Fiyat Farkı Ödemesi ve Sigorta Primi Hazine Teşvik Kesintisi
………. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan “.......... Hizmet Alımı İşi” ile ilgili hakediş ödemelerinde,
A) Fiyat farkı hesaplamalarında yemek bedeli istisna tutarının dikkate alınmaması,
B) Engelli işçi çalıştırılması dolayısıyla Hazine tarafından karşılanan prim teşvik tutarının Ocak ayı hakedişinden kesilmemesi, kesinti yapılan aylarda ise bu kesintinin KDV hariç hakediş tutarı üzerinden yapılması gerekirken KDV dâhil tutar üzerinden yapılması,
sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
A) ………. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan “.......... Hizmet Alımı İşi”ne ilişkin sözleşmenin “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14.2 nci maddesinde,
“Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. 31/12/2002 tarih ve 24980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulunun 2002/5037 sayılı (Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar) kararının, 07/05/2004 tarih ve 25455 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2004/7221 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 8 inci maddesine göre fiyat farkı verilecektir/kesilecektir.
...” hükmü yer almaktadır.
Anılan sözleşme hükmünde adı gecen “Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar”ı yürürlükten kaldıran ve 27.06.2013 tarih ve 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6 ncı maddesinde,
“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.
(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.”
denilmektedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde,
“Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.”
denilmek suretiyle, aylık sigorta primine esas kazancın hesaplanmasında dikkate alınmayacak unsurlar belirlenmiştir.
29.01.2004 tarih ve 25361 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sigorta Primlerinin Hesabına Esas Tutulacak Kazançların Aylık Tutarının Tespitinde Nazara Alınmayacak Olan Yemek Parası ile Çocuk ve Aile Zamlarının Günlük ve Aylık Tutarlarının Tespitine İlişkin Tebliğ”in 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının “Yemek Paraları” başlıklı (a) bendinde ise, “506 sayılı Kanunun yukarıda açıklanan madde hükmünün uygulanmasında, sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla fiilen çalışılan gün sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için her yıl belirlenen günlük asgari ücretin %6'sının yemek verilecek olan gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarının aylık sigorta primine esas kazançların hesaplanmasında dikkate alınmaması, dolayısıyla bu tutardan sigorta primi kesilmemesi,
…
Uygun görülmüştür.”
denilmektedir.
Sözleşmede aylık 26 gün üzerinden, günlük .......... TL yemek bedeli ödenmesi hüküm altına alınmıştır.
Tebliğ hükmü gereğince, günlük asgari ücretin % 6’sının yemek verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunan tutarın, prime esas kazancın hesaplanmasında dikkate alınmaması gerekmektedir.
Ancak söz konusu işe ilişkin hakediş ödemelerinde, yemek bedeli istisna tutarı düşülmeyen matrah üzerinden fiyat farkı hesaplaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği görülmektedir.
B) ………. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan “.......... Hizmet Alımı İşi” kapsamında çalıştırılan engelli işçiler dolayısıyla Hazine tarafından karşılanan ve hakediş ödemeleri sırasında toplam matrahtan kesinti yapılması gereken prim teşvik tutarlarının Ocak ayı hakedişinden düşülmediği, diğer aylarda ise hatalı olarak KDV dahil matrah üzerinden hesaplanarak düşüldüğü anlaşılmaktadır.
4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında,
“Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır…”
hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki madde hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere, özel sektör işverenlerince Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli işçiler ile korumalı işyerlerinde engelli işçi istihdam edilmesi durumunda, istihdam edilen işçilerin (sigortalıların) prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerine ait işveren hissesinin tamamı Hazinece karşılanmaktadır. Bu sebeple anılan sigorta primi oranında katlanılmayan işçilik maliyetinin yüklenicinin hakedişinden düşülmesi gerekmektedir. Ancak bu tutarın Ocak ayı hakedişinden kesilmediği, diğer aylarda ise KDV hariç hakediş tutarı üzerinden kesilmesi gerekirken KDV dâhil tutar üzerinden kesildiği, bu sebeple yükleniciye fazla KDV ödenmesine sebep olunduğu görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve yapılan açıklamalar doğrultusunda,
A) Fiyat farkı hesaplamasında yemek bedeli istisna tutarının dikkate alınmaması sonucu ………. TL,
B) Engelli işçi çalıştırılması dolayısıyla Hazine tarafından karşılanan sigorta primi tutarının Ocak ayında hakedişten kesilmemesi, kesinti yapılan aylarda ise KDV eklenmeden önceki tutar üzerinden hesaplanması gerekirken KDV eklendikten sonraki tahakkuk tutarı üzerinden hesaplanması sonucu ………. TL,
olmak üzere toplam, ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmekle birlikte söz konusu kamu zararının ………. Ltd. Şti’den .......... tarih ve .......... sayılı muhasebe işlem fişi ile tahsil edilmiş olduğu anlaşıldığından bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına ve tahsilatın ilamda gösterilmesine,
İlamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,
oy birliğiyle, karar verildi.