Vekalet Ücreti
Bilgi İşlem Müdürlüğüne vekalet eden ancak anılan göreve asaleten atanabilmek için mevzuatın öngördüğü mezuniyet şartını taşımayan Harita Mühendisi ….........’a vekalet görevinden kaynaklı zam ve tazminat farkının ödenmesi nedeniyle konu edilen ancak yapılan incelemede, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca hesaplanan yan ödeme (zam) farkıyla birlikte 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hesaplanan ek ödeme farkını da içerdiği tespit edilen …......... TL tutarındaki kamu zararı iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.
14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun,
“Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde,
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.
Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.
…
Aynı kurumdan ayrılmalar dolayısiyle atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir.
…
Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir.
...”
“Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinde,
“Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir. Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekalet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükümleri uygulanır.
Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.
…”
hükümleri yer almakta olup, 26.03.2018 tarihli ve 2018/11547 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2018 yılında da uygulanmasına devam edileceği belirtilen ve 17.04.2006 tarihli, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinde,
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca,
a) l) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere,
aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,
bb) Vekaletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark, 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
bb) Mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs veya seminer nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere,
…
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.”
27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinde de,
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personele, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile uzman jandarma ve uzman erbaşlara, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.
…
Birinci fıkra kapsamına giren personelden, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.
… ”
denilmektedir.
(375 sayılı KHK’nın ek 9 uncu maddesinin yukarıda yer verilen fıkrasındaki “Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile” ibaresi 02.07.2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nın 177 nci maddesiyle, “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.)
Ayrıca, 17.05.1987 tarihli ve 19463 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 99 seri nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde,
“…
1. Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple,
a) 1-4 üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları,
b) 5-15 inci dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tesbit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması,
gerekmektedir.
2. Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir.
3. 657 sayılı Kanunun vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175 inci maddesine göre, tedvir dolayısıyla herhangi bir ödeme yapılması mümkün bulunmamaktadır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere, boş bir kadroya (kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma gibi geçici ayrılma nedenleriyle değil emeklilik, istifa, ölüm gibi sürekli ayrılmalar dolayısıyla boşalan bir kadroya) kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekalet aylığı, zam ve tazminat farkı ile ek ödeme farkı ödenebilmesi için bu kişilerin genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşıması ve asilde aranan şartları taşıyan memur bulunamadığı takdirde de ihtiyaç duyulan kadroya ait görevin vekaleten atama suretiyle değil tedviren gördürülerek herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir.
04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, görevde yükselmeye tabi kadrolar belirtilmiş ve müdür kadrosu da bunlar arasında sayılmıştır.
Ayrıca aynı Yönetmeliğin,
6 ncı maddesinde, “(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.
a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
b) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen alt görevlerde toplam en az bir yıl çalışmış olmak. Ancak yeni kurulan mahalli idarelerde ilk yıl bu süre şartı aranmaz.”
denilmiş,
7 nci maddesinde de, görevde yükselmeye tabi müdür kadrosu için aranacak özel şartlar,
“1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için, yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,”
şeklinde sıralanmıştır.
Dolayısıyla, yukarıda bahsi geçen Yönetmeliğe ekli (1) sayılı listedeki Bilgi İşlem Müdürlüğüne vekalet eden ve İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği (Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı tarafından alınan ilke kararı ile bu bölümün adı “Harita Mühendisliği” şeklinde değiştirilmiş olup 06.05.2009 tarihli ve 2059/13439 sayılı yazı ile ilgili Üniversite Rektörlüklerine bildirilmiş, İstanbul Teknik Üniversitesi ise 2009 yılından itibaren “Geomatik Mühendisliği” adını kullanmaya başlamıştır.) mezunu olan ….........’ın, aynı Yönetmelikte söz konusu kadro için öngörülen mezuniyet şartını taşıyıp taşımadığının tespiti için gerek Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümünde sunulan eğitimin kapsamına gerekse Bilgi İşlem Müdürlüğünün görev ve yetki alanına bakılması icap etmektedir. Zira, Yönetmeliğe ekli (1) sayılı listede yer alan her bir kadro unvanının görev alanı ile yükseköğretim kurumlarındaki hangi bölümlerin ilgili olduğu sayma yoluyla belirlenmemiştir.
Bu amaçla yapılan incelemede de,
Jeodezi ve fotogrametrinin yer yuvarı ve yer yüzü ile ilgili konum bilgilerinin üretiminden kullanılmasına etkin bir iş akışını oluşturan bir bilim ve teknolojiler bütünü olduğu, jeodezi ve fotogrametri mühendisliğinin ayrıca arazi yönetimi kapsamında kadastro, taşınmaz mal değerleme ve geliştirilmesi kavramları ve bunlara bağlı arazi/kent bilgi sistemi düzenlemelerini içerdiği ve görev alanının da, gereksinim duyulan her ölçekteki haritanın üretimi, araziye ilişkin tüm projelerin etüt ve uygulamalarının gerçekleştirilmesi, tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin alt yapısının oluşturulması, karayolu, demiryolu, sulama, tünel ve benzeri mühendislik projelerinin etütleri ve projelendirilmeleri ile bu projelerin araziye uyarlanmasında, belediye teknik hizmetlerinin (yol, su, kanalizasyon vb.) proje ve yapımında gerekli çalışmaların yürütülmesi şeklinde tanımlanabileceği,
Söz konusu mühendislik eğitimi süresince matematik ağırlıklı derslerden başka fizik, fotoğraf, ölçme ve yorumlama teknikleri, bilgisayar gibi jeodezi ve fotogrametri çalışmalarında gerekli tüm konuların okutulduğu,
Belediye Meclisinin …......... tarihli ve …......... sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan Bilgi İşlem Müdürlüğü Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde anılan Müdürlüğe ait görevlerin,
“a) …......... Belediyesinin E- Devlet projelerindeki bilgi toplumu strateji ile entegrasyon sağlayabilmek için gerekli alt yapıyı oluşturmak.
b) …......... Belediyesinde mevcut olan birimlerin yazılım, donanım, program ihtiyaçları ile ilgili teknik destekte bulunmak. Belediyede bilgisayar otomasyonunun temin, kurulum ve birimlerle entegrasyonunu gerçekleştirmek, ortak bilgi bankası oluşturmak, bunlarla ilgili gerekli altyapı- elektrik, data ve diğer network ve benzeri her türlü hizmetleri yapmak veya yaptırmak.
c) Belediyemizde mevcut bilgisayar sistemleri üzerinde yüklü olan programların bakım ve güncelleştirmelerini yapmak veya yaptırmak.
d) İç ve dış birimler ile gerektiğinde diğer ilgili kurumlar arasında data iletişim altyapısını ve gerekli bağlantı hatlarını tesis ederek, bilgi alışverişini sağlamak.
e) Birimler arası iletişim ve veri alışverişini sağlamak üzere İç Haberleşme sistemi oluşturmak.
f) Belediye Internet web sitesi kurulmasını sağlayarak çağdaş haberleşme ve bilgi alışverişini sağlamak. Belediyecilik hizmetlerini mevzuatın izin verdiği ölçüde internet ortamına taşımak vatandaşa dönük hizmetleri internet üzerinden sunmak.
g) Belediyenin iç ve dış birimlerle bağlı kuruluşlarının tüm bilgisayar ve bilgisayar yan ürünlerinin, gelişen bilişim teknolojileri doğrultusunda donanım ve yazılımların bilgi işlem ihtiyaçlarının değerlendirilmesi, gerekli teknik destek sağlanması ve ilgili birimlerin koordineli çalışmasının teminine yardımcı olmak, bu kapsamda bilgisayar donanım ihtiyaçlarının belirlenmesine, kurulmasına ve devreye alınmasına destekte bulunmak.
h) Donanım ve yazılımların bakımını yapmak, faal halde bulundurmak ve gerektiğinde ihale yoluyla bakım, onarım sözleşmeleri ile yetkili olan firmalara yaptırmak.
ı) Eğitim ve bilgilendirme seminerleri düzenlemek ve düzenlettirmek.
i) Gelecekteki ihtiyaçları analiz etmek ve teminini sağlamak.
j) Bilgisayar sistemlerinin teknolojik gelişme doğrultusunda büyümesini sağlamak.
k) Müdürlüğün malzeme, ikmal ve stok kontrolünü yapmak, teminini sağlamak.
l) Sistemlerin sürekliliğini sağlamak üzere gerekli emniyet tedbirlerini almak ve uygulamak.
m) Veri güvenliğini sağlamak ve uygulamak. Mevcut verilerin yedeklemesini düzenli şekilde yapmak.
n) Sistemi sürekli faal halde tutmak için diğer çevresel destek birimlerinin uyumluluğunu sağlamak. Bununla ilgili gerekli iyileştirme çalışmalarını koordine etmek.
o) Belediyede mevcut olup Bilgi İşlem Müdürlüğü kontrolünde bulunan her türlü bilgisayar donanım malzemeleri, çevre birimleri ile altyapının bakım, onarım ve tamir işlerini yapmak veya yaptırmak.”
şeklinde ayrıntılı olarak sıralandığı, bu çerçevede harita mühendisi kadrosunda bulunan bir kişinin almış olduğu eğitim sayesinde özellikle yukarıda sayılan ilk iki görev başta olmak üzere bilgisayar bilgisine dayanan diğer bir çok görevle ilgili olarak çeşitli katkılarda bulunabileceği, kaldı ki, yeryüzüne ait bilgilerin belirli bir amaca yönelik olarak toplanması, bilgisayar ortamında depolanması, güncelleştirilmesi, kontrol-analiz edilmesi ve görüntülenmesi gibi işlemleri sunabilen, Kuruma ait veri altyapısını harita ile entegre edebilen ve böylelikle de daha doğru ve etkili bir karar alma sürecine imkan sağlayan Coğrafi Bilgi Sisteminin (CBS) de, savunmalardan anlaşıldığı üzere Bilgi İşlem Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösterdiği ve CBS uzmanlığının yazılım ve veritabanı bilgisi yanında harita ya da şehir plancılığı bilgisini de gerektirdiği, Harita Mühendisi ….........’ın da yine savunmalardan anlaşılabileceği üzere gerek CBS’de gerekse bilgisayar alanında yeterli bilgi ve donanım ile bir çok deneyime sahip olduğu (örneğin, bir yazılım firmasındaki teknik ekipte eğitim ve coğrafi bilgi sistemi proje yöneticisi olarak çalıştığı ve 2007 yılında o zamanki Devlet Planlama Teşkilatınca yürütülen Bilgi Toplumu Eylem Planı çalışmalarında görev aldığı), nitekim, adı geçen kişinin iyi düzeyde bilgisayar ve harita mühendisliği bilgisi gerektiren “kent bilgi sisteminin kurulması ve işletilmesi” göreviyle ilgili olarak Belediyede işe başlatıldığı,
görülmüştür.
Sonuç olarak, adı geçen personelin Bilgi İşlem Müdürlüğüne asaleten atanabilmek için aranan “yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden mezun olma” şartını taşıdığı, dolayısıyla da söz konusu göreve vekaleti nedeniyle gerek 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9 uncu maddesi uyarınca yan ödeme (zam) farkına gerekse 375 sayılı KHK’nın ek 9 uncu maddesi uyarınca ek ödeme farkına hak kazanacağı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, vekalet görevinden kaynaklanan ve mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam …......... TL tutarındaki ödeme için ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ….........’ın karşı oy gerekçesi,
“Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğe ekli (1) sayılı listedeki Bilgi İşlem Müdürlüğüne vekalet eden ….........’ın Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümünden mezun olduğu,
Söz konusu Bölüme ait görev alanının, ülkenin gereksinim duyduğu her ölçekteki haritaların üretimi, araziye ilişkin projelerin etüt ve uygulamalarının gerçekleştirilmesi, yatırım ve mühendislik hizmetlerine ait alt yapının oluşturulması, karayolu, demiryolu, sulama, tünel ve benzeri mühendislik projelerinin hazırlanması ve araziye uyarlanmasında gerekli çalışmaların yapılması şeklinde tanımlanabileceği,
Belediye Meclisinin …......... tarihli ve …......... sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan Bilgi İşlem Müdürlüğü Görev ve Çalışma Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7 nci maddesinde ise anılan Müdürlüğe ait görevlerin ayrıntılı şekilde sayıldığı ve söz konusu görevlerin, e-devlet sistemi için gerekli altyapıyı oluşturmak, birimlerin yazılım, donanım ve program ihtiyaçlarıyla ilgili teknik destekte bulunmak, web sitesinin kurulumunu ve takibini yapmak gibi yazılımsal ve donanımsal bilişim sistemleri üzerine yoğunlaştığı, diğer bir ifadeyle iyi derecede bilgisayar yazılım ve donanım bilgisi gerektirdiği,
Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümünde her ne kadar bilgisayar dersleri verilmekte ise de söz konusu derslerin anılan Mühendislik alanında ihtiyaç duyulacak seviyede olacağı ve bu bağlamda da Bilgi İşlem Müdürlüğü için gereken bilgisayar bilgisini karşılayamayacağı,
dikkate alındığında, adı geçen personelin Bilgi İşlem Müdürlüğüne asaleten atanabilmek için anılan Yönetmeliğin 7 nci maddesinde öngörülen, “yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden mezun olma” şartını taşımadığı, dolayısıyla da söz konusu göreve vekaleti nedeniyle gerek 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9 uncu maddesi uyarınca yan ödeme (zam) farkına gerekse 375 sayılı KHK’nın ek 9 uncu maddesi uyarınca ek ödeme farkına hak kazanamayacağı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, rapora konu edilen ve mevzuata aykırı yan ödeme (zam) farkıyla ek ödeme farkından kaynaklanan …......... TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi uygun olur.”