Zam, Tazminat ve Ek Ödeme
…………Belediyesi Zabıta Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten …………’a fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartını taşımamasına rağmen vekalet edilen kadronun zam, tazminat ve ek ödeme farklarının ödenmesi sebebiyle …………TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
“Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde,
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.
Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.
...
Aynı kurumdan birinci fıkrada sayılan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlara kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlarla göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir.
...
Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir
...”,
“Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinde,
“Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir. Bulun-dukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekalet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükümleri uygulanır.
Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur
…”
hükümleri yer almaktadır.
26.03.2018 tarihli ve 2018/11547 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2018 yılında da uygulanmasına devam edileceği belirtilen 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 9 uncu maddesinde,
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca,
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
…
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1 inci maddesi ile eklenen ve 15.01.2012 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren) ek 9 uncu maddesinde de,
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personele, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile uzman jandarma ve uzman erbaşlara, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.
…
Birinci fıkra kapsamına giren personelden, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.
…”
hükmü yer almıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere boş bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekalet aylığı, zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkı ödenebilmesi için bu kişilerin genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları bir arada taşıması gerekmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.” denilmektedir.
Ayrıca 04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 21 inci maddesinde zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Kanun’un 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında “Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
…”
denilmekte ve sadece zabıta şube müdürlüğü, zabıta amirliği ile zabıta komiserliği için görevde yükselme şartları yer almaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise belediyelerin, atanılacak görevin niteliği itibarıyla aranacak hizmet sürelerini 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirleyeceği, bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının gerektiği belirtilmektedir.
Yine aynı Yönetmelik’in 51 inci maddesinde bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik de dahil, uygulanacak kanun ve yönetmelikler sayılmıştır.
28.12.2004 tarihli ve 8246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in “Öğrenim Düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde,
“…
Devlet memurlarının,
a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, (…) (1), Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yüksek öğrenim,
...
görmüş olmaları şarttır.”
denilmekte, ayrıca Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 5 inci maddesinde “Müdür” kadrosu görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılmakta, 7 nci maddede de bu kadroya atanabilmek için 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendindeki şartların taşınması ve fakülte veya dört yıllık yüksek okul mezunu olunması gerektiği belirtilmektedir. Yönetmelik’in Geçici 1 inci maddesinde ise 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanların, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesinde, zabıta teşkilatına ilişkin görevde yükselme ve diğer bazı hususların yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmış, 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” şeklindeki düzenleme ile de daire başkanı ve zabıta müdürü anılan maddenin birinci fıkrası kapsamı dışında tutulmuştur. Ancak söz konusu maddenin ikinci fıkrasında yer alan hüküm daire başkanı ve zabıta müdürleri için de geçerli olup, anılan ikinci fıkra hükmü uyarınca zabıta müdürlüğü kadrosuna vekalet eden kişinin genel hükümlerdeki şartları taşıması ve en az iki yılını zabıta teşkilatında geçirmesi halinde asilde aranan şartları taşıdığının ve vekalet ettiği kadro için ödenen zam, tazminat ve ek ödeme farklarının vekalet edene ödenmesinin mevzuata uygun olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) bendinde,
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin,
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir.”
denilmektedir.
Sonuç olarak Zabıta Müdürlüğü kadrosuna yapılan atama anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirildiğinde, Zabıta Müdürü Vekili …………’ın iki yıllık yüksek okul mezunu olması ve yaklaşık 17 yıllık memuriyet hizmetinin 7 yılını zabıta komiseri olarak yürüttüğü göz önünde bulundurulduğunda kendisinin vekalet ettiği kadro unvanı için mevzuatın öngördüğü asilde aranan şartları taşıdığı anlaşılmıştır. Bu itibarla söz konusu kişiye vekalet ettiği kadro için öngörülen zam, tazminat ve ek ödeme farklarının ödenmesinin mevzuata uygun olduğuna, …………TL için ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye …………ve …………’ün karşı oy gerekçesi,
“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda hangi şartlar aranacağı düzenlenmiştir. Yönetmelikte, “Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır...” denilerek bu unvanlara ilişkin görevde yükselme şartlarının genel hükümlere göre gözetilmesi değil, sadece bu Yönetmelik’te düzenlenmemesi irade edilmiştir. Bu düzenlemeden anlaşılacağı üzere daire başkanı ve zabıta müdürü unvanları için Yönetmelik’te herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Aynı Yönetmelik’in 51 inci maddesinde bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik de dahil, uygulanacak kanun ve yönetmelikler sayılmıştır. Belediye Zabıta Yönetmeliğinde sözü edilen unvanların görevde yükselme şartlarına ilişkin hüküm bulunmadığından anılan Yönetmeliğin 51 inci maddesinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Gerek Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik gerekse de Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde zabıta müdürü kadrosu için hem 657 sayılı Kanun’un 68/B bendindeki şartların hem de fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olma şartının birlikte sağlanması gerekmektedir. İki yıllık yüksekokul mezunu olan kişilerin dört yıllık yüksekokul mezunu sayılabilmesi için de Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in Geçici 1 inci maddesine göre 18.04.1999 tarihinde görevde bulunması ve diğer şartları sağlaması yeterlidir.18.04.1999 tarihinden sonra iki yıllık yüksek okulu bitiren …………asaleten atamada aranan fakülte veya en az dört yıllık yüksek okul mezunu olma şartını sağlamadığından adı geçen kişiye ödenen vekalet ettiği kadroya ait zam, tazminat ve ek ödeme farkı tutarı toplam ………… TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerekir.”