Gelir vergisi matrahı
… sayılı İlamın 1 inci maddesinde; doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen … yüklenimindeki “… Belediyesince yapılması planlanan yapılara ait statik projeye esas zemin etüt raporu hazırlanması” işi ile … yüklenimindeki “… Mahallesi … parsellerde bulunan hafriyat döküm sahasına Kübaj hesabı yapılması” işinde, gelir vergisi tevkifatının yapılmaması sorgu konusu edilmişse de, ödeme emri belgelerinin incelenmesi sonucunda gelir vergisi tevkifatının yapıldığı görülmüş; sorgu her ne kadar gelir vergisi tevkifatı yapılmaması üzerine kurulmuşsa da, ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde; doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen söz konusu hizmet alımlarına ait teklif tutarlarının net tutar olarak ele alındığı, ödeme emirlerine ekli serbest meslek makbuzlarında da hesabı ayrıntılı olarak gösterildiği üzere kesintilerin bu net tutarlara eklenmesi yoluyla, diğer bir deyişle netten brüte gidilerek brüt ücret üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması suretiyle ödemenin gerçekleştirildiği anlaşılmış; bu husus gerek sorguda gerekse savunmalar üzerine yazılan denetçi düşüncesinde irdelenmediğinden konunun yeniden sorgu yapılıp gerektiğinde sorumluların savunmalarının alınması ile düzenlenecek ek raporun Dairemize tevdii için söz konusu hesabı inceleyen denetçilere yazılmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar üzerine sorgunun yeniden düzenlenerek, sorumluların savunmasının alındığı görülmüş olduğundan, düzenlenen ek raporun incelenmesi neticesinde,
Doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen … yüklenimindeki “… Belediyesince yapılması planlanan yapılara ait statik projeye esas zemin etüt raporu hazırlanması” işi ile … yüklenimindeki “… Mahallesi … parsellerde bulunan hafriyat döküm sahasına Kübaj hesabı yapılması” işinde, gelir vergisi tevkifatının netten brüte gidilerek hesaplanması suretiyle belediye bütçesinden fazla ödeme yapıldığı görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65 inci maddesinde serbest meslek kazancı;
“Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
...”
denilmektedir.
Anılan Kanunun, “Vergi tevkifatı” başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan
ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere (...)(3) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,
b) Diğerlerinden,
...”
hükmü yer almaktadır.
2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 18 inci maddesinde;
MADDE 1 – 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yer alan kazanç ve iratlardan yapılacak vergi tevkifat oranları aşağıdaki şekilde yeniden tespit edilmiştir.
…
b) Diğerlerinden % 20,
...”
denilmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri uyarınca; belediyelerin serbest meslek erbabına yapacakları ödemelerden vergi tevkifatı yapmaları zorunludur.
Belediye tarafından, … yüklemindeki “… Belediyesince yapılması planlanan yapılara ilişkin statik projeye esas zemin etüt raporu hazırlanması” işine ilişkin olarak (KDV hariç) … TL, … yüklemindeki “… Mahallesi … parsellerde bulunan harfiyat döküm sahasına kübaj hesabı” işine ilişkin olarak ise (KDV hariç) … TL teklif alınmıştır.
Yapılan incelemede, doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen söz konusu hizmet alımlarına ait teklif tutarları, gelir vergisinin matrahını oluşturması gerekirken; belediyece teklif edilen tutar net tutar olarak ele alınmış, ödeme emirlerine ekli serbest meslek makbuzlarında da ayrıntılı olarak gösterildiği üzere %20 oranında vergi tevkifatının, bu net tutara eklenmesi yoluyla, diğer bir ifade ile netten brüte gidilerek, brüt ücret üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması suretiyle fazla ödemeye sebebiyet verildiği görülmüştür. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca yapılması gereken gelir vergisi stopajı, ilgili kişilerden tahsil edilmeden doğrudan Belediye bütçesinden ödenmiştir.
Sorumlular savunmalarında, alınan tekliflerin yükleniciye net olarak ödenecek tutarlar olduğunu, netten brüte gidilerek brüt ücret üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılarak yüklenicilere (KDV hariç) net ödeme yapıldığını, yapılan gelir vergisi tevkifatlarının muhtasar beyanname ile beyan edilerek vergi dairesine ödendiğinden kamu zararı oluşmadığını belirtmişseler de, serbest meslek faaliyeti niteliğinde olan söz konusu hizmet alımlarından yapılması gereken gelir vergisi stopajı hesabının netten brüte gidilerek değil, teklif tutarları gelir vergisinin matrahını oluşturacak şekilde yapılması gerekmektedir.
Bu itibarla, doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen işlerde, gelir vergisi tevkifatının netten brüte gidilerek hesaplanması suretiyle belediye bütçesinden fazla ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının;
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Park ve Bah. Müd.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Fen İşl. Müd. V.) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Kır. Hiz. Müd.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Müh.) …’e,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile,