Vadesi Geçmiş Vergi Borcu
Belediye tarafından bütçe emanetine alınan tutarların ödenmesi sırasında hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borçlarının mahsup edilmemesi sonucu ………. TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.
21.07.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinde,
“Maliye Bakanı, aşağıdaki ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde,
...”
denilmektedir.
6183 sayılı Kanunun tanımış olduğu yetkiye istinaden 30.06.2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (Seri: A Sıra No: 1) Tahsilat Genel Tebliğinin,
“V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı bölümünün,
“Zorunluluk Getirilen Ödeme ve İşlemler” başlıklı 2 numaralı alt bölümünde,
“Maddenin Maliye Bakanına verdiği yetkiye istinaden,
a) 1/1/2018 tarihinden itibaren uygulanmak üzere,
i) 5018 sayılı Kanuna tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin, kaynağına bakılmaksızın hak sahiplerine 5.000,00 liranın üzerinde,
- Bu Tebliğ ekinde yer alan liste (EK-11),
- (EK-11)’de sayılanlar dışında kalan ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanuna göre mal ve hizmet alımları ile yapım işleri (istisnalar dahil),
- Mahkeme ilamları veya icra emirleri,
- 26/12/1931 tarihli ve 1905 sayılı Menkul ve Gayri Menkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun,
- 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun,
kapsamında yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin
…
Bakanlığımıza bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.”
4 numaralı alt bölümünde,
6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamına girecek amme alacaklarını tür, tutar ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını belirlemeye Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır.
Bu yetkiye istinaden “vadesi geçmiş borç” olarak madde kapsamına giren amme alacakları,
i) Tür olarak, yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar ve geçici vergiler ile harçlar ve bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zam ve faizleri,
ii) Tutar olarak, kapsama giren amme alacaklarının toplam 2.000,- lirayı aşan tutarı, şeklinde belirlenmiştir.
…”
5 numaralı alt bölümünde ise,
“6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi uyarınca vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilen ödeme/işlemler ile ilgili olarak ayrıca aşağıdaki açıklamaların dikkate alınması gerekmektedir.
…
6183 sayılı Kanunun 22/A maddesinin Maliye Bakanına verdiği “yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu getirme” yetkisine istinaden, Tebliğin bu bölümünün “4/i” alt bölümünde belirlenen alacak türlerinden yine aynı bölümün “4/ii” alt bölümünde belirlenen tutarın üzerinde vadesi geçmiş borcun bulunması halinde, borçlunun talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ödenecek tutardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarını aşmamak üzere kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması zorunluluğu getirilmiştir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamına giren kurumlara mevzuatta sayılan durumlar nedeniyle 5.000,00 TL’nin üzerinde yapacakları ödemeler sırasında, hak sahiplerinin Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcunun bulunup bulunmadığını gösteren “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”yi arama zorunluluğu getirilmiştir. Ayrıca mezkur belgede hak sahibinin 2.000,00 TL’nin üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunması halinde ise söz konusu borç tutarının “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belgede” belirtilen borç tutarını aşmamak üzere hak sahibinin ilgili kamu idaresinden olan alacağından kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması gerekmektedir.
Ancak, Belediye tarafından bütçe emanetine alınan tutarların ödenmesi sırasında hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borçları olmasına rağmen herhangi bir mahsup işlemi yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması" şeklinde tanımlandıktan sonra devamındaki ikinci fıkranın (g) bendinde de, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak durumlar arasında sayılmıştır.
Dolayısıyla, bütçe emanetine alınan tutarların ödenmesi sırasında hak sahiplerinin vadesi geçmiş vergi borçlarının mahsup edilmemesi kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak toplam ………. TL kamu zararı tutarının,
- ………. TL’sinin ………. tarihli ve ………. işlem numaralı banka dekontu ile ahiz ………. tarafından hesap yılı içinde vergi dairesine ödendiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus bulunmadığına,
- Kalan ………. TL’sinin ise ………. tarihli ve ………. işlem numaralı banka dekontu ile ahiz ………. Ltd. Şti. tarafından hesap yılı sonrasında vergi dairesine ödendiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına ve yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ………. ve Üye ……….’ün karşı oy gerekçesi,
“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamına giren kurumların, bu Kanuna istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan düzenleyici işlemler gereğince,
Kurumların hak sahiplerine yapacakları 5.000,00 TL’nin üzerindeki ödemeler için “Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge”yi arama, hak sahiplerine ise bu belgeyi ibraz etme zorunluluğu getirilmiştir.
Vadesi geçmiş vergi borçları vergi dairelerinin kayıt ve takibinde bulunduğundan, sorumlularca bu sorgulamanın yapılmaması kamu zararını doğurmaz. Ancak görevini ihmal eden ilgililer hakkında idari soruşturma yapılarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda öngörülen idari para cezaların uygulanması ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca da adli işlem yapılması mümkün bulunmaktadır.
Bu itibarla vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmaksızın ödemede bulunulmasının kamu zararına yol açmadığı düşünüldüğünden, kamu zararı olarak hesaplanan ………. TL için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi, ancak konunun idari yönden takibatının yapılması bakımından İçişleri Bakanlığına yazılması gerekmektedir.”