Maaş Ödemesi
………. tarihli ve ………. sayılı ilamın ………. maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan ilam maddesinde;
Belediye personeli ……….’un, ………. Belediyesinde Özel Kalem Müdürü olarak görev yapmakta iken Zabıta Müdürlüğüne gerekli şartları haiz olmadan ve sınavsız olarak atanması sonucu oluşan ………. TL tutarındaki kamu zararından kaynaklı mevzuat ve mali sorumluluğun eksik tespit edildiği, şöyle ki; 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesi gereği 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin ilgili maddelerinin dayanak gösterilmediği ayrıca Ahiz ……….’a ait ………. tarihli atama onayını hazırlayan Belediye Başkan Yardımcısı, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ile Kalem Görevlisinin sorumluluğa dahil edilmediği belirtilerek,
Bahse konu sorumluluk eksikliğinin giderilmesi suretiyle yeni bir sorgu yapılmasına ve savunmaların alınmasını müteakiben düzenlenecek ek raporun yargılanmasına değin konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesi uyarınca hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
Denetçi tarafından yapılan ek sorgu ile daha önce sorumluluğa dahil edilmemiş olan Sorumluların da savunmaları alınarak işbu ilama esas ek rapor düzenlenmiş olup, söz konusu ek rapor ile eki bilgi ve belgeler de Daire tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiştir.
03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesi gereği, İçişleri Bakanlığı tarafından 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirlen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,
3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirlen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.”
denilmekte olup, anılan hüküm gereği zabıta müdürü kadrosunun, Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasına değil 2 nci fıkrasına tabi olduğu değerlendirilmiştir.
Nitekim zabıta teşkilatının görevde yükselme şartlarını düzenleyen Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesi zabıta daire başkanı ve zabıta müdürünü görevde yükselmeye tabi tutmaması nedeniyle iptal edilmek üzere Danıştayda dava edilmiş olup, söz konusu davaya dayanak olarak, mevzuatın zabıta teşkilatında hiç görev yapmayan kişilerin, dışarıdan zabıta müdürü kadrosuna atanmasına olanak tanıması ve bu şekilde bir düzenlemenin sınırsız takdir hakkı kullanımı ile keyfiliğe yol açması gösterilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12.12.2013 tarihli ve E:2010/2799, K:2013/4540 sayılı Kararı’nda, Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesine ilişkin olarak;
“Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 maddesinin 1 fıkrasında. "Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır" hükmüne yer verilerek, zabıta şube müdürü, zabıta amiri ve zabıta komiserinden ayrı olarak zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü görevde yükselmenin dışında tutulmuştur. Ancak aynı maddenin son fıkrasında. "Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet surelerini dikkate alarak belirlerler Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır." ibaresine yer verilmiş, böylece zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Yasanın 68. maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği düzenlendiğinden davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir.”
ifadelerine yer verilmiş olup, Danıştay Onikinci Dairesinin 20.04.2010 tarihli ve E:2007/2180, K:2010/2167 sayılı Kararı onanmış ve Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin iptaline yer olmadığına hükmedilmiştir.
Söz konusu Karar ve mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesi ile zabıta teşkilatının görevde yükselmeye ilişkin şartların belirlendiği ancak zabıta müdürlerine sınav şartını içeren 17 nci maddenin birinci fıkrası açısından muafiyet getirildiği, diğer ifadeyle zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için görevde yükselme sınavında başarılı olma şartının bulunmadığı,
Ancak, zabıta müdürlerinin anılan Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan;
“Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” hükmünden muaf tutulmadığı
anlaşılmaktadır.
Bu durum, zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirilecek hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçirilmesi şartını zorunlu kılmaktadır.
……….’un hizmet belgesi ve atama onayının incelenmesinde; ………. tarihinde ………. Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden mezun olduğu, ………. tarihinde ………. İlköğretim Okulu öğretmeni olarak memuriyete başladığı, ………. tarihinde ………. Belediyesine Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadrosuna naklen atandığı, ………. tarihinde ………. Belediyesi Özel Kalem Müdürü kadrosuna ve ………. tarihinde ise Zabıta Müdürü kadrosuna atandığı görülmüştür.
Ancak, adı geçen personelin ………. Belediyesinde Özel Kalem Müdürü olarak görev yapmaktayken Zabıta Müdürlüğüne atanmak için gereken, anılan Yönetmeliğin 17 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirilecek hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçirilmesi şartını haiz olmadan atandığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; “İstisnai memurluklar” başlıklı 59 uncu maddesinin birinci fıkrasında; özel kalem müdürlüğü ile birlikte istisnai memurluk olarak kabul edilen diğer kadro ve görevler sayılmış olup ikinci fıkrasında da; “Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” düzenlemesi yer almaktadır.
Söz konusu maddede yer verilen ve istisnai memurluklar arasında sayılan özel kalem müdürlüğüne ilişkin olarak, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan; “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarihli ve 2010/70 sayılı Kararı ile yürütmesi durdurulmuş, Danıştay 5. Dairesinin 04.11.2011 tarihli ve E: 2009/4677, K: 2011/6294 sayılı Kararı ile iptaline karar verilmiştir. Danıştay 5. Dairesinin anılan Kararı’na yapılan temyiz talebi İdari Dava Daireleri Kurulunun 19.06.2014 tarihli ve E:2012/1672, K:2014/2742 sayılı Kararı ile reddedilmiş olup, söz konusu hüküm, 07.05.2014 tarihli ve 28993 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 19 uncu maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bununla birlikte, her ne kadar yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar gereği zabıta müdürlüğü kadrosuna atanmada sınav şartı aranmasa da Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılan “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan düzenlemede, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” denildiğinden, atamanın yapıldığı tarihte ………., atanacağı kadro için öngörülen şartlardan 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirilecek hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçirilmesi şartını taşımamaktadır.
Anılan personelin atama şartlarını haiz olmadan yapılan bu ataması açık hata olup, idari yargı kararlarına göre süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınabilir.
Dolayısıyla, anılan personele mevzuat hükümlerine aykırı olarak 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirilecek hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçirilmesi şartını haiz olmadan atandığı Zabıta Müdürlüğü kadrosu için 2019 yılında öngörülen mali hakların ödenmesi 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Kamu zararının hesaplamasında müdür kadrosu ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosu arasındaki fark esas alınmıştır. Zira, 657 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 59 uncu maddesine göre; müdürlüğe atanmak için gerekli şartları taşımayan ……….’un, istisnai memurluk olan özel kalem müdürlüğü kadrosundan her hangi bir nedenle ayrılması/alınması durumunda, önceki kadrosu olan veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna ya da mevzuat uyarınca atanabileceği başka bir kadroya atanması gerekir.
Ayrıca 5018 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ” denilmek suretiyle Sayıştaya karşı hesap verme sorumluluğu olan kamu görevlileri; kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili kişiler olarak öngörülmüştür.
Bu bağlamda, anılan personelin Zabıta Müdürlüğüne atanması her ne kadar mevzuata aykırı olsa da; söz konusu atamaya esas belgenin denetim yılı olan 2019’dan önce düzenlendiği ve ödemeyi yapan, yani 5018 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 8 inci maddesi kapsamında kamu kaynağını kullanma yetkisi bulunan kamu görevlilerinin bu belgeyi görme ve doğruluğunu araştırma imkanlarının bulunmadığı dikkate alındığında, ödemeyi gerçekleştiren Harcama Yetkilileri ile Gerçekleştirme Görevlilerine herhangi bir kusur atfedilmesine dolayısıyla da ortaya çıkan kamu zararından dolayı kendilerine sorumluluk yüklenmesine imkan bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci ve “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu maddeleri gereği belediye personelini atama yetkisine sahip ve atama belgesinde imzası bulunan Belediye Başkanı ile kamu görevlisi hüviyetini taşıyan ve atama belgesinde imzaları ve paraflarının bulunması suretiyle atama sürecinde yer alan Diğer Sorumluların, söz konusu atama işlemi üzerine yapılan ödemeler sonucu kamu kaynağında eksilmeye sebebiyet verilmesi nedeniyle 5018 Kanunun 71 inci maddesi çerçevesinde oluşan kamu zararında sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla; ………. tarihli ve ………. sayılı ilamın ………. maddesindeki hüküm dışı kararının kaldırılarak, Rapora konu edilen toplam ………. TL tutarındaki kamu zararının; Üst Yönetici (……….) ………. ile Diğer Sorumlular (……….) ………., (……….) ………. ve (……….) ………. e müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle;
……….
karar verildi.