Yeni birim fiyat
... sayılı ilamın 4/B maddesinde ... yüklenimindeki, “... İnşaatı” işinde “... Yapılması”na ilişkin yeni birim fiyat hesabında, yüklenici kârının usul ve yöntem paralelliği ilkesi gereği %12,5 olarak belirlenmesi gerekirken %25 olarak belirlenmesi sonucu ortaya çıkan ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (...) ..., Gerçekleştirme Görevlileri (...) ..., (...) ..., (...) ..., (...) ..., (...) ..., (...) ... ve (...) ...’dan tazminine karar verilmişti.
Sorumlular tarafından yapılan başvuru sonucu Temyiz Kurulunca verilen ... tarih ve ..., ..., ..., ..., ... ve ... tutanak no.lu Kararlarda ise özetle,
Usulde paralellik ilkesi gerekçe gösterilerek sözleşmede kıyas yapılabilecek herhangi bir benzer fiyat bulunmayan “... Yapılması” imalatı için farklı iş kalemleri özelinde verilen bir Tahkim Kararı esas alınmak suretiyle belirlenen yüklenici karı üzerinden yeni birim fiyat oluşturulmayacağı ve bu fiyata dayalı kamu zararı hesabı yapılamayacağı; ayrıca temyize konu edilen yeni birim fiyat, yüklenici ile İdare arasındaki mutabakatla işe ait sözleşmenin 52.2. maddesine uygun olarak tespit edildiği gerekçeleri ile sorumlunun iddia ve itirazlarının kabul edilerek, ... sayılı İlamın 4’üncü maddesinin (B) bendiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün bozulmasına ve yeniden hüküm tesisi için dosyanın dairemize gönderilmesine karar vermiştir.
Temyiz Kurulunun yukarıda belirtilen kararları üzerine düzenlenen ek raporun incelenmesi neticesinde,
“... Yapılması” imalatına ilişkin yeni birim fiyat tutanağına ekli analizler incelendiğinde, yeni birim fiyatın tespitine yönelik olarak sözleşmede yer alan 52.2’nci maddenin (b) bendine göre (resmi kuruluşların birim fiyatlarından en uygun olanından faydalanılarak sözleşme bazına getirilmek suretiyle) fiyat tespiti gerçekleştirildiği; alt analizler neticesinde tespit edilen kârsız fiyatlara, %25 oranında kâr oranı eklenerek yeni birim fiyat tespiti yapıldığı anlaşılmıştır.
Yüklenici tarafından “... İnşaatı” YBF 03 ile YBF 55 arasındaki tüm yeni birim fiyatlar için itibari ihale indirimi (ihale tenzilatı) şeklinde bir uygulamanın hatalı olduğundan bahisle, yeni fiyat tespiti hususunun Hakem Heyetine taşındığı; Hakem Heyetinin ... tarihli kararında ise;
“Uyuşmazlık konusu YBF 03 no’lu pozdan itibaren YBF 55 poz no’lu poz da dahil olmak üzere yeni birim fiyatlara yaklaşık maliyet tutarı ile sözleşme bedeli arasındaki oransal farktan hareketle itibari ihale indirimi şeklinde bir uygulama yapılamayacağı yönündeki davacı talebinin oybirliği ile kabulüne,
Davacı talebine konu YBF 03 – YBF 55 poz numaralı iş kalemlerine ait yeni birim fiyatlara bir girdi olarak dahil edilen %25 oranındaki kâr ve genel giderlerin %50’lik kısmının maliyetlere ilavesi suretiyle, fiyat farkı eklenerek Davacı’ya ödenmesine oyçokluğuyla,
….”
Karar verildiği görülmektedir.
Buna göre; Hakem Heyeti, ihale indirimi yapılamayacağı ve YBF 03 ile YBF 55 arasındaki tüm birim fiyatlara, %25 oranındaki kâr oranının %50’si oranında eklenmesine, yani eklenmesi gereken kâr oranının %12,5 olduğuna hükmetmiştir.
Hakem Heyeti Kararının ‘Davacının Dava Dilekçesindeki İddia ve Talepleri’ başlıklı kısmının ‘Sonuç ve İstem’ bölümüne yer verilen (47) nci paragrafında;
“…taraflar arasında imzalanmış olan ... İnşaatı işine ait sözleşmede, ihale dokümanlarında fiyatı belirlenmemiş YBF-3, YBF-4, YBF-5, YBF-6, YBF-7, YBF-8, YBF-9, YBF-10, YBF-11, YBF-12, YBF-13, YBF-14, YBF-15, YBF-16, YBF-17, YBF-18, YBF-19, YBF-20, YBF-21, YBF-22, YBF-23, YBF-24, YBF-25, YBF-26, YBF-27, YBF-28, YBF-29, YBF-30, YBF-31, YBF-32, YBF-33, YBF-34, YBF-35, YBF-36, YBF-37, YBF-38, YBF-39, YBF-40, YBF-41, YBF-42, YBF-43, YBF-44, YBF-45, YBF-46, YBF-47, YBF-48, YBF-49, YBF-50, YBF-51, YBF-52, YBF-53, YBF-54 ,YBF-55 iş kalemleri için idarece tek taraflı olarak ihale tenzilatı veya başka bir ad altında herhangi bir tenzilat uygulanmaması gerektiğinin tespiti suretiyle taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesine,
… karar verilmesi;
… arz ve talep olunur.”
Denilmiştir.
Görüleceği üzere yüklenicinin talebi, yukarıda yer verilen yeni birim fiyata konu iş kalemleri için olup, sorguya konu YF-56 poz no.lu işi kapsamamaktadır. Bu durumda dava konusu olmayan bir husus için Hakem Heyetince karar verilmesi mümkün değildir.
Söz konusu işe ilişkin Hakem Heyeti Kararı; Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih, ... sayılı ilamı ile kesinleşmiştir.
Nitekim, işe ilişkin sözleşmenin 52.2 maddesinde,
“Yeni birim fiyatlar aşağıdaki öncelik sırası kullanılarak ve mutabakat sağlanarak tespit edilecektir:
a) Sözleşmede kıyaslanabilecek benzer fiyatlardan uygun olanı kullanılarak;
b) Resmi kuruluşların birim fiyatlarından en uygun olanından faydalanılarak sözleşme fiyatı bazına getirilmek suretiyle,
c) Yüklenicinin bu işlerin ikmali için belgelere dayalı yaptığı sarflar ve gündelikler şeklinde belirlenen ve Mühendisce uygun görülecek malzeme, makine, tesis ve işçiliğe ait puantajlar vasıtası ile düzenlenecek analiz tutarına %25 (yüzde yirmi beş Yüklenici kârı ve genel giderler için) eklenmek suretiyle,
d) İşverenin uygun bulduğu şart ve tekliflere göre piyasadan sağlanan her türlü mal ve hizmet karşılığı alınan fatura, makbuz vb. belgelere ibraz olunacak giderlere %25 (yüzde yirmi beş Yüklenici kârı ve genel giderler için) eklenmek suretiyle.”
Hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, yukarıda yer verilen sıralamaya uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Söz konusu iş kalemine ait “Yeni Birim Fiyatı analizi” incelendiğinde; genel olarak resmi kuruluşların birim fiyatlarından yararlanıldığı görülmektedir.
“... Yapılması” imalatı, Hakem Heyeti nezdinde talep edilen imalatlar arasında yer almamakla birlikte, gerek Sayıştay yargısı tarafından verilen emsal kararlarda gerekse Yüksek Fen Kurulu kararlarında, usul ve yöntem paralelliği ilkesi benimsenmiş olup, bu iş kalemine ilişkin olarak yeni birim fiyat belirlenirken karsız fiyatlara %12,5 oranında kâr eklenmesi gerekirken %25 kâr eklendiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; ... yüklenimindeki, “... İnşaatı” işinde İşinde “... Yapılması” iş kalemine ilişkin yeni birim fiyat hesabında, usul ve yöntem paralelliği ilkesi gereği kârsız fiyatlara %12,5 oranında yüklenici kârı eklenmesi gerekirken %25 oranında yüklenici kârı eklenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (...) ..., Gerçekleştirme Görevlileri (...) ..., (....) ..., (...) ..., (...) ..., (...) ..., (...) ... ve (...) ...’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğu ile;
Azınlık Görüşü:
Üye ...’in karşı görüşü;
“Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinde yeni birim fiyat yapılması ile ilgili hususlar düzenlenmiştir. Söz konusu mevzuat çerçevesinde yeni birim fiyat, İdare ve yüklenici arasında mevzuatta yer alan kriterler dikkate alınarak yapılacaktır. Mevzuat başka bir taraf ya da merciiye yeni birim fiyat yapılmasında herhangi bir inisiyatif tanımamıştır. Bu çerçevede denetimlerde mevzuatta belirlenen kriterlere uyulup uyulmadığı hususunda tespitte bulunulabilir. Yeni birim fiyat belirlenmesinde İdarede birim fiyat belirlenmesinde görev alanların kusur, ihmal veya kastı mevcut olduğu değerlendirilmesi durumunda ise idari ve cezai sorumlulukları söz konusu olabilir. Bu durumun da ancak bir soruşturmaya dayalı olarak tespiti gerekir. Bu aşamalardan sonra kamu zararı tespitinde bulunulabilir.
Bahse konu yeni birim fiyatın belirlenmesi ile ilgili olarak yukarıda belirtmiş olduğum değerlendirmeye dayalı olarak ilişilecek bir husus bulunmamaktadır.”
Full & Egal Universal Law Academy