Huzur hakkı
Belediye ihtisas komisyonlarına, belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmadığı durumlarda da bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödendiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İhtisas Komisyonları” başlıklı 24’üncü maddesinde;
“Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
…
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır. İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
....”
Hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükmü uyarınca, ihtisas komisyonları bir yılı geçmemek üzere kurulabilmekte ve meclis toplantısını müteakip imar komisyonunun en fazla on iş günü, diğer komisyonların ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırmaları; Komisyonlar, raporlarını bu süre sonunda meclise sunmadığı takdirde ise konunun meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınması gerekmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Huzur ve İzin Hakkı” başlıklı 32’ nci maddesinde de;
“Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39’uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25’inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez.”
Denilmektedir.
Buna göre; huzur hakkı ödenecek gün sayısı Belediye Kanunu’nun 20, 24 ve 25’inci maddelerinde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamayacaktır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; İhtisas Komisyonlarının nasıl kurulacağı ve kaç gün çalışacakları ve bu çalışma sonuçlarını Belediye Meclisine ne zaman ve nasıl sunacakları Belediye Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Komisyonların kurulmuş olması komisyon üyelerinin ücret almaları için yeterli olmamakta, kendilerine iş havale edilmiş olması gerekmektedir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı; 20, 24 ve 25’inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamayacaktır. 24’üncü maddeye göre ise Meclis toplantısını müteakip İhtisas Komisyonlarının beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırmaları gerekmekte olup ilgili raporlar bu sürenin sonunda meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınacaktır.
Yukarıda yer verildiği üzere 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ihtisas komisyonu üyelerinin huzur hakkı alabilmelerine ilişkin hükümleri açık olup, ihtisas komisyonlarına huzur hakkı ödenmesi Meclis tarafından bu komisyonlara iş havale edilmesi ve havale edilen işlerin de beş iş günü içerisinde sonuçlandırılması şartına bağlanmıştır.
Savunma eki olarak gönderilen “havale edilen meclis kararları listesi” incelendiğinde; “İhtisas Komisyonlarına 2021-2022 yıllarında havale edilen işlerin incelemesine devam edildiği” şeklinde genel ifadeler kullanılarak huzur hakkı ödendiği görülmüştür. İhtisas komisyonlarının kendilerine havale edilen işleri ne kadar sürede bitirmesi gerektiği Kanun’da açıkça düzenlenmiş olup, geçmiş yıllarda havale edilen işler gerekçe gösterilerek yapılan toplantılar için huzur hakkı ödenmesi yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre mümkün değildir.
Sorumluluk Yönünden İnceleme;
Ödeme emri belgelerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlileri savunmalarında huzur hakkı ödemelerinin imza cetvelleri doğrultusunda yapıldığını, komisyon toplantılarının içeriğine karışmalarının söz konusu olmadığını ve dolayısı ile havale edilen iş olmadığı halde huzur hakkı ödenmesi hususunda sorumluluklarının bulunmadığını belirtmişlerdir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu olduğu; 3’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanmış ve “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hususu da Kamu zararının belirlenmesinde, esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ihtisas komisyonlarına huzur hakkı ödenmesi belediye meclisi tarafından bu komisyonlara iş havale edilmesi ve havale edilen işlerin de beş gün içerisinde sonuçlandırılması şartına bağlanmış olup, huzur hakkı ödemesi için imza cetvellerinin tam olması yeterli olmayıp belediye meclisi tarafından bu komisyonlara havale edilen işlerin neler olduğunun da belirtilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle meclis tarafından havale edilen iş olmadığı halde ihtisas komisyonlarının toplantı yaptığı gerekçesi ile komisyon üyelerine huzur hakkı ödenmesi kamu zararına sebebiyet vermiş olup 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince, ödeme emri belgelerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlileri ortaya çıkan bu kamu zararından sorumludur.
Düzenlenen sorguda Belediye Meclisince “... Belediyesi Sosyal İşler Komisyonu”, “Spor ve Sağlık Komisyonu”, “Engelliler ve Yaşlılar Komisyonu”, “Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu” ve “Eğitim Komisyonu” kurulduğu ve Meclis veya Meclis Başkanı tarafından bu komisyonlara herhangi bir iş havale edilmediği halde Komisyon üyelerinin imzaladıkları yoklama cetveline dayanarak huzur hakkı ödenmesi nedeniyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilmekle birlikte;
Savunmalara ekli “Havale edilen meclis kararları listesi” incelendiğinde Sosyal İşler, Spor ve Sağlık Komisyonunun 2023 yılının Haziran ve Aralık, Kadın Erkek Eşitliği Komisyonunun Mart ve Engelliler ve Yaşlılar Komisyonunun ise Haziran, Eylül ve Kasım aylarında havale edilen işler nedeniyle toplantı yaptıkları görülmüştür. Diğer taraftan 2023 yılında ... Belediyesi Eğitim Komisyonu kurulmasına rağmen, Meclis tarafından bu komisyona herhangi bir iş sevki yapılmadığı, “2021-2022 yıllarında havale edilen işlerin incelemesine devam edildiği” şeklinde genel ifadeler kullanılarak komisyon üyelerine huzur hakkı ödendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen gerekçelerle, belediye ihtisas komisyonlarına belediye meclisi veya meclis başkanı tarafından havale edilen iş olmamasına rağmen bu komisyonlarda görevlendirilen belediye meclis üyelerine huzur hakkı ödenmesi sonucu sebebiyet verilen kamu zararı tutarı savunmalara ekli “Havale edilen meclis kararları listesi”ne istinaden ... TL olarak yeniden hesaplanmış olup, sorgu konusu edilen ... TL’den;
- Toplantı yapılan aylara ilişkin ... TL’si için ilişilecek bir husus bulunmadığına;
- Kasım 2023 tarihinde yapılan huzur hakkı ödemesinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından Ahiz ...’tan ... tarih ve ... numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile tahsil edilen ... TL’nin ... TL’si,
- Haziran ve Kasım 2023 tarihinde yapılan huzur hakkı ödemesinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından Ahiz ...’ten ... tarih ve ... numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile tahsil edilen ... TL’nin ... TL’si,
- Mart 2023 tarihinde yapılan huzur hakkı ödemesinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından Ahiz ...’dan, ... tarih ve ... numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile tahsil edilen ... TL’nin ... TL’si;
Olmak üzere toplam ... TL’nin ilgililerine iadesine,
- Yeniden hesaplama sonucu tespit edilen toplam ... TL kamu zararından,
- ... TL’sinin tahsil edildiği ve söz konusu tahsilatların gelir hesaplarına kaydedildiği anlaşıldığından, bu tutar için ilişik kalmadığına;
Henüz tahsil edilmeyen toplam ... TL’nin ise;
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yazı İşleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ...’ya,
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yazı İşleri Müdürü) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ...’a,
- ... TL’sinin Harcama Yetkilisi ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ...’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile;
Azınlık Görüşü:
Üye ... ve ...’ın azınlık görüşü:
“Huzur hakkı ödemelerine ilişkin harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görelilerinin sorumluluğu bulunmamakta olup konu ile ilgili sorumluluk yüklenecek bir sorumluluk bulunmadığından konunun İçişleri Bakanlığına yazılarak inceleme yapılması istenmelidir.”
Full & Egal Universal Law Academy