Vekalet Ücreti
… sayılı ilamın … nci maddesinde; Üniversitenin taraf olmasını gerektirmeyen şahsi konularda Üniversite tüzel kişiliğince dava açılması ve davaların husumet yokluğundan reddedilmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının Üst Yönetici (Rektör) …ile Diğer Sorumlular (Genel Sekreter) … ile (Hukuk Müşaviri) …’dan tazminine karar verilmişti.
Üst Yönetici (Rektör) … ile Diğer Sorumlular (Genel Sekreter) … ile (Hukuk Müşaviri) … tarafından yapılan başvuru sonucu Temyiz Kurulunca verilen … tarih ve … tutanak nolu kararlarda özetle; temyize konu olan mahkeme kararlarının verildiği tarihlerde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin “Görevsizlik, yetkisizlik, dava ön şartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanın reddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasında ücret” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında; davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmedileceği düzenlemesine yer verilmiş olup, 659 sayılı KHK’nın ilgili maddelerine uygun olarak İdare tüzel kişiliği adına açılan davaların reddedilmesi sonucu ödenmek zorunda olan “avukatlık vekâlet ücretleri”nin bu yönüyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamındaki kamu zararı tanımına girmediği; Üniversite tarafından açılan davalarda vekalet ücreti ödemelerinde kamu zararı oluşmadığı belirtilerek … sayılı İlamın ... maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozulmasına ve yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Yapılan incelemede, Üniversitenin taraf olmasını gerektirmeyen şahsi konularda Üniversite tüzel kişiliğince dava açılması sonucu vekâlet ücreti ödenmesi nedeni ile kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında;
a) İdarelerin taraf oldukları uyuşmazlıkların, tarafların hak ve menfaatlerinin dengeli olarak değerlendirilerek, adil ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesi,
b) İdarelerin taraf oldukları davaların, usul ekonomisine uygun olarak, imkânlar ölçüsünde idarelerde istihdam edilen hukuk müşavirleri ve avukatları tarafından takibi,
c) Davaların takibinde, mahkeme kararlarının hukuka uygun olarak, adil, süratli ve en az masrafla verilebilmesine yardımcı olunması,
esastır.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idarelerin taraf oldukları davaların etkililik, ekonomiklik, verimlilik ve hukuka uygunluk prensiplerine göre yürütülmesi gerekmektedir.
659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Takip ve temsil yetkileri ile bunların kapsamı, niteliği ve kullanılması” başlıklı 6 ncı maddesinin ilk fıkrasında İdarelerin, kendi iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılacak adli ve idari davalar ile tahkim yargılaması ve icra işlemlerinde taraf sıfatını haiz oldukları belirtildiğinden İdarelerin iş ve işlemleri ile ilgisi bulunmayan ya da kamu görevlilerinin şahsı ile ilgili olan konularda İdarelerin taraf olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Her ne kadar sorumlular savunmalarında Üniversite tüzel kişiliğinin de manevi zarara uğrayabileceğini ve bu zarar için manevi tazminat davası açılabileceğini belirtmiş olsalar da söz konusu edilen davalar ve kararlar genel itibariyle incelendiğinde, bu davaların, Üniversite tüzel kişiliği veya Üniversitenin iş ve işlemleri ile ilgili olmayıp Üniversite yönetimindeki belli kişileri hedef alan haberler dolayısıyla açıldığı görülmüştür.
Aynı Kararnamenin “Davaların açılması” başlıklı 8 inci maddesinde ise aynen;
“(1) İdareler adına dava açma veya icra takibine başlama talebi, üst yönetici veya iş ve işlemle ilgili merkez veya taşra birim amiri tarafından yapılır. Merkez veya taşra birim amirince yapılan talep üzerine davayı açmakla yetkili ve görevli olanlarca, maddi ve hukuki sebeplerle dava açılmasında kamu menfaati bulunmadığı yönünde görüş belirtilmesi halinde, üst yöneticinin talimatına göre işlem yapılır.
…
(4) Üst yönetici bu maddedeki yetkilerini sınırlarını belirterek yardımcılarına veya hukuk birimi amirine devredebilir.”
Denilmektedir. Buna göre; dava açılması ile ilgili sorumluluk, dava açılması ile ilgili talebi bulunanlara ait olmaktadır. Yapılan incelemede, söz konusu edilen davaların açılması ile ilgili sürecin … Üniversitesi Hukuk Müşavirliğinin … Evrak tarih ve sayılı yazısının Genel Sekreterin uygun görüşü ve Rektörün Oluru ile başladığı görülmektedir.
Kişiler ile ilgili yapılan haberlere karşı Üniversitenin dava açma hakkı olmadığı mahkeme kararları ile de hüküm altına alınmış olup dava ehliyeti yani usul yönünden davalar reddedilmiştir. Kaldı ki esas yönünden reddedilen davalarda da yine haberin tarafının üst yönetici olduğu görülmektedir. Haber konularının, Üniversite tüzel kişiliğinden ziyade üniversite üst yöneticisine yönelik olduğu; Kamu idaresinin taraf olmasını gerektirmeyen bu davaların açılmasına ilişkin olarak … tarih ve … sayılı Hukuk Müşaviri ve Genel Sekreterin onaya sunduğu dava açma olur yazısı ile davaların açılmış olması nedeniyle, bu olurun kamu zararının oluşmasına esas teşkil ettiği; İdarenin taraf olmasını gerektirmeyen, üst yöneticinin şahsi olarak açılmasını talep ettiği ve husumet yokluğundan reddedilen davalar neticesinde vekalet ücreti ödenmesi suretiyle kamu zararı oluştuğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Rektör …’in şahsını ilgilendiren konularda üniversite tarafından dava açılması nedeni ile vekalet ücreti olarak ödenen toplam … TL kamu zararının Üst Yönetici (Rektör) … ile Diğer Sorumlular (Genel Sekreter) … ile (Hukuk Müşaviri) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
“Raporda sorumluluğa esas olan Olur’un; (Hukuk Müşavirliğince yazılan ve Genel Sekreter tarafından Uygun Görüşle Rektörlüğe arz edilen ve Rektör tarafından Olur verilen) bir yayın organında, Üniversite ile ilgili gerçek dışı haberlerin yayımlanması neticesi, kamuoyunda yanlış algı oluşturulduğu ve Üniversitenin itibarının zedelediği değerlendirilerek bu konuyla ilgili cezai ve hukuki (manevi zarar) davalar açılması talebini içerdiği görülmüştür.
Medeni Kanunun 24 ve 25. maddelerine göre tüzel kişilerin, kişilik haklarına saldırı olması halinde, saldırıda bulunan kişi ve kişilere karşı manevi tazminat davası açabilecekleri doktrin ve Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir.
Hukuki uyuşmazlıkların nasıl sonuçlanacağını önceden tespit etmek mümkün değildir. Dolayısıyla bir yayın organında bir kurum/kurum personeli ilgili olarak yayımlanan ve olumsuzluk içeren haberlerin yalnızca kişileri ilgilendirdiği, kurumun itibarını ilgilendirmediğini, saygınlığına herhangi bir zarar vermediğini tayin etmenin zorluğu nedeniyle söz konusu yayınlarla ilgili haberlerin kurumla ilgili olmadığı söylenemez. Bu itibarla, konu hakkında ilişilecek bir husus olmadığı kararı verilmesi gerekir.