Yurtdışı Geçici Görev Harcırahı
………. tarih ve ………. sayılı ilamın 5 inci maddesi ile tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak, Temyiz Kurulunun ………. tarih ve ………. tutanak numaralı bozma Kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildikten sonra,
Dosyanın incelenmesinde,
………. tarih ve ………. sayılı ilamın 5 inci maddesi ile ………. tarih ve ………. sayılı Yürütme Kurulu kararı ile 16-21 Haziran 2012 tarihleri arasında Meksika’da yapılacak olan IISA toplantısına katılmak üzere görevlendirilen Enstitü Genel Müdürü ……….’in vize işlemlerini tamamlamadan yola çıktığı ve bu sebeple ülkeye giriş yapamadan geri döndüğü seyahatine ilişkin uçak bileti ve gündelik bedellerinin, Enstitü bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ………. TL kamu zararı hakkında verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun ………. tarih ve ………. tutanak numaralı Kararında özetle,
………. tarihli ve ………. sayılı ………. Yürütme Kurulu Kararının 2012–281 nolu kısmında, ………. tarih ve ………. numaralı Yürütme Kurulu Kararının, “16-21 Haziran 2012 tarihleri arasında Meksika (Merida, Yucatan)’da yapılacak olan IISA toplantısına ………. ’yi temsilen Genel Müdür ………. ’in katılmasının uygunluğuna, 17-25 Haziran 2012 tarihleri arasında Ankara-Frankfurt-Mexico-Merida ve Merida-Mexico-Frankfurt-Ankara uçakla ulaşım, katılım, ………. Euro kayıt ücreti ve konaklama bedelinin tam olarak ödenmesine, 9 günlük yasal gündelikli olarak görevlendirilmesine” şeklinde değiştirilmesine oy birliği ile karar verildiği,
Yürütme Kurulunca yapılan görevlendirmeyi takiben alınan uçak bileti ile Enstitü Genel Müdürü’nün Ankara-Frankfurt-Mexico City istikametinde yola çıktığı, ancak Meksika vizesinde sorun çıkması sonucu geri dönerek Frankfurt-Ankara dönüş yolculuğunu tamamladığı ve 17-18-19 Haziran tarihleri için harcırah beyanında bulunduğu,
6245 sayılı Harcırah Kanununun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde,
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere,
2. Yeni ve eski memuriyetlerine müteallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hâsıl olanlara,
3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekâleten gönderilenlere,
4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için),
5. (Değişik: 12/1/1959 - 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”
denilerek geçici görev harcırahının düzenlendiği,
Bahsedilen hüküm doğrultusunda, söz konusu toplantıda Enstitüyü temsil etmekle görevlendirilen, fiili olarak yolculuğu gerçekleştiren ancak vize sorunu nedeniyle görev yerine gidemeyen Genel Müdür’e geçici göreve ilişkin masrafların, “Ankara- Frankfurt- Mexico City” uçak bileti bedeli ve gündelik olarak Enstitü bütçesinden karşılanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı,
ifade edilerek,
Yukarıda belirtilen hususların değerlendirilmesi suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen ………. sayılı ilamın 5 inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine karar verilmiş olup, söz konusu bozma Kararı üzerine düzenlenen ek rapor ile dosyada mevcut bilgi ve belgeler yeniden incelenmiştir.
………. tarih ve ………. sayılı Yürütme Kurulu kararı ile 16-21 Haziran 2012 tarihleri arasında Meksika’da yapılacak olan IISA toplantısına katılmak üzere görevlendirilen Enstitü Genel Müdürü ……….’in, vize işlemlerini tamamlamadan yola çıktığı ve bu sebeple ülkeye giriş yapamadan geri döndüğü seyahatine ilişkin uçak bileti ve gündelik bedellerinin Enstitü bütçesinden ödendiği görülmektedir.
Söz konusu toplantıya katılım amacıyla görevlendirilen Enstitü Genel Müdürü’ne 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan,
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere,
2. Yeni ve eski memuriyetlerine müteallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara,
3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere,
4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için),
5. (Değişik: 12/1/1959 - 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”
hükmü gereğince yol masrafı, gündelik ve nakil vasıtası masrafları için harcırah avansı ödenmesi hususunda bir aykırılık bulunmamaktadır. Ancak Kuruma verilen harcırah beyannamesinden, görevlendirilen personelin kusur ve ihmali sonucu söz konusu yolculuğun tamamlanamadığı ve görevlendirme konusu toplantıya katılımın gerçekleştirilemediği hususu açıkça anlaşılmakla birlikte bu kusur ve ihmal sebebiyle oluşan zararın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesi uyarınca ilgili memura ödettirilmemesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği görülmektedir.
Şayet söz konusu görevlinin 6245 sayılı Harcırah Kanununun “İzamından sarfınazar olunanların harcırahları” başlıklı 26 ncı maddesinde belirtildiği şekliyle gönderilmesinden vazgeçilmesi ya da geri çağırılması gibi bir durum gerçekleşmiş olsa idi harcırah giderlerine ilişkin avans ödemeleri için rücu edilmesi durumu söz konusu olmayacaktı. Ancak ilama konu ödemede görevlendirilen kişinin gönderilmesinden vazgeçilmesi durumu söz konusu değildir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesinde yer alan,
“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” hükmünden hareketle, Enstitü’yü temsil etmekle görevlendirilen Genel Müdür’ün ihmal ve tedbirsizliği sonucu gerçekleştirilemeyen geçici göreve ilişkin masrafların Enstitü bütçesinden karşılanması, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu itibarla söz konusu görevlendirme sebebiyle kurum bütçesinden ödenen, “Ankara- Frankfurt- Mexico City” uçak bileti bedeli ve gündelik ücreti hususunda Enstitü Genel Müdürü ……….’e rücu edilmemesi sonucu oluşan toplam, ………. TL kamu zararının,
- ………. TL'sinin Harcama Yetkilisi ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi ……….'a,
- Kalan ………. TL'sinin ise Harcama Yetkilisi ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi ………. 'ye,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince, işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,
Üye ……….’in, “6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir yere gönderilenlere, geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Bu hükme göre, geçici görev yolluğu memur veya hizmetlinin bir görevin yapılması amacıyla “geçici” olarak başka bir yere gönderilmesi nedeniyle, asli görev yerinde yapmak zorunda olmadığı taşıt giderleri, yeme ve yatma ücretleri gibi bazı zorunlu giderlere karşılık verilmektedir.
Öte yandan, Meksika’da yapılacak olan IISA toplantısına katılmak üzere görevlendirilen adı geçen genel müdürün vize işlemlerinin yapılmamasının genel müdürün kendi kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının kurumunca değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonucuna göre kişi hakkında işlem yapılması gerekmektedir.
Bu itibarla, vize işlemlerinde meydana gelen sorunun neden kaynaklandığının tespiti yapılmadan geçici görevle görevlendirilen kişiye kusur atfetmek ve bunun sonucunda ödemeyi gerçekleştiren sorumlularında adı geçene söz konusu ödemeden dolayı rücu işlemi yapmamış olmalarından ötürü sorumlu tutmak aşağıda belirtilen mevzuat hükümleri karşısında mümkün görülmemektedir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı, "Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması" şeklinde tanımlanmaktadır.
Bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekmektedir.
Temel ilke olarak kusur sorumluluğunu esas alan 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu görevlilerinin mali karar, işlem veya eylemleri sonucu oluşan kamu zararından sorumlu olduklarına hükmedilebilmesi için manevi unsur olarak kasıt, kusur veya en azından bir ihmalin varlığı gerekmektedir.
Dolayısıyla kamu zararı ile kamu görevlisi arasında nedensellik bağının kurulabilmesi için olayların normal akışına ve genel hayat tecrübelerine göre kamu görevlisinin karar, işlem veya eyleminin somut olayda kamu kaynağında artışa engel olunması veya eksilmeye neden olunması şeklinde tezahür eden kamu zararının mahiyeti ve ana temayülü itibariyle meydana getirmeye elverişli ya da en azından zararın doğumuna veya artmasına katkıda bulunması gerekmektedir. Ortaya çıkan kamu zararı söz konusu karar, işlem veya eylemin sonucu değilse, diğer şartlar gerçekleşse dahi karar işlem veya eylemi yapan kamu görevlisini kamu zararından sorumlu tutmaya imkân yoktur. Kamu zararının harici, öngörülemeyen ve kaçınılmaz nitelikteki mücbir sebepler veya üçüncü kişilerin kusurlu davranışlarından kaynaklandığı hallerde, kamu görevlisi kusurlu olmadığından sorumlu da tutulamaz.
Bu itibarla, Meksika Gümrük Kapısı’nda ülkeye giriş vizesinde meydana gelen aksamayı mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğinden ne kişinin kendisini ne de ödemeyi gerçekleştiren sorumluların herhangi bir kusurlarının olmadığı kanaatine varıldığından sorumluların beraetine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki,
Üye ……….’ın ise, “Enstitü Genel Müdürü’nün ………. Yürütme Kurulu tarafından Meksika’da yapılacak olan IISA toplantısına katılmak üzere görevlendirilmesini takiben, temin edilen uçak bileti ile Ankara-Frankfurt-Mexico City istikametinde yola çıktığı, ancak Meksika vizesinde sorun çıkması sonucu geri dönerek Frankfurt-Ankara dönüş yolculuğunu tamamladığı ve 17-18-19 Haziran tarihleri için harcırah beyanında bulunduğu görülmektedir.
Görev yerine ulaşmak için yola çıkan ve gidiş yolculuğunu fiilen gerçekleştiren memura 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan,
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere,
…”
hükmü gereğince gündelik verilmesi ve gidiş-dönüş olarak alınan ayrıca iadesi ve bölünmesi mümkün olmayan uçak bileti bedellerinin Kurum bütçesinden ödenmesi hususlarının yasal mevzuata uygun olduğuna ve ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki,
ayrışık görüşlerine karşı,
İlamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,
oy çokluğuyla,
karar verildi.