Kira Gelirleri
…......... tarih ve …......... sayılı ilamın 2 nci maddesi ile tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun …......... tarih ve …......... - …......... tutanak numaralı bozma Kararları üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildikten sonra,
Dosyanın incelenmesinde,
Anılan ilamın 2 nci maddesinde, mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan cami ve mescitler ile bunların mütemmim cüz’ü ve müştemilatlarına cep telefonu baz istasyonu kurulması ve müştemilatlarının ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb. şeklinde) kullanılmak üzere kiralanmasından elde edilen …......... TL tutarındaki kamu gelirinin,
- …......... Vakfına aktarılan …......... TL’si için, 5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde sayılan ve kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında bulunan “e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” ve “g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” bentleri doğrultusunda kamu zararı niteliği taşıması,
- Müftülüklere aktarılan …......... TL’si için ise, bütçe disiplinine aykırı olarak özel vezne açmak suretiyle harcanması ve bu harcamalara ilişkin kanıtlayıcı belgelerin savunma ekinde gönderilmemesi,
gerekçeleriyle tazmin hükmü verildiği,
Ayrıca, usule aykırı mevcut uygulamanın sonlandırılması, Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan yerlerden elde edilen kira gelirlerinin bütçeye kaydedilmesi ve harcamaların bütçe disiplini içinde mevzuata uygun yapılmasını teminen konunun …......... Bakanlığına ve …......... yazılmasına karar verildiği,
Bu defa, hakkında tazmin hükmü verilen Sorumlu ve Dairesi sıfatıyla temyiz hakkı bulunan ilgilinin başvurusu üzerine Temyiz Kurulunca verilen …......... tarih ve …......... -…......... tutanak numaralı Kararlarda, …......... TL tutarındaki söz konusu tazmin hükmünün,
…......... Vakfına aktarılan …......... TL’lik kısmının kaldırıldığı,
Müftülüklere aktarılan …......... TL’lik kısmı ile ilgili olarak ise özetle,
- İlamda tazminine hükmolunan tutar …......... TL olmasına rağmen ilgililerin dilekçeleri ile kaldırılması talep edilen tutarın (Müftülüklerce harcanan …......... TL, harcama konusu yapılmayıp banka hesaplarında bekletildiği beyan edilen …......... TL ve muhtelif camilere aktarılan ….........TL olmak üzere) …......... TL olduğu görüldüğünden söz konusu iki rakam arasındaki …......... TL’lik farkın nedenlerinin açıklanması,
- Müftülüklerce harcandığı beyan edilen …......... TL’lik tutar ile ilgili olarak dilekçeler ekinde ibraz edilen harcama belgelerinin incelenerek söz konusu harcamaların müftülüklerin faaliyet alanları dahilinde bulunup bulunmadığının tespit edilmesi,
- Müftülüklerce banka hesabında tutulduğu ve hali hazırda harcanmadığı beyan edilmekle birlikte dilekçeler ekinde söz konusu beyanı kanıtlayıcı herhangi bir belge sunulmamış olan …......... TL’lik kısım ile ilgili olarak, gerek söz konusu tutarın banka kayıtlarındaki mevcudiyetinin gerekse 633 sayılı Kanuna eklenen Ek 4 üncü madde hükmü uyarınca özel gelir/özel ödenek kaydının yapılıp yapılmadığının ortaya konulması,
- Müftülüklerce muhtelif camilere aktarıldığı beyan edilen ancak yine dilekçeler ekinde söz konusu beyanı kanıtlayıcı herhangi bir belge sunulmamış olan …......... TL’lik kısım ile ilgili olarak da cami hesaplarına söz konusu aktarımın yapılıp yapılmadığının araştırılması,
gerektiği ifade edilerek, yukarıda belirtilen hususların değerlendirilmesi suretiyle yeniden hüküm tesis edilmesini teminen …......... TL tutarındaki tazmin hükmünün bozulduğu,
tespit edilmiş olup,
Söz konusu bozma Kararı üzerine düzenlenen ek rapor ile dosyada mevcut bilgi ve belgelerin yeniden değerlendirilmesi sonucunda da,
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 74 üncü maddesinin vermiş olduğu yetkiye dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmeliğin “Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler” başlıklı 70 inci maddesinde yer alan “(1)Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerler, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde defterdarın, ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebilir.
….
(5) Bakanlık, bu taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmesine ilişkin olarak adına tahsis yapılan İdarelerle protokol yapmaya yetkilidir. ….” hükmü ile 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun “Başkanlığın hizmet birimleri, görevleri ve yetkileri” başlıklı 7 nci maddesinin “ f) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü” alt başlıklı bendindeki, “13) Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami ve mescitlerin müştemilatındaki yerlerin kiralanması hususunda Maliye Bakanlığı ile işbirliği içinde gerekli düzenlemeleri yapmak.”,
hükmü uyarınca …......... Başkanlığı ile …......... Bakanlığı arasında mülkiyeti Hazineye ait olan taşınmazlar üzerinde bulunan ve …......... Başkanlığı tarafından yönetilen cami ve mescitlerin müştemilatındaki yerlerin kiralanması hususunda protokol (21.12.2006 tarihli ana protokol) yapılması ve böylelikle kiralama yetkisinin …......... Başkanlığına verilmesinin mevzuata uygun bulunduğuna,
Ancak, protokol yapma yetkisinin mevzuata uygun olmasının yanında idari işlem niteliğinde bulunan bir protokolün hükümlerinin de 1982 Anayasasının 8 inci maddesinde açıkça yürütme yetkisi ve görevinin anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceğinin hükme bağlanmış olması hasebiyle mevzuata uygun bulunması gerektiğine,
Bu itibarla,
- Kiralama işlemlerinin …......... Vakfı aracılığıyla yürütüleceğini hükme bağlayan söz konusu protokolün 3 üncü maddesine dayanılarak …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan biri (25.01.2007 tarihli) baz istasyonu kurulumuna diğeri de (23.03.2007 tarihli) müştemilatların ticari yerler (dükkan, büro) olarak kiralanmasına ait iki adet protokol ile elde edilen kira gelirlerinin,
Kurum bütçesine girmeden doğrudan …......... Vakfı tarafından toplanmasına ve dağıtılmasına (Vakıf tarafından protokollerle kendisi için belirlenen kısmın alınarak kalan tutarların yine protokollerle belirlenen oranlar çerçevesinde Hazineye, Müftülüklere ve ilgili cami derneklerine gönderilmesine) yetki verilmesinin ve bu suretle bütçe dışı bir şekilde harcanmasına imkan sağlanmasının, 5018 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesi (i) bendi, “Hazine birliği” başlıklı 6 ncı maddesi, “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (m) ve (n) bentleri,
Takip ve tahsil işlemlerinin tamamen …......... Vakfı aracılığıyla yürütülmesine yetki verilmesinin 5018 sayılı Kanunun “Mali Hizmetler Birimi” başlıklı 60 ıncı maddesi ile Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 17 nci maddesi,
Muhasebe hizmetlerinin bahsi geçen Vakıf tarafından yerine getirilmesine yetki verilmesinin de yine 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi,
uyarınca,
- Camilere baz istasyonu kurulumuna ilişkin sözleşme yapma yetkisinin …......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan protokol ile Vakfa devredilmesinin ise gerek 1982 Anayasasının 8 inci maddesindeki yürütme yetkisi ve görevinin anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceğine ilişkin hükmü gerekse …......... Bakanlığı ile …......... Başkanlığı arasındaki ana protokolün 9 ve 10 uncu maddelerinde yer verilen ve söz konusu sözleşmelerin Başkanlıkla kiracılar arasında yapılmasını öngören hükümleri uyarınca,
mevzuata aykırı olduğu tespit edilmekle birlikte,
- …......... sayılı ilamın 2 nci maddesi uyarınca usule aykırı mevcut uygulamanın sonlandırılması, Hazineye ait taşınmazlar üzerinde bulunan yerlerden elde edilen kira gelirlerinin bütçeye kaydedilmesi ve harcamaların bütçe disiplini içinde mevzuata uygun yapılmasını teminen konunun …......... Bakanlığına ve …......... yazılması üzerine,
02.08.2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5 inci maddesiyle 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna Ek 4 üncü maddenin getirildiği,
Söz konusu maddede, mazbut ve mülhak vakıflar ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait olanlar hariç olmak üzere, mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşları ile Hazineye ait taşınmazların üzerinde dernek veya vakıflarca kendi kaynaklarından ve/veya toplanan bağış ve yardımlarla yaptırılan cami ve mescitler ile Kur’an kurslarının bir kısmında veya eklentisi ya da bütünleyici parçasında bulunan ve ticari faaliyetlerde kullandırılması öngörülen kısımlarının işletilme, işlettirilme veya kiraya verilme şartları ile elde edilecek gelirlerin dağıtımı ve kullanımı hususunda temel prensiplerin belirlendiği,
Maliye Bakanlığı ve Sayıştay Başkanlığının uygun görüşü alınarak hazırlanan 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun Ek 4 üncü Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin de 25.01.2014 tarih ve 28893 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,
Kiralamayla ilgili iş ve işlemlerin söz konusu Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre yürütülerek elde edilen kira gelirlerinin bir taraftan Genel Bütçeye özel gelir diğer taraftan da …......... Başkanlığı Bütçesine özel ödenek olarak kaydedildiği,
…......... Başkanlığı ile …......... Vakfı arasında imzalanan 21.12.2006 tarihli protokolün Danıştay Onüçüncü Dairesinin …......... tarihli ve …......... nolu Kararı ile iptal edilmesi neticesinde emanet hesabına alınan gelirlerin de Genel Bütçeye 04.6.1.24 kodu ile özel gelir, …......... Başkanlığı Bütçesinin 07.86.00.04.08.4.00.6.05.3.1.01 tertibine özel ödenek olarak kaydedildiği,
anlaşıldığından konuyla ilgili olarak idari anlamda yapılacak bir işlem kalmadığına,
Ayrıca, …......... sayılı ilamın 2 nci maddesinde, …......... Vakfına aktarılan …........ TL tutarındaki kira geliri için verilen tazmin hükmünün de Temyiz Kurulu Kararı ile kaldırılmış olması nedeniyle söz konusu tutar için yapılacak bir işlem bulunmadığına,
- Diğer taraftan, temyiz dilekçeleri ve ekleri belgeler ile Temyiz Kurulu Kararı uyarınca Denetçi tarafından yapılan ek sorguya gönderilen savunma ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda,
…......... sayılı ilamın 2 nci maddesinde, müftülüklere usule aykırı olarak aktarılması nedeniyle tazmin hükmolunan …......... TL tutarındaki kira gelirinin, temyiz dilekçelerinde sehven …......... TL olarak yer aldığı, …......... TL’nin …......... Vakfının kendi kaynaklarından aktarılan tutar olmasına rağmen hesaba dahil edildiği,
…......... TL tutarındaki kira gelirinin de,
- …......... TL’sinin müftülüklerin faaliyet alanı dahilindeki kamu hizmetleri için harcandığı,
- …......... TL’sinin müftülüklerin banka hesaplarında bulunduğu ve özel gelir/özel ödenek olarak kaydedildiği,
- …......... TL’sinin müftülüklerin faaliyet alanı dahilinde ilgili cami derneklerine aktarıldığı,
anlaşıldığından, sorgu konusu …......... TL için ilişilecek husus kalmadığına, ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.