… tarihinde ihalesi yapılan ve … tarihinde … Anonim Şirketi ile sözleşmesi imzalanan daha sonra … noter onay tarihli devir sözleşmesi ile … A.Ş’ye devredilen … TL sözleşme bedelli ve … ihale kayıt numaralı “…” yapım işinde;
A) İmalat miktarı mevzuatta belirtilen oranın üzerinde artan “…” iş kalemi için hesaplanan ve uygulanan revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyattan fazla olduğu görülmüştür.
İşe ait sözleşmenin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belli olmayan işlere ait birim fiyat tespiti ile iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde; Sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dâhil olan iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dâhil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artış meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1’ini aşması durumunda, söz konusu artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın aşağıdaki formüle göre revize edileceği ve bu iş kaleminin %20’sini aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
R =F x [ 1 - (A x F) /S ]
S =Sözleşme bedeli (TL)
F =İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL/….),
A =İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),
R=Revize birim fiyat (TL/…)
Yukarıda yer verilen formüle göre hesaplanan revize birim fiyatın, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranındaki kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği, iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise bu fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Ayrıca, sözleşmenin “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde fiyat farkı verileceği ifade edilmiştir.
Sözleşme hükümlerinden; herhangi bir iş kaleminin miktarında işin devamı sırasında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1’ini aşması durumunda ilgili iş kalemine ait birim fiyatın formüle göre revize edilmesi, revize edilen birim fiyatın o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca iş kapsamında fiyat farkı verildiği için revize birim fiyat hesabında üst sınır olarak kullanılacak fiyatın, ihale tarihi itibarıyla geçerli olan ve resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyat olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, sözleşme eki birim fiyat cetvelinde yer alan “…” imalat kaleminin gerçekleşme miktarında %20’den fazla artış olması ve bu artışın sözleşme bedelinin %1’ini geçmesi nedeniyle imalat kalemleri için revize birim fiyat hesaplandığı, uygulanan bu revize birim fiyatın ise söz konusu imalat kalemleri için resmi analiz ve rayiçler kullanılmak suretiyle hesaplanan birim fiyatların üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması” hükmü gereği, belirlenen revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyattan fazla olması kamu zararı oluşturmaktadır.
Savunmalarda, Yüksek Fen Kurulunun 15/08/2018 tarihli, 2018/31 no.lu kararı doğrultusunda yaklaşık maliyetin güncellenmesi gerektiği ve dolayısıyla İhale tarihi itibarıyla resmi analiz ve rayiç kullanılarak hesaplanması gereken birim fiyatının … TL olduğu belirtilmiştir. Ancak söz konusu kararın sorgu konusu ile bir ilgisi bulunmayıp, kararda yer alan husus yaklaşık maliyetin güncellenmesidir. Yaklaşık maliyette yer alan birim fiyatın da resmi analiz ve rayiçler ile oluşturulan fiyat olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
Savunmalarda ayrıca, söz konusu işin yapılan kesin hesap çalışmalarında ihale bedelinin (%20) iş artışı dahil daha fazla iş yapıldığı görülmüş ve ihale bedelinin üzerinde bir ödemeyi bu sözleşme bedeli içinde ödenmeyeceğinden, onaylanan kesin hakedişe ait yeşil defterde 1 set olarak geçen “…” iş kalemi yapılan işler listesine toplam sözleşme bedelinin aşılmaması için 0.93779 set olarak alındığı; bunun neticesinde yüklenici firmaya … TL (KDV Hariç) eksik ödeme yapılmak zorunda kalındığı; … ve … hakedişlerinde sehven yapılan hataların, bu yıllarını denetleyen denetçiler tarafından tespit edilmiş olsaydı yüklenicinin hak etmiş olduğu … TL (KDV Hariç) ödemeyi alacağı belirtilmiştir. Ancak, sorgu konusu olmayan bir hususta yükleniciye yapılan eksik ödemenin tespitinin yapılmasının mümkün olmadığı gibi kesin hakediş ve geçici hakedişlerde yüklenicinin hususa ilişkin bir itirazının da bulunmadığından, sorumluların savunmaları yeterli görülmemiştir.
Bununla birlikte, mesleki uzmanlık alanları doğrultusunda yapılan imalatların yer aldığı “Yapılan İşler Listesi”nde imzaları bulunan fakat sorgu konusu imalatın bulunduğu inşaat imalatlarına ilişkin “Yapılan İşler Listesi”nde imzaları bulunmayan Gerçekleştirme Görevlileri; (Elk.Eltr.Müh) …, (Mak. Y. Müh) … ve (Elektronik Müh.) …’ın kamu zararına neden olan işlemle illiyet bağları kurulamadığından oluşan kamu zararından sorumlu tutulmamaları gerektiğini belirtmişlerdir. Sorgu konusu imalat inşaat imalatlarına ilişkin olduğu için, adı geçen kişilerin uzmanlık ve teknik bilgilerinin dışında olduğu değerlendirildiğinden, sorumluların savunmaları yerinde görülmüştür.
Yapılan incelemede, raporda kamu zararı hesaplanırken maddi hata yapıldığı tespit edilmiş olup, kamu zararı tutarı yeniden hesaplanarak … TL olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte bu tutarın, … TL’sinin ahiz … A.Ş.’den tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, … ihale kayıt numaralı “…” yapım işinde, İmalat miktarı mevzuatta belirtilen oranın üzerinde artan “…” iş kalemi için hesaplanan ve uygulanan revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyattan fazla olması sonucu oluşan … TL kamu zararının;
-… TL’si … tarih ve … no.lu muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiğinden ilişiği kalmadığına;
-… TL’nin hakedişi onaylayan (Ulaşım Dairesi Başkanı) … ve inşaat imalatlarına ilişkin “Yapılan İşler Listesi”ni imzalıyan (İnşaat Y. Mühendisi) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
B) “…” yeni birim fiyatlı iş kaleminin yeni birim fiyat tutanağında yazan keşif miktarının hakedişe hatalı geçirilmesi nedeniyle iş kalemine revize birim fiyat uygulanmadığı rapor konusu yapılmış olsa da; sorumlularından savunmalarından, “…” iş kalemine ait gerçekleştirilecek imalatların, bakım-onarım merkezi (54.720kg), istasyon yapıları (93.160kg) ve hat yolu (111.070 kg) olmak üzere toplam 258.950,00 kg olarak hesaplandığı; ancak yeni birim fiyat tutanağına bakım-onarım merkezi için öngörülmüş olan 55.000 kg’lık miktarın sehven yazıldığı; 2022 yılında yapılan denetimlerde bu durumun fark edilerek 12 no’lu hakediş raporu itibariyle yapılmış olan hatanın düzeltildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, … ihale kayıt numaralı “…” yapım işinde; “…” yeni birim fiyatlı iş kaleminin yeni birim fiyat tutanağında yazan keşif miktarının hakedişe hatalı geçirilmesi nedeniyle iş kalemine revize birim fiyat uygulanmadığı hususuyla ilgili olarak yapılan tespitin 2022 yılında düzeltildiği anlaşıldığından … TL hakkında ilişiği bulunmadığına,
İşbu ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,
Full & Egal Universal Law Academy