Kira Gelirleri
Hazineye ait taşınmazlar üzerinde yer alan ve …......... Başkanlığı tarafından yönetilen cami ve mescitler ile bunların mütemmim cüz’ü ve müştemilatlarına cep telefonu baz istasyonu kurulması ve müştemilatlarının ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb. şeklinde) kullanılmak üzere kiralanmasından elde edilen kamu gelirlerinin…......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan protokollere dayanılarak söz konusu Vakfa, müftülüklere, cami dernek ve vakıfları ile Hazineye bütçe dışı olarak aktarılması gerekçesiyle konu edilen …......... TL kamu zararı hususunda,
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 74 üncü maddesinin vermiş olduğu yetkiye dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmeliğin “Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler” başlıklı 70 inci maddesinde yer alan “(1) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerler, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde defterdarın, ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebilir. ….
(5) Bakanlık, bu taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmesine ilişkin olarak adına tahsis yapılan İdarelerle protokol yapmaya yetkilidir. ….” hükmü ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun “Başkanlığın hizmet birimleri, görevleri ve yetkileri” başlıklı 7 nci maddesinin “f) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü” alt başlıklı bendindeki, “13) Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami ve mescitlerin müştemilatındaki yerlerin kiralanması hususunda Maliye Bakanlığı ile işbirliği içinde gerekli düzenlemeleri yapmak.”,
hükmü uyarınca …......... Başkanlığı ile …......... Bakanlığı arasında mülkiyeti Hazineye ait olan taşınmazlar üzerinde bulunan ve …......... Başkanlığı tarafından yönetilen cami ve mescitlerin müştemilatındaki yerlerin kiralanması hususunda protokol (21.12.2006 tarihli ana protokol) yapılması ve böylelikle kiralama yetkisinin …......... Başkanlığına verilmesinin mevzuata uygun bulunduğuna,
Ancak, mevzuata uygun olarak verilen söz konusu kiralama yetkisinin …......... Başkanlığı tarafından kullanılmasında da Anayasanın 8 inci maddesi uyarınca anayasa ve kanunlara riayet edilmesi gerektiğine,
Bu itibarla,
- Kiralama işlemlerinin …......... Vakfı aracılığıyla yürütüleceğini hükme bağlayan söz konusu protokolün 3 üncü maddesine dayanılarak …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan biri (25.01.2007 tarihli) baz istasyonu kurulumuna diğeri de (23.03.2007 tarihli) müştemilatların ticari yerler (dükkan, büro) olarak kiralanmasına ait iki adet protokol ile elde edilen kira gelirlerinin,
Kurum bütçesine girmeden doğrudan …......... Vakfı tarafından toplanmasına ve dağıtılmasına (Vakıf tarafından protokollerle kendisi için belirlenen kısmın alınarak kalan tutarların yine protokollerle belirlenen oranlar çerçevesinde Hazineye, müftülüklere ve ilgili cami dernek ve vakıflarına gönderilmesine) yetki verilmesinin ve bu suretle bütçe dışı bir şekilde harcanmasına imkan sağlanmasının, 5018 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesi (i) bendi, “Hazine birliği” başlıklı 6 ncı maddesi, “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (m) ve (n) bentleri,
Takip ve tahsil işlemlerinin tamamen …......... Vakfı aracılığıyla yürütülmesine yetki verilmesinin 5018 sayılı Kanunun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesi ile Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 17 nci maddesi,
Muhasebe hizmetlerinin bahsi geçen Vakıf tarafından yerine getirilmesine yetki verilmesinin de yine 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi,
uyarınca,
- Camilere baz istasyonu kurulumuna ilişkin sözleşme yapma yetkisinin …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan protokol ile Vakfa devredilmesinin ise gerek Anayasanın 8 inci maddesindeki yürütme yetkisi ve görevinin anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceğine ilişkin hükmü gerekse …......... Bakanlığı ile …......... Başkanlığı arasındaki ana protokolün 9 ve 10 uncu maddelerinde yer verilen ve söz konusu sözleşmelerin Başkanlıkla kiracılar arasında yapılmasını öngören hükümleri uyarınca,
mevzuata aykırı olduğuna,
Diğer taraftan, ana protokol ile …......... Başkanlığına sadece Hazineye ait taşınmazlar üzerindeki cami ve mescitlerin mütemmim cüz’ü ile müştemilatlarına ilişkin kiralama yetkisi verilmesine rağmen Başkanlık ile Vakıf arasında baz istasyonu kurulumuna ilişkin protokolün kapsamına gerçek ve tüzel kişilere ait taşınmazların üzerindeki cami ve mescitlerin mütemmim cüz’ü ile müştemilatlarının da dahil edilmesinin yetki aşımına sebebiyet verdiğine, ancak bu yerlerden toplanan paraların kamu geliri niteliğinin bulunmaması nedeniyle bütçeye girmemesinin kamu zararı doğurmadığına,
Bu bağlamda, sorgu konusu edilen …......... TL tutarındaki kira gelirinin,
a) Mülkiyeti Hazineye ait olmayan taşınmazlar üzerinde bulunan cami ve mescitler ile bunların mütemmim cüz’ü ve müştemilatlarına cep telefonu baz istasyonu kurulmasından elde edilen ve kamu geliri niteliği taşımayan kısmından, …......... Vakfına (…......... TL), müftülüklere (…......... TL) ve cami dernek ve vakıflarına (…......... TL) aktarılan toplam …......... TL için kamu zararına sebebiyet verilmediği gerekçesiyle ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
b) Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan cami ve mescitler ile bunların mütemmim cüz’ü ve müştemilatlarına cep telefonu baz istasyonu kurulması ve müştemilatlarının ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb. şeklinde) kullanılmak üzere kiralanmasından elde edilen kısmından,
1) …......... Vakfına aktarılan …......... TL’nin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde sayılan ve kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında bulunan “e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” ve “g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” bentleri doğrultusunda kamu zararı niteliği taşıması gerekçesiyle …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasındaki protokolleri imzalayan ….........’e tek başına 6085 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, (Üye …......... ile …......... ’nın “…......... Vakfına aktarılan …......... TL için, …......... Bakanlığı ile …......... Başkanlığı arasında imzalanan protokol ile kiralama işlemlerinin …......... Vakfı aracılığıyla yürütüleceğinin hükme bağlandığı, söz konusu protokol hükümlerine dayanılarak Vakıf tarafından gerçekleştirilen kiralama işlemleri sonucu elde edilen gelirlerden, …......... Başkanlığı ile Vakıf arasında imzalanan protokole göre Hazine payı, ilgili müftülük payı, ilgili cami derneği/vakfı payı ayrıldıktan sonra …......... Vakfının payına düşen kısmın, …......... Camii yapımında kullanıldığı, gerek yazılı savunma ekinde gönderilen ve Yüklenici firma …......... A.Ş. ile Müşavir firma …......... Ltd.Şti. tarafından düzenlenen hakediş belgeleri ve Vakıf adına kesilen faturalardan, gerekse duruşma sırasında hazır bulunan Protokolü İmzalayan Sorumlu …......... ’in beyanlarından, Vakıf Resmi Senedinin “Vakfın gayesi” başlıklı 3 üncü maddesinde belirtilen amaçlara uygun olarak cami yapımında harcandığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan 02.08.2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6495 sayılı Kanunun 5 inci madde ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna eklenen ek 4 üncü maddesinde, …......... Başkanlığı bütçesine özel ödenek olarak kaydedilmesi öngörülen söz konusu gelirlerin, cami ve mescitler ile Kur’an kursları ve bunların eklentisi ile bütünleyici parçalarının yapımı, bakımı, onarımı ve işletilmesine (ısınma, aydınlatma vb.) ilişkin giderler için kullanılmasına imkan verilmektedir.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde tanımlanan kamu zararı kapsamına girmediği anlaşıldığından, Denetçi görüşü doğrultusunda ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
2) 2012 yılı Temmuz-Aralık Dönemi itibariyle Hazineye aktarıldığı belirtilen …......... TL’nin söz konusu aktarmayı kanıtlayıcı herhangi bir belgenin (banka dekontu) savunma ekinde gönderilmemesi gerekçesiyle …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasındaki protokolleri imzalayan ….........’e tek başına 6085 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,
3) 2012 yılı Ocak-Haziran dönemi itibariyle Hazineye aktarıldığı belirtilen …......... TL ile 2012 yılı Temmuz-Aralık dönemi itibariyle Hazineye aktarıldığı belirtilen …......... TL olmak üzere toplam …......... TL için, söz konusu aktarmaları kanıtlayıcı banka dekontlarının savunma ekinde gönderilmesi gerekçesiyle kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
4) 2012 yılı Temmuz-Aralık döneminde elde edilerek özel bir banka hesabında tutulan …......... TL için, söz konusu tutarın …......... Başkanlığının banka hesabına aktarıldığının savunma ekinde gönderilen banka dekontlarından anlaşılması gerekçesiyle kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
5) Cami dernek ve vakıflarına aktarılan …......... TL için, söz konusu aktarma bütçe disiplini açısından mevzuata aykırı olmakla birlikte kamu geliri olarak nitelendirilen tutarın asıl kaynağının ilgili cami dernek ve vakıfları olması, halkın bağış ve yardımlarıyla yaptırılan camilerin müştemilatlarından elde edilen bu kaynağın yine cami ihtiyaçları için kullanılmak üzere ilgili cami dernek ve vakıflarına bırakılmasının gerekmesi, zira 02.08.2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5 inci maddesi ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna eklenen Ek 4 üncü madde ile kanun koyucunun iradesinin de bu yönde tecelli bulması, diğer bir ifadeyle Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan ve halkın bağış ve yardımlarından sağlanan kaynaklarla ilgili cami dernek ve vakıfları tarafından yaptırılan camilerin müştemilatları üzerindeki tasarruf yetkisinin tamamen kendilerine bırakılması ve buraların kiralanmasından elde edilecek gelirlerden …......... Başkanlığına aktarılması öngörülen % 10’luk tutar dışında kalan kısmının cami dernek ve vakıflarının kullanımına tahsis edilmesi gerekçeleriyle kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
6) ….........
karar verildi.