-Ek Ödeme
………… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Pedagojik Formasyon biriminde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları kapsamında döner sermaye gelirlerinden yapılan ek ödemeden yararlanan personele ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9 uncu maddesi uyarınca ödeme yapılması neticesinde ………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin,
(d) fıkrasında,
“d)Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır”
(e) fıkrasında,
“Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.”
(i) fıkrasının üçüncü paragrafında,
“Üniversitelerin (c) ve (f) fıkraları kapsamındaki personeline bu madde uyarınca her ay yapılacak ek ödemenin net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödemenin net tutarından az olamaz. Bu kapsamda ek ödemeden yararlanan personele, ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca ödeme yapılmaz.”
denilmektedir.
Yukarıdaki hükümlerden de anlaşılacağı üzere, yükseköğretim kurumları bünyesinde bulunan ve düzenli gelir elde edilen döner sermaye işletmelerine ait gelirlerin, söz konusu gelire katkısı bulunan öğretim elemanlarına dağıtımında, anılan maddenin (c) fıkrası ile öngörülen esas ve usullere uyulması ve bu kapsamda ek ödemeden yararlanan personele 375 sayılı KHK’nın ek 9 uncu maddesi ile öngörülen ek ödemenin yapılmaması (döner sermayeden yapılan ek ödemenin 375 sayılı KHK ile öngörülen ek ödemeden az olması halinde ise iki tutar arasındaki farkın, 375 sayılı KHK kapsamında ve maaş unsuru olarak ödenmesi) gerekmektedir.
Ancak, döner sermaye işletmesinde yürütülen faaliyetin dolayısıyla da elde edilen gelirin düzenlilik arz etmemesi durumunda, aynı maddenin (e) fıkrası uyarınca gelir dağıtımı gerçekleştirilecek ve bu kapsamda ek ödemeden yararlanan öğretim elemanlarına aynı zamanda 375 sayılı KHK’nın ek 9 uncu maddesi ile belirlenen ek ödeme de hiçbir kesintiye tabi tutulmaksızın ödenebilecektir.
Bu bağlamda, öncelikle “Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı”ndan elde edilen gelirin Döner Sermaye İşletmesinin düzenli geliri olup olmadığının ortaya konulması rapora konu husus hakkında hüküm tesisi için önem arz etmektedir.
Pedagojik Formasyon Sertifika Programının açılmasına izin verilen üniversiteler ve bunların kontenjanları Yükseköğretim Kurumu tarafından her yıl yeniden belirlenmektedir.
Her ne kadar 2014-2019 yılları arasında düzenli olarak eğitim verilmiş ise de bu eğitimin bir dönem olarak mı yoksa iki dönem olarak mı yapıldığı konusunda bir bilgi bulunmamaktadır. 2019 yılında iki dönem olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki bu eğitim, Eğitim Fakültesinin inisiyatifinde olmayıp Yükseköğretim Kurumunun belirleyeceği kontenjan ve üniversitenin talebine göre belirlenmektedir. Dolayısıyla bu eğitim faaliyetlerinin düzenli olmadığı kanaatine varılmış olup Kurumlar Vergisi Genel Tebliğine (1 seri Nolu) dayanılarak tazmin hükmü verilmesi hakkaniyete uygun düşmemektedir.
Bu itibarla, pedagojik formasyon eğitimleri nedeniyle elde edilen döner sermaye gelirlerinin dağıtılmasında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (e) fıkrası hükümlerinin uygulanması gerekmekte ve sonuç olarak anılan fıkraya göre dağıtımı yapılan ………… TL ödemenin mevzuata uygun olduğuna, ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü,
Üye …………’ın karşı oy gerekçesi,
“2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında yer alan “düzenli döner sermaye geliri” ifadesi ile kastedilenin ne olduğu hususunda, gerek anılan Kanunun gerekse söz konusu maddeye dayanılarak hazırlanan Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin açıklayıcı hüküm ihtiva etmediği,
Diğer taraftan ………… Üniversitesi Eğitim Fakültesi bünyesinde yürütülen “Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı”nın, katılanlara ücret karşılığında eğitim hizmeti sunulması nedeniyle ticari bir faaliyet niteliğinde olduğu ve söz konusu ticari faaliyetin kurulmuş bir organizasyon içinde yürütüldüğü dikkate alındığında, anılan Program nedeniyle elde edilen gelirin devamlılık unsurunu taşıyıp taşımadığının tespitinde, 1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin 2.4 ‘üncü maddesinde yer alan,
“…
İktisadi işletmenin belirlenmesinde Kanunun 2 nci maddesinin beşinci fıkrasında belirlenen koşullar dikkate alınacak olup işletmelerin belirgin özellikleri bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesidir. Diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurları, ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları gibi faaliyetlerdir. Kanun, bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek ya da vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsama almıştır.
…
Devamlılık unsuru, bir hesap dönemi içinde aynı veya ayrı faaliyet alanlarında ticari mahiyet arz eden işlemlerin birden fazla yapılmasını ifade etmektedir. Aynı hesap döneminde tek işlem nedeniyle ticari faaliyetin devamlılık unsurunun oluştuğunu kabul etmek mümkün olmamakla birlikte, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması durumunda devamlılık unsurunun varlığı kabul edilir.
Ticari organizasyon, sermaye tahsisi, işyeri açılması, personel istihdamı, ticaret siciline kaydolmak gibi unsur ve şartlardan tümü veya bir kısmı yerine getirilmek suretiyle belirli şekilde kurulmuş olacaktır. Bu takdirde bu organizasyon içinde bir takvim yılında veya iki veya üç yılda tek bir işlem yapılmış olsa dahi ticari faaliyetin varlığı kabul edilecektir.
Ekonomik faaliyetin ticari organizasyonu gerektirmesi ve yılda birden fazla tekrar ettirilmesi veya her yıl bir defa olmakla beraber müteakip yıllarda ya da birkaç yıl arayla yapılmasına karşılık periyodik olarak tekrar etmesi durumunda da bu faaliyetin devamlı olduğunun kabulü gerekmektedir.
,,.
Faaliyetin dönemsel veya mevsimlik olması (havuz ve plaj işletmeciliği gibi), işin niteliği nedeniyle faaliyetin devamlılığına engel teşkil etmemektedir.
…” hükmünden yararlanılabileceği,
Bu çerçevede yapılan değerlendirme ile de, söz konusu Programın 2014 yılından itibaren 5 yıl boyunca (2014-2018 yılları arasında) tekrar ettiği dikkate alındığında devamlılık unsuru taşıdığı, dolayısıyla da ………… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesince yürütülen faaliyetlerden elde edilen gelirlerin düzenli gelir sayılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Nitekim Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün başka bir Üniversite Rektörlüğüne gönderdiği ………… tarihli ve ………… sayılı görüş yazısında da özetle, döner sermaye işletmesi bünyesinde yürütülen “Pedagojik Formasyon Programı”nın, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrasındaki “düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen hizmetler” kapsamında değerlendirilmesi ve söz konusu hizmetler nedeniyle gelirin elde edilmesine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ödemeler hususunda da aynı fıkra hükümlerinin dikkate alınması gerektiği şeklinde bir değerlendirme yapılmıştır.
Bu itibarla ………… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesine ait gelirlerin dağıtımında, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) fıkrası (dolayısıyla (c)) ve (f) fıkralarının esas alınması ve bu fıkralar uyarınca ek ödemeden yararlanan personele de 375 sayılı KHK nin ek 9 uncu maddesi ile öngörülen ek ödemenin yapılmaması (döner sermayeden yapılan ek ödemenin 375 sayılı KHK ile öngörülen ek ödemeden az olması halinde ise iki tutar arasında ki farkın, 375 sayılı KHK kapsamında ve maaş unsuru olarak ödenmesi) gerekmektedir.
Sonuç olarak, ………… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinden yapılan ek ödemelerin, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (e) fıkrası kapsamında değerlendirilmesi ve böylelikle Döner Sermayeden ek ödeme alan öğretim elemanlarının aynı zamanda 375 sayılı KHK ile öngörülen ek ödemeden de tam olarak yararlandırılmasının kamu zararına sebebiyet verdiğine, dolayısıyla da rapora konu kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine hükmedilmesi uygun olur.”