Faiz, tazminat ve yargılama gideri ödenmesi
… sayılı ilamın 3 üncü maddesinde, … Üniversitesi tarafından 2012 yılında … Sanayi Tic. A.Ş.’den herhangi bir ihale ve sözleşme yapılmaksızın malzeme alınmış olmasına karşın bedelinin ödenmemesi nedeniyle açılan davada, … 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin verdiği karar uyarınca İdarece ödenen (malzemelerin bedelleri ile birlikte faiz, tazminat ve yargılama gideri) toplam … TL’nin sorgu konusu edilmesi üzerine, ihalesiz mal alımı yapan kişilerin tespit edilerek gerekli savunmaların alınması ve sonucunun Dairemize intikalini teminen konunun Başkanlığa bildirilmesine ve düzenlenecek ek raporun gelmesinden sonra yargılamaya devam edilmesine karar verilmişti.
Söz konusu Karar üzerine düzenlenen … tarihli ek raporun 1 nci maddesinde, … Üniversitesi Rektörlüğüne 2012 yılında ihalesiz mal alımı sürecinde yetkisi ve imzası bulunan sorumluların tespit edilmesi için yazı yazıldığı; Rektörlük tarafından görevlendirilen iç denetçi raporunun Başkanlığa iletildiği; “Sorumluların Tespitine İlişkin İnceleme Raporu”na göre konu ile ilgili sorumluluğu bulunan Harcama Yetkilisi sıfatı ile Başhekim …, Gerçekleştirme Görevlisi sıfatı ile Başhekim Yardımcısı … ile Diğer sorumlu sıfatıyla Başhekim Yardımcısı …, Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi … ve Satın Alma Personeli …’ya malzeme bedeli ve buna ilişkin faiz tutarı (… TL) haricinde vekalet ücreti, icra inkar tazminatı, masraf ve yargılama gideri toplamı … TL için sorgu gönderildiği belirtilmiştir.
Ek raporun Dairemizce görüşülmesi sonucu alınan … tarih ve … tutanak sayılı Kararda ise, sorumlular tarafından konu yargı sürecinde olduğu ifade edilmiş olduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Bekletici sorun” başlıklı 165/1 maddesine göre mahkeme sonucunun kesinleşmesine kadar yargılamanın bekletilmesine karar verilmişti.
Bu defa, … Üniversitesi Rektörlüğü tarafından satın alınan malzemelerin bedellerinin ödenmemesi üzerine açılan dava sonucu verilen mahkeme kararı uyarınca hükmedilen tazminat ve yargılama giderinin kurum bütçesinden ödenmesi ile ilgili olarak Yargıtay … Dairesinde süren temyiz inceleme aşamasının tamamlandığının bildirilmesi üzerine düzenlenen ek raporun incelenmesi neticesinde;
… Üniversitesi tarafından 2012 yılında … Sanayi Tic. A.Ş.’den herhangi bir ihale ve sözleşme yapılmaksızın malzeme alınmış olmasına karşın bedelinin ödenmemesi nedeniyle ilgili firma tarafından … 2. Asliye Hukuk Mahkemesine dava açıldığı;
Mahkemenin verdiği … tarih ve … Esas, … Karar sayılı karar uyarınca İdarece malzemelerin bedelleri ile birlikte faiz, tazminat, vekalet ücreti ve yargılama gideri toplamı olarak … TL ödendiği;
.. Bölge Adliye Mahkemesi … Dairesinin istinaf incelemesi sonucu, … Asliye Hukuk Mahkemesinin söz konusu kararının … tarih ve … Esas sayılı kararı ile iptal edildiği ve Rektörlük adına hükmedilen icra inkar tazminatının ve ticari işlerde uygulanan avans faizi isteminin reddedildiği;
Yapılan başvuru sonucu Yargıtay … Dairesinin … Esas sayılı kararı ile de … Bölge Adliye Mahkemesi … Dairesinin … tarih ve … sayılı kararının onandığı;
Anlaşılmaktadır.
Böylece kesinleşen hükme göre;
Firmanın … TL asıl alacağı ile … TL yasal faizin kabulü, fazlaya ilişkin talebin reddine;
İcra inkar tazminatının şartlarının oluşmadığından davacının (firma) bu talebinin reddine;
Davacının … TL yargılama gideri ile … TL vekalet ücretinin davacıya ödenmesine;
Davalı (İdare) lehine vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına,
Karar verilmiştir. Söz konusu bu kararlar uyarınca Üniversitenin ilgili firmaya olan borcu kesinleşmiş olmaktadır.
… Üniversitesi Rektörlüğü tarafından görevlendirilen iç denetçi raporundan, söz konusu malzemelerin ihale mevzuatına aykırı olarak doğrudan temin yöntemiyle satın alınmak üzere sürecin başlatıldığı, ihale mevzuatına aykırı olduğu anlaşıldığında bütçe dışı yöntemlerle ödemenin yapılmaya çalışıldığı ve bunun sonucunda kamu zararının meydana geldiği görülmüştür.
Rapordan ayrıca;
Başhekim …’ın bilgisi, onayı ve katılımının olduğu süreçte Başhekim Yardımcısı … koordinasyonunda hastane ihtiyaçlarının tespit edilip firmalardan teklif alındığı;
… San. ve Tic. A.Ş. firması ile Başhekim Yardımcısı … tarafından görüşülüp, sipariş çerçevesinin bildirilerek teklif alındığı;
Yetkili kişi ve makamlardan onaylar alınmamış olduğu halde yine firma tarafından siparişin üretime verildiği bilgisinin Başhekim Yardımcısı …’e bildirildiği;
Malzemelerin bir kısmının hazır olarak gönderildiği, bir kısım ahşap dolap-masa vb.lerinin ise hastanenin boş olması sebebiyle hastanede üretiminin tamamlandığı; yaptırılan iş için doğrudan temin usulünde anlaşıldığı ve firmanın bu şekilde işi faturalandığı;
Bütçenin yıllık olma ilkesi gereği ve yılın sonunun gelmesi sebebiyle 2013 yılı … ayında tamamlanacak işler için taahhütname karşılığı malların teslim alınma işlemlerinin Satın Alma Personeli …, Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi … tarafından yapıldığı ve bu şekilde yetkili kişi ve makamlardan gerekli onaylar alınmamış olduğu halde kurumun mevzuata aykırı olarak yükümlülük altına sokulduğu;
Mevzuata aykırı durumun … tarafından anlaşılması sonucu ödeme aşamasındaki işlemin tamamlanmadığı; sonraki süreçte malların iadesi gerekirken özel ölçülerde üretilen malların bedellerinin bağışlar yoluyla haricen ödenmesi konusunda anlaşıldığı ve bunun sonucunda firmanın faturaları iptal ederek ödemenin yapılmasını beklediği;
Hastane yönetimi değiştiğinde ise mevzuata aykırı olarak yapılan bu anlaşmanın tamamlanmadığı ve sürecin mahkemeye intikal ettirilerek Üniversite aleyhine sonuçlandığı;
Anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde aynen;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir...”
Denilmiş olduğundan, Kamu İhale Kanununa aykırı olarak mal alınması ve bu aykırılıktan dolayı mal bedelinin zamanında ödenmemesi sonucu idare bütçesinden fazla olarak ödenen yargılama gideri, vekalet ücreti ve masraf tutarları kamu zararı olup ortaya çıkan kamu zararından, bu alım sürecinde yetkili olan (iç denetim raporunda süreçte yer aldıkları tespit edilen) kişilerin sorumlu oldukları; Gerçekleştirme Görevlisi (Başhekim Yardımcısı) …’nın hem sözlü savunmasının dinlenmesi hem de iç denetim birimi tarafından hazırlanan raporun incelenmesi neticesinde mevzuata aykırı durum nedeniyle ödeme aşamasında işlemi tamamlamadığı ve itiraz ettiği anlaşıldığından sorumlu olmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, … Üniversitesi tarafından 2012 yılında … Sanayi Tic. A.Ş.’den herhangi bir ihale ve sözleşme yapılmaksızın malzeme alınmış olmasına karşın bedelinin ödenmemesi nedeniyle açılan davada verilen mahkeme kararları uyarınca, İdarece ödenen toplam … TL’den;
Bedeli ödenmeyen malzeme bedeli ile buna ilişkin faiz toplamı … TL’sinin mahkeme kararına göre alınan mal karşılığı yapılan ödeme olması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesine göre kamu zararı sayılmadığından bu tutar için ilişik bulunmadığına;
Kalan … TL’den;
İcra inkar tazminatı olarak ödenen … TL’si hakkında mahkemece İdare lehine karar verilmiş bulunduğundan ve idarece ahizden tahsil cihetine gidilmesi gerektiğinden bu tutar için de ilişilecek bir husus bulunmadığına;
İhale ve sözleşme yapılmaksızın satın alınan malzemelerin bedellerinin ödenmemesi üzerine açılan dava sonucu hükmedilen yargılama gideri, vekalet ücreti ve masraf olarak ödenen toplam … TL kamu zararı oluşturduğu ve ihalesiz mal alım sürecinde sorumlu oldukları kanaatine varılan Harcama Yetkilisi (Başhekim) … ile Diğer Sorumlular (Başhekim Yardımcısı) …, (Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi) … ve (Satın Alma Personeli) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile,
Azınlık Görüşü;
Üye …’in karşı oy gerekçesi;
Raporda ismi geçen kişiler her ne kadar ihalesiz mal alımı sürecinde yer almış olsalar da, İdare aleyhine açılan söz konusu dava kendileri tarafından açılmamış olduğu, rapor konusu tutarın bu davaya ilişkin giderler olduğu ve mahkeme kararlarının yerine getirilmesi kamu zararı oluşturmadığı değerlendirilmektedir. Bu itibarla Rapor konusu yargılama gideri ve ödemeler mevzuata aykırılık teşkil etmediğinden … TL için ilişik bulunmadığına karar verilmesi gerekir.