Yeni birim fiyat
A) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatın hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.”
İfadesine yer verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“...
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
...
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
İhale tarihi itibarıyla yürürlükte olan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama Esasları” başlıklı 6’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında;
Sözleşmede birim fiyatı bulunmayan ve Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre sözleşme yılı fiyatı tespit edilemeyen iş kalemi için yeni birim fiyat yapılması halinde, bu fiyat, uygulama ayının rayiçlerine ve şartlarına göre tespit edilir. Belirlenen bu yeni birim fiyat, uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek iş kaleminin sözleşme yılı birim fiyatı tespit edilir ve fiyat farkı hesabı bu fiyat esas alınarak yapılır.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemi ihtiyacının ortaya çıkması durumunda yeni iş kalemine ilişkin bedel, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili hükümlerine göre hesaplanacaktır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre madde de yer alan sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerin kullanılacağı, kullanılan analizlerde kaynakların verimli kullanılması gözetilerek rayiçlerin esas alınması gerektiği belirtilmiştir.
Rayiçlerin hangi tarihteki bedellerinin esas alınması gerektiği konusunda ise; Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen hükümlerine göre; ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ait fiyatı tespit edilebilen iş kalemlerinde bu tarih esas alınacaktır. İhale tarihinin içinde bulunduğu yıla ait fiyatı tespit edilemeyen iş kalemlerinde ise uygulama ayının rayiçlerine ve şartlarına göre tespit edilen yeni birim fiyat, uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek iş kaleminin ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ait birim fiyatı tespit edilecektir.
Öte yandan ilgili madde düzenlemesi ile belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerde kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemeyecektir.
Yapılan savunmalarda, ... ihale kayıt numaralı birim fiyatlı yapım işinde; ... İş Ortaklığı yüklenimindeki “…” iş kaleminde yeni birim fiyatın ihale tarihini kapsayan 2019 yılı rayiçleri yerine uygulama yılı rayiçlerinin fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek belirlenmesi ve analizin %90’ı esas alınmadan ödeme yapılması suretiyle sebebiyet verilen ... TL kamu zararının ahizinden ... tarih ve 29 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
B) ... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatın hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.
…” İfadesi yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“…
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
…
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.” Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerde kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemeyecektir.
... ihale kayıt numaralı “...” birim fiyatlı yapım işinde; “...” iş kaleminde yeni birim fiyatın resmi analiz ve rayiçler esas alınarak belirlendiği ve oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %15 oranında yüklenici karı ve genel gider eklendiği ancak analizin %90’ı esas alınmadan ödeme yapıldığı görümüştür.
Yapılan savunmalarda, ... İş Ortaklığı yüklenimindeki “...” birim fiyatlı yapım işinde; “…” iş kaleminde yeni birim fiyatın hatalı tespit edilmesi sonucu oluşan ... TL tutarındaki kamu zararının ahizinden ... tarih ve 29 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
Full & Egal Universal Law Academy