan danışmanlık hizmet alımı yapılabileceği düzenlenmiş olup İlama konu uygulamada yapılan hizmet alımının bu kapsamda olduğu; stratejik planın hazırlanmasıyla ilgili danışmanlık hizmet alımının 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa uygun olup bu konuda 2018 tarihli Yönetmelikte ayrıca yetki verilmemiş olmasının aranmadığı; … tarafından stratejik planın hazırlanmasında …’den eğitim ve danışmanlık hizmeti alınarak, stratejik planın … personeli eliyle hazırlanmasının mevzuata uygun olduğu, ilama konu uygulamada kamu zararı oluşmadığının değerlendirildiği; … tarafından stratejik plan hazırlanmasında eğitim ve danışmanlık hizmeti alınmasının mevzuata uygun olduğu ve danışmanlık hizmet alımı bedeli olarak ödenen tutarın kamu zararı teşkil etmediği gerekçesiyle … sayılı ilamın … nci maddesi ile verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca bozulmasına karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine yazılan ek raporun Dairemizde görüşülmesi ve konunun yeniden incelenmesi neticesinde;
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 9 uncu maddesinde; Kamu idarelerinin; kalkınma planları, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen politikalar, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlayacakları, hükme bağlanmıştır.
5018 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 26.5.2006 tarih ve 26179 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesi;
“(1) Stratejik planlama sürecinde;
a) Kamu idaresinin hizmetinden yararlananların, kamu idaresi çalışanlarının, sivil toplum kuruluşlarının, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili diğer tarafların katılımları sağlanır ve katkıları alınır.
b) Çalışmalar, strateji geliştirme biriminin koordinatörlüğünde tüm birimlerin katılım ve katkılarıyla yürütülür.
c) Stratejik planların doğrudan doğruya kamu idarelerince ve idarelerin kendi çalışanları tarafından hazırlanması zorunludur. İhtiyaç duyulması hâlinde idare dışından temin edilecek danışmanlık hizmetleri sadece yöntem ve süreç danışmanlığı ile eğitim hizmetleri konularıyla sınırlıdır.”
Şeklinde düzenlenmiştir.
Söz konusu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 26.02.2018 tarih ve 30334 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde ise;
“(1) Stratejik planlama sürecinde aşağıdaki genel ilkelere uyulur:
a) Stratejik planlar bilfiil kamu idarelerince ve idarelerin kendi çalışanları tarafından hazırlanır.
...”
Şeklinde düzenleme yapılmak suretiyle, önceki Yönetmeliğin idarelere izin verdiği, ihtiyaç duyulması hâlinde idare dışından temin edilecek sadece yöntem ve süreç danışmanlığı ile eğitim hizmetleri konularıyla sınırlı danışmanlık hizmeti alımı yetkisi kaldırılmış, sonraki Yönetmelik ile kurumların Stratejik Planlarının Kanuna, bu Yönetmeliğe, Kılavuza, rehberlere ve Bakanlıkça yayımlanan stratejik planlamaya ilişkin tebliğlere uygun olarak, üst yönetici başkanlığında, bilfiil kamu idarelerince ve idarelerin kendi çalışanları tarafından hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Temyiz Kurulunun bozma gerekçesinde de bu tespit yapılmakla birlikte, “2018 tarihli Yönetmelikte stratejik plan hazırlanması ile ilgili olarak danışmanlık hizmetleri alınabileceğinin düzenlenmemiş olmasının, 4734 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde bu konuda danışmanlık hizmet alımının yapılmayacağı anlamına gelmemektedir.” gerekçesiyle idarenin işleminin mevzuata uygun olduğuna karar verilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; bu Kanunun amacının, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek, olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükümden hareketle, 4734 sayılı Kanun yapım, mal, hizmet ve danışmanlık işlerinin ihale edilip edilmemesi ile ilgili olmayıp, mevzuatına göre ihaleyle temin edilmesi konusunda engel bulunmayan işlerin ihalesinin ne suretle/hangi usullerle yapılacağını düzenlemektedir. Sonraki Yönetmelik ile yapılan düzenlemede, önceki Yönetmelikteki istisnalar da kaldırılmak suretiyle stratejik planların üst yönetici başkanlığında, bilfiil kamu idarelerince ve idarelerin kendi çalışanları tarafından hazırlanması zorunluluğu getirildiğinden, bu konuda idarelerin ihale yetkileri bulunmamaktadır.
Temyiz Kurulunun diğer bozma gerekçesi ise; stratejik plan hazırlanmasıyla ilgili olarak, “4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin e bendinde yer alan araştırma geliştirme faaliyeti kapsamında …. Kurumundan danışmanlık hizmet alımı yapılabileceği düzenlenmiş olup İlama konu uygulamada yapılan hizmet alımı bu kapsamdadır.” Şeklindedir.
İlamın konusu, 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin e bendinde yer alan araştırma geliştirme faaliyeti olmayıp, İdarenin stratejik planının hazırlanması işinin …. Kurumundan danışmanlık hizmet alımı suretiyle yaptırılmasıdır. Bu sözü edilen Kanunun 3/e maddesiyle de bir ilgisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, … … dönemi Stratejik Planının bilfiil kurumun kendi çalışanları tarafından hazırlanması gerekir iken …’ye (…) yaptırılması ve bu nedenle firmaya Danışmanlık bedeli ödenmek suretiyle oluşan … TL kamu zararının Üst Yönetici …, Harcama Yetkilisi … ile Gerçekleştirme Görevlisi …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
“Savunmalarda ve Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği üzere, … görevleri ve bütçe ödenekleri çerçevesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde yer alan “Hizmet” tanımına göre danışmanlık alımı hizmet alım işi olup bu Kanuna göre Kurumlar tarafından ihtiyaç duyulan danışmanlık hizmetlerinin alınmasına bir engel yoktur. Yaptırılan iş stratejik planın hazırlanması işi olmayıp plan hazırlanmasına ilişkin eğitim ve danışmanlık hizmeti alımı olup bedelinin ödenmesinde kamu zararı bulunmadığından konu hakkında ilişik bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”