Araç kiralama hizmeti
... Tic. ve San. Ltd. Şti. yüklenimindeki ... ihale bedelli “... Belediyesi Sınırları İçerisinde 12 Ay Süre ile 5 Bölgede Park, Yeşil Alan, Arazi, Meydan, Kavşak, Refüj Peyzajı ve Bakımı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmet Alımı” işine ilişkin hakedişlere esas puantajların, araç ve makinelerin fiili çalışma süreleri dikkate alınmaksızın ihale dokümanında öngörülen çalışma saatleri üzerinden düzenlendiği ve yükleniciye bu süreler üzerinden ödeme yapıldığı görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşmenin “Sözleşmenin türü ve bedeli” başlıklı 6’ncı maddesinde, bu sözleşmenin birim fiyatlı sözleşme olduğu ve İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden akdedildiği;
Sözleşmenin “Kontrol Teşkilatı, görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde;
“İşin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediği İdare tarafından görevlendirilen Kontrol Teşkilatı aracılığıyla denetlenir. Kontrol Teşkilatı, Genel Şartnamenin Dördüncü Bölümünde belirtilen yetkileri kullanır ve görevleri yerine getirir.”
“Kontrol Teşkilatı, Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde,
“İşin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediği İdare tarafından görevlendirilen Kontrol Teşkilatı aracılığıyla denetlenir. Kontrol Teşkilatı, Genel Şartnamenin Dördüncü Bölümünde belirtilen yetkileri kullanır ve görevleri yerine getirir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “İlgili Kayıtlar” başlıklı 34’üncü maddesinde ise;
“İşyerinde, işin sözleşme ve eklerine ve iş programına uygun olarak yapılmasını temin ve bunun kontrolü için idarenin sözleşmesinde belirlediği kayıtlar, yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. (…)
Sözleşme konusu iş, belli bir hizmetin dönemler halinde (günlük, haftalık, vs.) ifa edilmesi suretiyle yapılan sürekli nitelikte bir iş ise, yukarıda sözü edilen kayıtlar bu dönemler itibariyle tutulur ve kayıtlara itiraz da kayıtların tutulduğu sırada yapılır.
Bu kayıtlarda işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler, kaç kişinin çalıştığı ve hangi makine ve ekipmanın kullanıldığı ve kontrol teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlar belirtilir. Bu kayıt ve itirazlar hem hakediş ödemelerinde hem de sözleşmenin sona erdiği tarihte kabul komisyonu tarafından gerçekleştirilecek kabul işlemlerinde esas alınır.”
Denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, söz konusu işe ilişkin hakediş ödemelerinin; teklif edilen birim fiyat ile hizmet miktarına esas çalışma saatinin çarpılması suretiyle hesaplanması, yüklenici tarafından ifa edilen hizmet kapsamındaki araç ve iş makinelerinin fiili çalışma saatlerinin belirlenmesinde ise kontrol teşkilatının denetiminde tutulan puantaj kayıtlarının esas alınması gerekmektedir.
İşe ilişkin Teknik Şartnamenin “Araç ve Ekipmanlara Ait Kayıt ve Tutanaklar” başlıklı 6.2. maddesinde, araç ve ekipman çalışmalarına ait kayıt ve tutanakların Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uyarınca tutulacağı; araçların ve ekipmanların çalışmasına ait çalışma saatlerini gösterir puantajlarda araç ve ekipmanların çalışma yaptıkları alanların ve gerçekleştirilen işlerin belirtileceği;
Teknik Şartnamenin 10’uncu maddesinde ise;
“…
Tüm araçlar gps sistemi ile bilgisayar üzerinden takip edilebilecektir. Araçların konum, geçmiş güzergâh, hız, duraklama süreleri, yaptıkları km değerleri gibi bilgiler anlık ve en az 30 günlük geçmişi içerecek şekilde bilgisayardan izlenebilecek. Bunun için Yüklenici İdareye kullanıcı kod ve şifrelerini teslim edecektir. Ayrıca bu bilgiler için idare tarafından belirlenecek limitler aşıldığında uyarı verebilecektir. Gps sistem maliyeti araçların birim fiyatına dahildir”,
Denilerek, araç takip sistemi kullanılacağı ve araçların bilgisayar üzerinden (konum, geçmiş güzergâh, hız, duraklama süreleri, yaptıkları km değerleri) takip edileceği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, ödemeye esas hakediş miktarlarının, genellik arz edecek şekilde ihale dokümanının eki olan Tablo-1 Araçlar Şartnamesinde yer verilen, yüklenicinin hizmet kapsamında sunması gereken günlük çalışma saatlerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Araç takip sistemine ilişkin veriler incelendiğinde ise araçların fiili çalışma saatleri ile hakediş ödemesine esas miktarların (saat) uyuşmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, araçların fiili çalışma sürelerinin dikkate alınmaması, hakediş ödemesine esas miktarların dokümanda belirtilen azami süreler üzerinden düzenlenmesi sonucunda hizmet alınmamasına rağmen yükleniciye ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Konu sorumluluk yönünden incelendiğinde;
Kamu zararı; rapor maddesinde açıklandığı üzere, hakedişlere esas puantajların, araç ve makinelerin fiili çalışma süreleri dikkate alınmaksızın ihale dokümanında öngörülen çalışma saatleri üzerinden düzenlenmesi sebebiyle doğmuştur. Bu nedenle oluşan kamu zararından, araçlara ilişkin puantajları hazırlayan ve imzalayanlar sorumludur.
Bu itibarla, ... Tic. ve San. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan “... Belediyesi Sınırları İçerisinde 12 Ay Süre ile 5 Bölgede Park, Yeşil Alan, Arazi, Meydan, Kavşak, Refüj Peyzajı ve Bakımı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralanması Hizmet Alımı” işi kapsamında araçların fiilen çalışmadığı süreler için ödemede bulunulması sonucunda oluşan ... TL kamu zararından;
... TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri (.... Şb. Müd. V.) ..., (Pey. Mimarı) ..., (Pey. Tek.) ... ve (Zir. Müh.) ...,
... TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri (Pey. Mimarı) ..., (Pey. Tek.) ..., (Zir. Müh.) ... ve (Yapı ve Kon. İşl. Şb. Müd.) ...,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55'inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile,
Azınlık Görüşü:
Üye ... karşı görüşü:
“Kamu zararının hakedişe esas puantajların, araç ve makinelerin fiili çalışma süreleri dikkate alınmaksızın ihale dokümanında öngörülen çalışma saatleri üzerinden düzenlenmesi sebebiyle doğduğu iddia edildiğinden, araçlara ilişkin puantajları hazırlayan ve imzalayanların görevlerini ihmallerinin söz konusu olup olmadığı hususunun yapılacak soruşturma ile tespiti ve bu soruşturma sonucunda sorumluluğun ve kamu zararının belirlenmesi gerektiği düşünülmektedir.”
Üye ... karşı görüşü:
“Denetçi tarafından; yargı raporuna konu edilen hizmet alımı işinin hakediş ödemelerine esas tutulan puantajların, araç ve makinelerin fiili çalışma süreleri dikkate alınmaksızın genellik arz edecek şekilde ihale dokümanında öngörülen çalışma saatleri üzerinden düzenlendiği, diğer bir ifade ile; ödemeye esas tutulan çalışma cetvellerindeki sürelerin genellik arz edecek şekilde ihale dokümanının eki olan “Tablo-1 Araçlar Şartnamesi”nde yer verilen ve sözleşme bedeli ve sözleşme hükümleri çerçevesinde yüklenicinin sorumluluğu olarak öngörülen günlük çalışma saatlerinden oluştuğu, araç takip sisteminden temin edilen araç/makine fiili çalışma saatleri ile hakediş ödemesine esas alınan ve kontrol teşkilatı tarafından tutulup taraflarca imzalanan tutanaklardaki çalışma sürelerinin uyuşmadığı, dolayısıyla kontrol teşkilatı tarafından düzenlenen tutanaklarda araçların fiili çalışma sürelerinin dikkate alınmaması ve hakediş ödemesine esas miktarların ihale dokümanında belirtilen azami süreler üzerinden düzenlenmesi nedeniyle hizmet yaptırılmayan süreler için de yükleniciye ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiğinin tespit edildiği ifade edilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, yargı raporunda, hakediş ödemesine esas tutulan çalışma sürelerinin ihale dokümanında belirtilen azami süreler üzerinden düzenlenmiş olduğunun iddia edilmesine rağmen, bu iddia somut olarak Teknik Şartname’nin “6.1. Araç ve Ekipman Özelliği, Sayısı, Çalışma Süresi” maddesinde yaz ve kış aylarına göre günlük olarak belirlenmiş olan çalışma süreleri ile ödemeye esas tutulan sürelerin karşılıklı analizine dayanmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, yaz ve kış aylarına göre günlük olarak belirlenmiş olan çalışma sürelerinin tutanaklara fiili duruma aykırı olacak şekilde hangi miktarlar üzerinden aktarılmış olduğunun kıyas bilgisine yer verilmemiştir.
Esas itibarıyla, somut karşılaştırmalı bilgi sunulmaksızın ödemeye esas tutulan çalışma cetvellerindeki sürelerin genellik arz edecek şekilde ihale dokümanının eki olan “Tablo-1 Araçlar Şartnamesi”nde yer verilen ve yükleniciden sunması beklenen günlük çalışma saatlerinden oluştuğunun ifade edilmesiyle yetinilmiş ve kamu zararı iddiası araç takip sistemindeki bilgiler ile İdarenin kontrol teşkilatı tarafından tutanağa bağlanan çalışma sürelerinin karşılaştırılması üzerine bina edilmiştir.
İşe ait Teknik Şartname’nin “Araç ve Ekipmanlara Ait Kayıt ve Tutanaklar” başlıklı 6.2’nci maddesinde;
“Araç ve ekipman çalışmalarına ait kayıt ve tutanaklar Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uyarınca tutulacaktır.
Araçların ve ekipmanların çalışmasına ait çalışma saatlerini gösterir puantajlarda araç ve ekipmanların çalışma yaptıkları alanlar ve gerçekleştirilen işler belirtilir.”
“Hakediş Ödemesi” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Hizmete ait hakediş ödemeleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uyarınca tutulan kayıt ve tutanaklar doğrultusunda, yüklenicinin başvurusu üzerine, aylık hakedişler şeklinde gerçekleştirilecektir.
Ödemenin yapılabilmesi için yüklenici, hakediş dosyasının ekinde;
-Kontrol teşkilatı onayını taşıyan ve hizmetin gerçekleştirilmesinde çalıştırılan araçlara ait çalışma cetveli,
…” hükümlerine yer verilmiştir.
Teknik Şartname’nin “Araç ve Ekipmanlara Ait Kayıt ve Tutanaklar ” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre, araç ve ekipman çalışmalarına ait kayıt ve tutanakların Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre tutulması gerekmektedir. Nitekim, araçların çalışma sürelerine ilişkin tutanakların Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İlgili Kayıtlar” başlıklı 34’üncü maddesi hükümlerine göre tutulduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan, Teknik Şartnamenin 8’inci maddesinde kurala bağlandığı üzere, hizmete ait hakediş ödemeleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uyarınca tutulan kayıt ve tutanaklar doğrultusunda yapılacaktır.
Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 10’uncu maddesinde ise aynen; “Tüm araçlar gps sistemi ile bilgisayar üzerinden takip edilebilecektir. Araçların konum, geçmiş güzergâh, hız, duraklama süreleri, yaptıkları km değerleri gibi bilgiler anlık ve en az 30 günlük geçmişi içerecek şekilde bilgisayardan izlenebilecek. Bunun için Yüklenici İdareye kullanıcı kod ve şifrelerini teslim edecektir. Ayrıca bu bilgiler için idare tarafından belirlenecek limitler aşıldığında uyarı verebilecektir. Gps sistem maliyeti araçların birim fiyatına dahildir.” denilmektedir
Denetçi iddiasını Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 10’uncu maddesindeki düzenlemeden hareketle, kontrol teşkilatı tarafından tutulan kayıtların araç takip sistemindeki bilgilerle uyuşması gerektiği kabulünden hareketle kurmuştur. Ancak, Denetçi tarafından araç takip sisteminin her durum ve şartta sağlıklı ve güvenilir bilgi üretip üretmediğinin tespiti yapılmadığı gibi, ihale dokümanında; fiili çalışma sürelerinin araç takip sisteminin ürettiği bilgilere göre tutanaklara/puantaj kayıtlarına geçirileceğine dair bağlayıcı bir düzenleme yoktur. Kaldı ki, işin sözleşmesi ihale dokümanındaki kurallar esasında bağıtlanmıştır. Ne işin sözleşmesinde ne de Teknik Şartnamede ödemeye esas olan tutanakların araç takip sistemindeki bilgilere göre tutulması gerektiği yönünde bir kurala yer verilmiştir.
Hal böyle iken, Temyiz Kurulu Kararları da sorumluların savunmalarını desteklemektedir (... tarihli ve ... tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile ... tarihli ve ... tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararımız bu yöndedir).
Bu itibarla, İdare uygulaması kamu zararına neden olmadığından konuyla ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekmektedir.”
Full & Egal Universal Law Academy