Vakıf için yurt yapılması
... sayılı ilamın 5’inci maddesinde; Belediye tarafından ... Vakfına ait arsa üzerine söz konusu vakıf için yurt inşaatı yapılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının;
... TL'sinin Üst Yönetici (Bel. Bşk.) ..., Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Müd. V.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Makina Müh.) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlileri Belediye Meclis Üyeleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’e,
... TL'sinin Üst Yönetici (Bel. Bşk.) ..., Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Müd. V.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Mimar) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlileri Belediye Meclis Üyeleri; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’e,
Müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.
Bu defa, sorumlularca yapılan başvurular üzerine Temyiz Kurulunca verilen ... tarih ve ..., ... ve ... tutanak no.lu Kararlarda özetle;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesi ile “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre, belediyelerin görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirmelerinin mümkün olduğu;
Temyize konu Daire Kararına ilişkin ödeme emri ve eki belgeler incelendiğinde; ... tarihli ... no.lu Meclis Kararına istinaden ... Belediyesi ile ... Vakfı arasında “... Öğrenci Yurdu İnşaatı İşine Ait İş Birliği Protokolü” imzalandığı ve protokol kapsamında ... Vakfına ait arza üzerine söz konusu vakıf için yurt inşaatı yapıldığının görüldüğü;
Söz konusu protokolde;
"... 4.6 ... VAKFI; ... BELEDİYESİ'nin talebi olduğu takdirde yurt kontenjanının %15i kadar fakir ve ihtiyaç sahibi başarılı öğrenciler barındırılacaktır.
4.7 ... VAKFI; ... BELEDİYESİ'nin kısa süreli misafir öğrenci talebi olduğu takdirde müsait yer olması halinde talep karşılanacaktır.
4.8 ... BELEDİYESİ; yurttaki bütün öğrenciler için ... VAKFI ile beraber Sosyal ve Kültürel etkinlikler için müşterek programlar yapılması kararlaştırılmıştır...”
Şeklinde yer alan protokol hükümlerinden, ... Vakfının da ortak hizmet projesi kapsamında yüklenim altına girdiği; belediyenin bu protokolle fakir ve ihtiyaç sahibi başarılı öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılayacağının anlaşıldığı;
Öte yandan, ... Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından ... tarihli ... sayılı yazı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne meclis kararının uygulanmasının uygun olup olmadığının sorulduğu; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında; “Açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde, belediyelerin mülkiyeti Cumhurbaşkanlığınca (Bakanlar Kurulu kararı) vergi muafiyeti tanınan vakfa ait olan taşınmaz üzerinde ortak hizmet projeleri kapsamında öğrenci yurdu binası yapılmasında bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir...” denildiğinin görüldüğü; Buradan da belediye tarafından yapılan ortak hizmet projesinin mevzuata uygunluğunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sorulduğu, Bakanlıktan uygun görüş alındığının anlaşıldığı;
İfade edilerek,
... sayılı ilamın 5’inci maddesiyle … TL’nin tazminine ilişkin olarak verilen hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine yazılan ek raporun Dairemizde görüşülmesi ve konunun yeniden incelenmesi neticesinde;
Belediye tarafından ... Vakfına ait arsa üzerine söz konusu vakıf için yurt inşaatı yapılması sonucunda, kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75’inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
…”;
“Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür. Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Mezkur hükümlere göre, belediyeler mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları yapabilir ya da yaptırabilir; belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.
Sorumluların savunmalarında ve Temyiz Kurulu Kararında; her ne kadar söz konusu ödemelerin, 5393 sayılı Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü ve “Belediyenin yetki ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddelerinde yer alan amaç ve görevleri dahilinde, mahalli müşterek hizmet niteliğinde kar amacı gütmeksizin ekonomik durumu elverişli olmayan öğrencilere barınma, yemek ve burs gibi imkanlar sağlamak amacıyla aynı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesi kapsamında özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri kapsamında olduğunu belirtseler de aynı maddenin üçüncü fıkrasında atıf yapılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçeden Yardım Yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde yer alan,
“….Ancak genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf,birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.”
Hükmü birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerin dernek, vakıf ve benzeri teşekküllere yardımda bulunamayacağı; ancak ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilecekleri anlaşılmaktadır.
Belediyeler, Kanunda açık şekilde düzenlenmiş olan görev ve sorumluluklarını yerine getirirken aynı Kanunun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde sayılan giderleri yapabileceklerdir. Buna göre, belediye bütçesinden yapılan harcamanın, öncelikle mahallî müşterek bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belirtilen görev ve sorumluluklar arasında bulunması ve aynı Kanunun 60’ıncı maddesinde sayılan giderler arasında yer alması gerekir. Oysa, 5393 sayılı Belediye Kanununda, bir vakfa ait arsa üzerine söz konusu vakıf için yurt inşaatı yapmak, belediyenin görevleri arasında gösterilmediği gibi, bu yurtlar için yapılacak giderler de belediyelerin yapabileceği giderler arasında yer almamaktadır.
Diğer taraftan, ilgili işe dair protokol incelendiğinde, protokolün yurt inşaat yapımını ve iki tarafın yurt inşaatı yapımındaki sorumluluklarını düzenlemekte olduğu, herhangi bir ortak hizmet projesinden bahsedilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle, ortak bir hizmet projesinin varlığından söz edilemeyecektir. Ortak bir hizmet projesinin varlığından bahsedebilmek için öncelikle hazırlanmış bir hizmet projesi olmalı; projenin paydaşları ve projedeki yükümlülükleri açıkça belirtilmeli; projenin yararlanıcıları analiz edilmeli; bu projenin hedefleri ve süresi belirtilip; sonuç raporunun hazırlanıp ilgili makamlara sunulması gerekmektedir. Söz konusu inşaat işine ilişkin Ödeme Emri Belgeleri ve ekleri, protokol ile sorumluların savunmaları incelendiğinde; bu tarz bir faaliyet veya hizmet projesini tespiti için projeye ilişkin herhangi bir protokol, sözleşme vb. kanıtlayıcı evrak bulunmadığı ve varlığından söz etmenin mümkün olmadığı anlaşıldığından, 5393 sayılı Kanununa göre işin mahiyeti itibariyle belediyenin görev ve sorumlulukları ile yetki ve imtiyazları arasında yer almaması nedeniyle, belediye bütçesinden bu tür ödemelerin gerçekleşmesi mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.
Sorumluların savunmalarında ve ilgili Temyiz Kurulu Kararında, … Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından yazı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne meclis kararının uygulanmasının uygun olup olmadığının sorulduğu ve Bakanlıktan uygun görüş alındığı belirtilse de söz konusu yazı incelendiğinde, Belediyeye ait olan taşınmaz üzerinde ortak hizmet projesi kapsamında yurt inşaatına engel bulunmadığına dayanak olarak 5393 sayılı Kanunun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile altıncı fıkrası; “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi; “Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu ve “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddelerine değinilmiştir. İlgili mevzuat hükümleri belediyelerin taşınmaz alımı, satımı, tahsis, takas, arsa ve konut üretimini düzenleyen hükümler olup; söz konusu yazı, sorguya konu yurt inşaatı yapımına dayanak oluşturacak bir hukuki düzenleme içermediğinden ve 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesine göre ortak bir hizmet projesi bulunmadığından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün mevzuatta yeri olmayan bir uygulamaya izin verme yetkisi bulunmamaktadır.
Konu sorumluluk yönünden değerlendirildiğinde;
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmektedir. 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar no.lu 5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı gereği, söz konusu yurt inşaatına karar verilen ... tarih ... no.lu meclis kararında, kabul oyu kullanan Belediye Meclis Üyeleri ile söz konusu kararda Belediye Meclis Başkanı olması nedeniyle Üst Yönetici (Bel. Bşk.) ... da ödeme evrakı üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilileri ile birlikte sorumludur.
Bu itibarla; Belediye tarafından ... Vakfına ait arsa üzerine söz konusu vakıf için yurt inşaatı yapılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının;
... TL'sinin Üst Yönetici (Bel. Bşk.) ..., Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Müd. V.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Makina Müh.) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlileri Belediye Meclis Üyeleri; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’e,
... TL'sinin Üst Yönetici (Bel. Bşk.) ..., Harcama Yetkilisi (Fen İşl. Müd. V.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Mimar) ... ile Diğer Gerçekleştirme Görevlileri Belediye Meclis Üyeleri; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...’e,
Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile,
Azınlık Görüşü:
Üye ... azınlık görüşü:
“Belediyelerin görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceklerdir. Meclis kararına istinaden ... Belediyesi ile ... Vakfı arasında imzalanan protokol hükümlerinden, ... Vakfının da ortak hizmet projesi kapsamında yüklenim altına girdiği; belediyenin bu protokolle fakir ve ihtiyaç sahibi başarılı öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılayacağı ile Belediye tarafından yapılan ortak hizmet projesinin mevzuata uygunluğuna dair Çevre ve Şehircilik Bakanlığından uygun görüş alındığı anlaşıldığından kamu zararı oluşmadığı düşünülmektedir.”
Full & Egal Universal Law Academy