Araç Kiralama
Belediye tarafından doğrudan temin yöntemi ile ………. Ltd. Şti.’den 3 aylık kiralanan 2 adet ………. marka araçların kiralama bedelinin Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2 sinin üzerinde olması sonucu ………. TL kamu zararına yol açıldığı, iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.
05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun “Kanunun şümulü” başlıklı 1 inci maddesinde belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların kapsam dahilinde olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak, Bakanlar Kurulu tarafından Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller hazırlanıp, 01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olup, söz konusu Esas ve Usullerin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumlar ve taşıtların kapsam dâhilinde olduğu belirtilmiştir.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde, kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılamasının temel amacının, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu belirtilmiştir.
Mezkûr Esas ve Usullerin “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinde,
“…
(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde,
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.
b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.
c) (Ek: 22/10/2015 - 2015/8204) Şoför gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında yemek, yol, resmi tatil ücreti vb giderleri de dahil yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı esas alınacak, işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) ise idarelerce ayrıca ödenecektir.”
…” denilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere araç kiralama ihaleleri şoförlü veya şoförsüz olarak yapılabilecektir.
Zabıta Müdürlüğü tarafından doğrudan temin yöntemi ile ………. Ltd. Şti.’den kiralanan 2 adet ………. marka araçların kiralama bedelinin Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2 si üzerinde olduğu görülmüştür.
………. kiralanan ………. marka aracın 2018 yılı Ocak ayı kasko sigortası değerinin ………. TL ve bu tutara göre hesaplanan aylık en yüksek kira bedelinin ise ………. TL (KDV dahil ………. TL) olması gerekmektedir. Ancak Belediye tarafından 3 aylığına kiralanan araçlar için ödenebilecek araç başına en yüksek fiyatın çok üzerinde bir bedel ödendiği görülmüştür.
Sorumluların göndermiş oldukları savunma ekinde yer alan sözleşmeden söz konusu araç kiralama hizmet alımının şoförlü olarak yapıldığı anlaşılmakta olup, şoförlere ait Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs ayı bordroları yine savunma ekinde yer almaktadır.
Belediye ile ahiz firma arasında akdedilen sözleşmenin, 3 üncü maddesinde hizmet alımının süresinin 4 ay olduğu (01.02.2018-31.05.2018 tarihleri arası), 7 nci maddesinde sözleşme bedelinin ………. TL olduğu, 11 inci maddesinde araçların çalışma puantajına göre değerlendirileceği ve 14 üncü maddesinde aylık düzenlenen faturaya göre ödeme yapılacağı belirtilmiştir. Ancak ödeme evrakına ekli araç çalışma puantaj cetvellerine bakıldığında kiralama hizmet alımının sadece Nisan ve Mayıs ayları için yapıldığı görülmektedir. Her ne kadar 4 aylık süre için sözleşme imzalansa dahi bu süre zarfında sadece Nisan ve Mayıs ayları için hizmet alımı yapıldığı, sözleşme kapsamında bulunan Şubat ve Mart ayları için hizmet alımının yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 37 nci maddesinde araçların sürücülü olarak hizmet vereceği belirtilmiş, ancak şoför olarak çalışacak personele ödenecek ücret tutarı ile ilgili sözleşmede herhangi bir maddeye yer verilmemiştir. Sorumlularca savunmalarının ekinde gönderilen maaş bordrolarında söz konusu personelin asgari ücretle çalıştığı görülmüştür. Bu itibarla Nisan ve Mayıs ayında şoför olarak çalışan iki kişinin maliyeti ………. aylık ………. TL’den iki aylık toplam ………. TL olduğu hesaplanmıştır.
……….
Sözleşme süresi Mayıs ayının sonunda sona erdikten sonra ahiz firmadan Haziran ayı için söz konusu araçlar doğrudan temin yöntemi ile bir aylığına tekrardan kiralanmıştır. Haziran ayı için yapılan araç kiralama hizmet alımının şoförlü olarak yapıldığı sorumlularca belirtilmiş, ancak Haziran ayında söz konusu araçlarda şoför olarak çalışan kişilerin maaş bordrosu sunulmamıştır. Dolayısıyla Nisan ve Mayıs ayları araç kiralama hizmeti şoför dahil araç kiralama, Haziran ayı araç kiralama hizmet alımının ise şoförsüz araç kiralama olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde, bütçelerden harcama yapılabilmesinin, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olabileceği, harcama yetkililerinin harcama talimatlarının, bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır.
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütecekleri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu oldukları belirtilmiştir. Dolayısıyla harcama yetkilisi ile ödeme emri belgesi ve eklerini düzenleyen gerçekleştirme görevlileri meydana gelen kamu zararından sorumludur.
Sonuç itibariyle Belediye tarafından doğrudan temin yöntemi ile ………. Ltd. Şti.’den kiralanan 2 adet ………. marka araçların kiralama bedelinin Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2 sinin üzerinde olması sonucu oluşan ………. TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (……….) ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (……….) ……….’a, müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,
Mevzuata uygun olduğu anlaşılan ………. TL tutarındaki ödeme için ilişilecek husus bulunmadığına,
Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle, karar verildi.