Yapım İşine Ait Koruma ve Güvenlik Tedbirleri
…......... Ltd. Şti. yükleniminde bulunan …......... Uygulama İşinde mevzuat gereği Yüklenici tarafından karşılanması gereken koruma ve güvenlik tedbirlerine ilişkin giderlerin İdarece ödenmesi nedeniyle sorgu konusu edilen toplam …......... TL (2014 ve 2015 yılları itibarıyla yapılan ödemelerin tamamı) tutarındaki kamu zararı iddiasının ilama esas hesap dönemi olan 2015 yılına ilişkin …......... TL’lik kısmıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
Anılan işe ait Sözleşmenin 8 inci maddesinin 8.2 numaralı fıkrasında, ihale dokümanını oluşturan belgeler, öncelik sıralamasına göre,
1-Uygulama İşleri Genel Şartnamesi
2- İdari Şartname
3- Sözleşme Tasarısı
4- Birim Fiyat Tarifleri
5- Mahal Listeleri
6- Özel Teknik Şartname
7- Genel Teknik Şartname
8- Ön / Kesin Projeler
9- Açıklamalar (varsa)
10- Diğer Ekler
şeklinde sayılmış olup, iş ve işyerinin korunması ve güvenliği kapsamında alınacak tedbirlerle ilgili hükümlere söz konusu sıralama dikkate alınarak bakıldığında,
Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin son iki fıkrasında,
“İşyeri ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve yapı denetim görevlileri tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatlara uymak zorundadır. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan araç, gereç ve makinelerle patlayıcı maddelerin yol açabileceği kazalardan korunma usullerini ve tedbirlerini çalışanlara öğretmek zorundadır.
Bu konularda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.”
denildiği, İdari Şartnamenin “İşin Yapılacağı Yerin Görülmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde,
“13.l- İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar isteklilere aittir.
13.2- İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle, işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş, teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.
…
13.4- Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.”
hükümlerine yer verildiği ve Sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 17 nci maddesinin 17.2 numaralı fıkrasının da,
“Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Uygulama İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler uygulanır.”
şeklinde düzenlendiği,
görülmektedir.
Bahse konu yapım işine ait olup rapora konu edilen hakediş ödemesine esas belgelerin yukarıda yer verilen hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda ise,
“YFZ-1:Şantiye Çevresinin Galvaniz Sac ile Çevrilmesi” iş kalemine ait bedelin yeni birim fiyat yapılmak suretiyle Yükleniciye ödendiği,
Ancak, işyeri ve çevrenin korunması ile güvenliğine yönelik söz konusu iş kalemiyle ilgili giderin Uygulama İşleri Genel Şartnamesi uyarınca İdare bütçesinden değil Yüklenici tarafından karşılanması gerektiği,
Ayrıca, koruma ve güvenlik tedbirlerinin alınması hususunda İdare tarafından talepte bulunulması veya Yüklenicinin doğrudan inisiyatif alarak ihtiyaç duyulan uygulamaları yerine getirmesinin söz konusu gereklilik açısından bir önem taşımadığı, yani her iki durumda da yapılacak tüm giderlerin Yükleniciye ait olduğu,
Kaldı ki, İdarece hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde ilgili iş kalemlerine yer verilmediği ve bu durumun da, koruma ve güvenlik tedbirleri kapsamında yapılacak uygulamalar için herhangi bir bedel ödenmeyeceği hususunun, Yüklenici tarafından önceden kabul edildiğini açıkça ortaya koyduğu,
anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, anılan işe ait koruma ve güvenlik tedbirlerinden kaynaklanan giderin Yüklenici yerine İdare tarafından karşılanması, yukarıda yer verilen mevzuat ve ihale dokümanı hükümlerine açıkça aykırılık teşkil etmekte olup 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir. Zira, Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda da söz konusu tespite iştirak edilmiş ve sorgu konusu imalat kalemine ait bedelin hazırlanan 10 nolu son hakedişte minha edildiği, diğer taraftan çeşitli borçları bulunan Yüklenici firmanın iflasına karar verilmiş olması nedeniyle hakediş ödemesinin nereye yapılacağı hususunda İstanbul 2. İflas Dairesinden görüş istendiği ve alınacak cevaba göre tahakkuk işleminin gerçekleştirilerek ilgili muhasebe işlem fişinin Başkanlığımıza sunulacağı bildirilmiştir.
Diğer taraftan, rapora konu kamu zararının hesabında her ne kadar brüt ödeme tutarı esas alınmış olsa da 12.02.1981 tarih ve 4107/1 nolu Sayıştay Genel Kurul Kararında da belirtildiği üzere, genel bütçeli idareler nezdindeki kamu zararı hesabının vergi kesintileri düşüldükten sonra kalan net ödeme tutarları üzerinden yapılması gerekmektedir. Nitekim, işbu maddeye esas ilişikli belgeye bakıldığında, hakediş ödemesine ait katma değer vergisi tevkifatı, damga vergisi kesintisi ile gelir/kurumlar vergisi stopajının 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına değil 800-Bütçe Gelirleri Hesabı ile 600-Gelirler Hesabına kaydedildiği açıkça görülmektedir.
Bu bağlamda, 2014 ve 2015 yılları itibarıyla toplam …......... TL olarak sorgu konusu edilen tutarın 2015 yılına tekabül eden …......... TL’sinden,
- Kamu zararı oluşturan ve 10 nolu son hakedişten mahsuben tahsil edildiği bildirilmekle birlikte söz konusu hakedişin bağlandığı tahakkuk belgesi yargılama tarihi itibarıyla sunulmamış olan …......... TL’sinin Harcama Yetkilisi (….........) …......... , Gerçekleştirme Görevlisi (….........) …......... ile Diğer Sorumlular (….........) …......... , (….........) …......... , (….........) …......... , (….........) …......... ve (….........) ….........’a müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,
- Hakediş ödemesine ilişkin yasal kesintileri içeren ve genel bütçe kapsamındaki ….........ca doğrudan gelir kaydedilmesi nedeniyle kamu zararı oluşturmayan …......... TL’si için ise ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.