Maddi Yardım
Belediye bütçesinden “………… Derneği”ne maddi yardım yapılması sonucu ………… TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde,
“Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla, kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.
Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”,
03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde,
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
“…
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
...
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
… ”,
04.11.2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10 uncu maddesinde ise,
“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.
5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009 – 5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin dernek, vakıf, birlik, kuruluş ve benzeri teşekküllerle ortak hizmet projeleri gerçekleştirmeleri mümkün olmakla birlikte, ortak hizmet projesi kapsamında yapılacak işin belediyenin görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda olması, belediye meclis kararı alınması ve taraflar arasında bir protokol imzalanması gerekmektedir. Diğer taraftan kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile 07.06.2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları dışındaki diğer dernek ve vakıflarla gerçekleştirilecek ortak hizmet projelerinde, mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması şartı aranmaktadır.
Ancak 5393 sayılı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde, 5018 sayılı Kanunun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinin ve 5253 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin belediyeler için uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükme göre belediyelerin dernek, vakıf, birlik ve benzeri kuruluşlara ayni veya nakdi yardım yapabilmesi mümkün değildir.
Mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere ortak hizmet projesi ile yardım birbirinden farklı kavramlar olup, ortak hizmet projesinde belediye ve dernek, gerçekleştirilecek hizmette iş bölümü yapmalıdırlar ve belli şartların sağlanması gerekmektedir. Yardım ise tek taraflı olup karşılıksızdır. Dolayısıyla belediyelerin ortak hizmet projeleri dışında dernek, vakıf, birlik ve benzeri kuruluşlara yardım suretiyle katkı sağlaması mümkün değildir.
Sorumlular savunmalarında faturadaki tüketici adında ………… Belediyesi yazdığı için elektrik faturasının Belediyeye ait olduğunu düşündüklerini belirtmiş olsalar da, yapılan incelemede, anılan Derneğin kullanımındaki yerlerin elektrik faturasına ilişkin ödemenin, 2016 yılından beri yapıldığı, ödemenin ilk yıllarındaki faturalara ait icmal tablosunun, faturadaki tüketici adıyla değil, “…………” olarak listelendiği, diğer taraftan ilerleyen dönemde, anılan yerin kullanımında bir değişiklik olmamasına rağmen ödeme icmallerinde, yine faturadaki tüketici adıyla değil “çay bahçesi” olarak isimlendirme yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla 2016’dan beri sorumluların aynı olduğu ve yeni sorumlu bulunmadığından ödeme emri belgesini imzalayanların ve eklerini hazırlayanların elektrik faturalarını bilerek ödedikleri anlaşılmıştır. Ayrıca Dernek Başkanının, Belediye Başkanının eşi olması hasebiyle fatura ödemesi yapılan bu yerin Derneğin kullanımında olduğunun Belediye çalışanları tarafından bilinmemesi hayatın olağan akışına aykırı olmakla birlikte savunmalarda, bahse konu yerlerin Dernek tarafından kullanılmadığına dair aksi bir belge de sunulmamıştır.
Bununla birlikte, savunma ekinde yer aldığı üzere, Fen İşleri Müdürlüğü, Belediyeye ait yerlerin elektrik aboneliklerinin takibi ile görevlendirilmiştir. Ancak abonelik takibinin, yalnızca fatura üzerindeki “………… Belediyesi” adının kontrolü ile sınırlı olmadığı açıktır. Zira, aksinin kabulü abone adında “………… Belediyesi” yazan her faturanın ödenmesine yol açacaktır. Dolayısıyla, görevli birimin sözleşme numarasına göre ilgili adresleri takip etmesi de gerekmektedir.
Sonuç olarak, ………… Belediyesi tarafından adı geçen Derneğin kullanımındaki yere ait elektrik faturalarının ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmekte olup kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Nitekim, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması" şeklinde tanımlandıktan sonra devamındaki ikinci fıkranın (g) bendinde de, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak durumlar arasında sayılmıştır.
Bu itibarla, Belediye bütçesinden “………… Derneği”nin kullanımında olan yerin elektrik faturalarının ödenmesi sonucu oluşan toplam ………… TL tutarındaki kamu zararının,
- ………… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…………) ………… ile Gerçekleştirme Görevlisi (…………) …………’a,
- ………… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…………) ………… ile Gerçekleştirme Görevlisi (…………) …………’a,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.