İlave tediye
Kadrolu işçilere ödenen ilave tediyenin hesabında çıplak ücretten (baz ücret) ayrı olarak Toplu İş Sözleşmesi’nin “Sanat ve Sorumluluk Zammı” maddesi kapsamında düzenlenen ücret eklentilerinin dikkate alındığı görülmüştür.
6772 Sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun'un 1’inci maddesinde;
“(…) belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanunu’nun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanunu’nun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır.”
3’üncü maddesinde;
“Birinci ve ikinci maddelerde yazılı olan işçilere mezkür maddeler gereğince yapılan tediyelerden ayrı olarak her yıl için bir aylık istihkakları tutarını geçmemek üzere Cumhurbaşkanı kararıyla aynı nispette bir ilave tediye daha yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un 4’üncü maddesinde ise; “Bu kanuna göre yapılacak tediyelerin zamanı Cumhurbaşkanınca tespit olunur.
Aylık istihkakların hesabında fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyeler nazarı itibara alınmaz.”
Hükümleri yer almaktadır.
01.03.2021 tarihi ile 28.02.2023 tarihleri arasında yürürlükte bulunan Kamu İdaresi ile Belediye-İş sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi’nin “Ücret Zammı” başlıklı 54’üncü maddesinde;
“1. Yıl Ücret Zammı: İşçilerin28.02.2021 tarihi itibariyle almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine, 01.03.2021/31.08.2021 tarihleri arası 1. altı ay %10 (yüzde on) zam uygulanır.
İşçilerin 31.08.2021 tarihi itibariyle almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine, 01.09.2021-28.02.2022 tarihleri arası; 2.altı ay: TÜİK tarafından açıklanan TÜFE'ye esas (Maliye Bakanlığınca Temmuz/2021 açıklanacak memur maaşlarına uygulanacak zamma ilave) + 3 puan ilave edilerek zam uygulanır.
2. Yıl Ücret Zammı: İşçilerin 28.02.2022 tarihi itibariyle almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine, 01.03.2022-31.08.2022 tarihleri arası; 1. altı ay: TÜİK tarafından açıklanan TÜFE’ye esas (Maliye Bakanlığınca Ocak/2022 açıklanacak memur maaşlarına uygulanacak zamma ilave ) + 3 puan ilave edilerek zam uygulanır.
İşçilerin 31.08.2022 tarihi itibariyle almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine, 01.09.2022-28.02.2023 tarihleri arası; 2.altı ay: TÜİK tarafından açıklanan TÜFE'ye esas (Maliye Bakanlığınca Temmuz/2022 açıklanacak memur maaşlarına uygulanacak zam'ma ilave ) + 3 puan ilave edilerek zam uygulanır.”
“Kıdemlilik Zammı” başlıklı 52’nci maddesinde;
“Sendika üyesi işçilerin 01.03.2021 tarihinden itibaren geriye dönük olarak ... Belediyesi ve bağlı işyerlerinde geçen hizmet yılı için 01.03.2021 tarihindeki yevmiyelerine l. yıl ... TL; 01.03.2022 tarihinden itibaren 2.yıl: ... TL kıdem zammı ilave edilecektir.” hükmü yer almakta olup uygulama örneğine mezkûr maddede yer verilmiştir.
Diğer yandan Sözleşme’nin “Sanat ve Sorumluluk Zammı” başlıklı 53’üncü maddesinde;
“A) 4 yıllık yüksek okul mezunu olanlar için 1. yıl 01.03.2021 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL; 2. yıl 01.03.2022 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL,
B) Ustabaşı, garaj amiri, şantiye şefleri ve baş şoförler için 1. yıl 01.03.2021 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL; 2. Yıl 01.03.2022 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL
C) Ustabaşı yardımcıları, şoförler, ağır makine operatörleri, puantör, çavuş, onbaşılar, teknik eleman, aşçılar, cankurtaranlara 1. yıl 01.03.2021 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL; 2. yıl 01.03.2022 tarihinden geçerli olmak üzere her gün için ... TL sanat ve sorumluluk zammı ödenir.
B ve C bentlerindeki sanat ve sorumluluk zamları fiilen görev yaptıkları sürece ödenecektir. 4 yıl süreli yüksek okul mezunu olanlar için belirlenen (A) sanat zammı, yüksek lisans (master) ve doktora mezuniyetler için %50 fazlası ile birlikte verilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, belediye işçilerine bir aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılmaktadır. Ek olarak Cumhurbaşkanı tarafından karar verilmesi halinde aynı nispette bir ilave tediye daha gerçekleştirilebilmektedir. 2022 yılına ilişkin olarak Cumhurbaşkanı kararı da mevcut olduğundan işçilere iki aylık istihkakları tutarında ilave tediyede bulunulmuştur. Ancak 6772 sayılı Kanun gereğince ilave tediyeye esas olan aylık istihkakların hesabında fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi baz ücrete ek olarak işçiye ödenen kalemlerin dikkate alınmaması gerekmektedir. Bu bağlamda işçilere yıl içinde dört taksit olmak üzere (her bir taksit kapsamında ‘13 Gün x Baz Ücret’ kadar) ilave tediye ödemesinde bulunulmaktadır.
Yapılan incelemede, Toplu İş Sözleşmesi’nin 54’üncü maddesinin baz yevmiyelere uygulanacak nispi artışa ilişkin düzenlemeler içerdiği; Sözleşme’nin 52’nci maddesinin ise söz konusu oransal artışın yapıldığı ilgili tarihlerde yevmiyelere yapılacak ilave maktu tutarları hüküm altına aldığı görülmüştür. Bu itibarla yevmiyelere uygulanan nispi artış sonucunda tespit edilen tutara ilave edilen maktu tutarlar ile baz ücret meydana gelmekte olup söz konusu baz ücret, 6772 sayılı Kanun’da ifade edilen istihkak tutarını karşılamaktadır. Hal böyle iken söz edilen günlük baz ücretin 13 gün ile çarpılması suretiyle ilave tediyenin bir taksitinin hesap edilmesi ve ödenmesi gerekmektedir.
Ancak İdare tarafından ilave tediyelerin hesaplanmasında yukarıda söz edilen baz ücrete ek olarak Sözleşme’nin 53’üncü maddesinde düzenlenen ve anılan maddede ilgililerine her gün için ödeneceği belirtilen prim mahiyetindeki ödeme kalemlerinin de dikkate alındığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri belgesi ile eklerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Sorumlular savunmalarında her ne kadar, “Sanat ve Sorumluluk” zammının yevmiyelerin eklentisi olarak anlaşılması gerektiğini ve bu eklentinin ücret eki niteliğinde olduğunu belirtmişlerse de, Toplu Sözleşme gereği her bir işçi için ayrı hesaplanan bu eklentinin prim mahiyetine haiz bir ödeme olması nedeniyle işçinin ilave tediyeye esas istihkak hesabında dikkate alınamayacağı açıktır.
Bu itibarla, ilave tediyeye esas olan aylık istihkak tutarının hatalı hesaplanması sonucunda oluşan ve ayrıntısı aşağıda tabloda yer alan toplam ... TL kamu zararının;
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (İtfaiye Eri) ...’e,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşleri Müdür V.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Sağlık Teknikeri) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Müdür Vekili) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Mühendis) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen İşleri Müdür V.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Tekniker) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Mali Hizmetler Uzmanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Dağıtıcı) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner İşleri Müdür Vekili) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’ya,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İşletme ve İştirakler Müdür V.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Tahsildar) ...’ya,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Mezarlıklar Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’ya,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Sosyal Yardım İşleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Hemşire) ...’e,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Destek Hizmetleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Ulaşım Hizmetleri Müdür Vekili) ... ve Gerçekleştirme (Memur) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Su ve Kanalizasyon İşleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Mühendis) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Müdür Vekili) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ...’ye,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Mali Hizmetler Uzmanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Mezarlıklar Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Veteriner İşleri Müdür Vekili) ve Gerçekleştirme Görevlisi (Veteriner Hekim) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Sosyal Yardım İşleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Sosyal Çalışmacı) ...’e,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Mali Hizmetler Uzmanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (V.H.K.İ) ...’a,
... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İşletme ve İştirakler Müdür V.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) ...’a,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
Full & Egal Universal Law Academy