Kiralık Araçlara Ait Bakım Onarım Giderleri
…......... tarihli ve …......... sayılı ilamın …......... üncü maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan ilam maddesinde, …......... Belediyesinin …......... Anonim Şirketinden kiraladığı araçlara ait bakım onarım giderlerinin, Belediye Bütçesinden ödenmesi sonucu sebebiyet verildiği iddia edilen …......... TL tutarındaki kamu zararından kaynaklı mali sorumluluğun eksik tespit edildiği, şöyle ki, sorgunun ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri nezdinde düzenlendiği, ancak, kamu zararı oluşturan ödemelere dayanak teşkil eden Sözleşmeleri imzalayan Belediye Başkanı …......... ile bu Sözleşmeleri hazırlayanların sorumluluğa dahil edilmediği belirtilerek, bahse konu sorumluluk eksikliğinin giderilmesi suretiyle yeni bir sorgu yapılmasına ve savunmaların alınmasını müteakiben düzenlenecek ek raporun yargılanmasına değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi üzerine, Denetçi tarafından yapılan ek sorgu ile daha önce sorumluluğa dahil edilmemiş olan Sorumlunun da savunması alınarak ilama esas ek rapor düzenlenmiş olup, söz konusu ek rapor ile eki bilgi ve belgeler de Daire tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiştir.
05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak çıkarılan 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, “Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmüne yer verilmiştir.
Ancak, Belediye ile yukarıda adı geçen Şirket arasında imzalanan …......... tarihli Sözleşmelerde, “Kira sürecinde aksi belirtilmediği sürece, yakıt, aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı, ulaşım süresince hazırlık bakımları, köprü ve otoyol geçişleriyle, feribot ücretleri, araç sürücüsü ve varsa yardımcısının konaklama ve yeme içmesi ile ilgili tüm masrafları KİRACIYA aittir. KİRACI kiralama ücretine ilave olarak iş bu masrafları karşılamayı gayri kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.” denilerek bahse konu mevzuat hükmüne açıkça aykırı olan bir uygulama öngörülmüştür. Dolayısıyla, hizmet alımı suretiyle edinilen araçlara ait bakım onarım giderlerinin yüklenici yerine Belediye tarafından karşılanması, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermiştir.
5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde yer alan, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu kaynağından dolayı hesap verecek kişilerde unvan ayrımına gidilmemiş, genel olarak kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, söz konusu yetkinin karşılığı sorumluluğu taşıyacağı öngörülerek idare hukukunda geçerli olan yetki-sorumluluk dengesi prensibine uygun bir düzenleme getirilmiştir.
5018 sayılı Kanunun “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde,
“… belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. …
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana, mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmiş, 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun,
37 nci maddesinde, belediye başkanının belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu,
38 inci maddesinde, belediyenin hak ve menfaatlerini korumanın belediye başkanının görev ve yetkisinde olduğu,
61 inci maddesinde de, Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevlilerin, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumlu olduğu,
belirtilmiştir.
Dolayısıyla, mevzuata aykırı bir ödemeden dolayı sorumluluğun belirlenmesinde her bir olayın münferiden değerlendirmeye tabi tutulması ve harcama süreci dikkate alınarak sadece ödeme emri üzerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisine değil bu kişiler ile birlikte genel olarak harcama yapılmasına ilişkin bağlayıcı bir karar alma, talimat verme veya düzenleme yapma gibi bir yetkiye sahip kişilere de yetki-sorumluluk dengesi prensibine uygun olarak sorumluluk yüklenmesi gerekmektedir.
Rapora konu kamu zararından kaynaklı mali sorumluluğun yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda da, ilişikli ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte temsilcisi olduğu İdare için bağlayıcılık taşıyan ve yapılan bakım onarım harcamalarına ilişkin “harcama talimatı” niteliğinde olan Sözleşmeleri imzalayan Belediye Başkanının da, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesindeki kamu zararı tanımında öngörülen “illiyet bağı” şartının mevcudiyeti nedeniyle sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, …......... tarihli ve …......... sayılı ilamın …......... üncü maddesi ile verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve …......... TL tutarındaki kamu zararının,
…......... TL’sinin Sözleşmeyi imzalayan (Belediye Başkanı) …......... , Harcama Yetkilisi (….........) …......... ile Gerçekleştirme Görevlisi (….........) ….........’e,
…......... TL’sinin Sözleşmeyi imzalayan (Belediye Başkanı) …......... , Harcama Yetkilisi (….........) …......... ile Gerçekleştirme Görevlisi (….........) ….........’ya,
…......... TL’sinin Sözleşmeyi imzalayan (Belediye Başkanı) …......... , Harcama Yetkilisi (….........) …......... ile Gerçekleştirme Görevlisi (….........) ….........’na,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü,
Daire Başkanı …......... ve Üye ….........’nin karşı oy gerekçesi,
“Rapora konu bakım onarım giderlerinin, …......... Belediyesi ile …......... Anonim Şirketi arasında imzalanan …......... tarihli Taşıt Sözleşmelerindeki, “Kira sürecinde aksi belirtilmediği sürece, yakıt, aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı, ulaşım süresince hazırlık bakımları, köprü ve otoyol geçişleriyle, feribot ücretleri, araç sürücüsü ve varsa yardımcısının konaklama ve yeme içmesi ile ilgili tüm masrafları KİRACIYA aittir. KİRACI kiralama ücretine ilave olarak iş bu masrafları karşılamayı gayri kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmü çerçevesinde Belediye Bütçesinden karşılandığı anlaşıldığından …......... TL tutarındaki ödeme için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”