Elde edilen ciro paylarının sözleşmede taahhüt edilen tutarın altında kalması
… tarihli ve … sayılı ilamın … nci maddesi ile … Büyükşehir Belediyesi tarafından “… Çevre Entegre Projesi” kapsamında … tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 45 inci maddesi uyarınca ihale edilen ve …Ortak Girişiminin yüklenimindeki “… İşi”nde … Tesisinden elde edilen ciro paylarının sözleşmede taahhüt edilen tutarın altında kalması sonucu oluşan … TL kamu zararının, tahsilat tarihinde görevli olan … Dairesi Başkanı … ile … Şube Müdürlüğü …’a müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmiştir.
…sayılı İlamın … inci maddesi ile verilmiş olan tazmin kararındaki tutarın ilam hükmün kesinleşinceye kadar güvence altına alınması amacıyla … Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici firma arasında sağlanan mutabakat neticesinde … TL tutarında teminat çeki Belediyeye verilmiş, bu çek ilam hükmü kesinleşmeden Belediye tarafından tahsil edilmek istenildiği ve icra takibine geçildiği, icra takibine yüklenici firma tarafından yapılan itiraz neticesinde, … Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) dava görülmeye başlanmış ve mahkeme tarafından Bilirkişi Heyetine havale edilen konu ile ilgili olarak … tarihli, … tarihli, … tarihli ve … tarihli Bilirkişi Heyet Raporları hazırlanmıştır. Ayrıca, … Büyükşehir Belediye Başkanlığının talebi doğrultusunda T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, … tarihli Teknik Rapor hazırlanmıştır. Bunların yanında … Tesisi … yılı uzlaştırma raporlarına göre; üretimin taahhüt edilen miktarın altında kalmasının nedeninin rutin bakımlar ve öngörülmeyen mekanik ve elektronik arızalardan kaynaklandmış, bu durum Sözleşmenin 22 f maddesinde yer alan mücbir sebepler kapsamında kabul edildiğinden yükleniciye cezai müeyyide uygulanması şartları oluşmamış, … Tesisi …yılı uzlaştırma raporları dilekçe ekinde dosyada sunulmuş ve sözü edilen Bilirkişi Heyeti Raporları ile Teknik Rapor gerekçe gösterilmek suretiyle tazmin hükmünün yargılamanın iadesi suretiyle kaldırılması talep edilmiştir.
Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan … Dairesi Başkanlığı görevinde bulunan … ile Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan … Şube Müdürlüğü görevinde bulunan … adına Avukat … vekaletiyle, … sayılı İlamın … nci maddesindeki tazmin hükmünün yargılamanın iadesi suretiyle kaldırılması talebini içeren dilekçelerinin;
6085 sayılı Sayıştay Kanununun; “İlamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi” başlıklı 52 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Sayıştay ilamları; sorumlulara, sorumluların bağlı olduğu kamu idarelerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilir.”şeklinde yer alan,
Aynı Kanunun, “Yargılamanın iadesi” başlıklı 56 ncı maddesinde;
“(1) 52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer tarafından yargılamanın iadesi istenebileceği gibi Sayıştay dairelerince de doğrudan doğruya buna karar verilebilir.
(2) Yargılamanın iadesi sebepleri şunlardır:
a) Hesapta maddi hata, isim yanlışlığı veya eksikliği bulunması, noksanlık veya mükerrerlik olması.
b) Hükme etki yapmış olan bir belgede sahtecilik bulunması.
c) Denetleme veya hesap yargılaması sırasında görülmeyen yanlış veya usulsüz bir işlemin hükümden sonra meydana çıkmış olması.
ç) Denetleme veya hesap yargılaması sırasında bulunmayan hükme tesir edebilecek bazı belgelerin hükümden sonra ortaya çıkması.
d) Hükme esas tutulan bir ilamın bozulma suretiyle ortadan kalkmış olması.
e) Bilirkişi veya uzmanın gerçeğe aykırı rapor düzenlediğinin ortaya çıkması.
(3) Yargılamanın iadesi isteminde bulunma süresi ilamın tebliği tarihinden itibaren beş yıldır.
(4) ……….
(5) Yargılamanın iadesi istemi, hükmü veren dairece incelenir ve ilk olarak yargılamanın iadesi talebinin kabulüne veya reddine karar verilir. Kabul kararı verilmesi halinde iade edilen hususlarla sınırlı olmak üzere hesap yargılaması yapılır.
(6) …………’şeklinde yer alan,
hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde; yargılamanın iadesi başvurusunda bulunan kişilerin yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre yargılamanın iadesi kanun yoluna başvurabilecek ilgililerden olduğu, ilamın tebliğ tarihinden itibaren beş yıl içerisinde yargılamanın iadesi isteminde bulunulduğu, dolayısıyla anılan kişi ve başvuru süresi yönünden taleplerinin Kanun’a uygun olduğu görülmüştür.
Yargılamanın iadesi talepli dilekçe ekinde sunulan belgelerin incelenmesi neticesinde ise, Bilirkişi Heyeti Raporları ile … tarihli T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından düzenlenen Teknik Raporun, … tarihli ve … sayılı ilamın hüküm tarihi olan … tarihinden sonra düzenlendiği görülmüştür.
6085 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin 2 nci fıkrasının (ç) bendinde yer alan; “Denetleme veya hesap yargılaması sırasında bulunmayan hükme tesir edebilecek bazı belgelerin hükümden sonra ortaya çıkması” şeklindeki düzenlemeye göre, yargılamanın iadesine konu olabilecek belgeler denetim yada yargılama sırasında/ hüküm tarihinde mevcut olup dosyaya sunulamayan belgelerden olması gerekmektedir.
Dilekçe ekinde sunulan … tarihli, … tarihli, … tarihli ve … tarihli Bilirkişi Heyet Raporları ile … tarihli T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından düzenlenen Teknik Rapor, … tarihli ve … sayılı ilamın hüküm tarihi olan … tarihinden sonra düzenlenen belge olduğundan, düzenlendikleri tarihler itibariyle hesap yargılaması sırasında var olup dosyaya sunulamayan belge hükmünü haiz değildir. Dolayısıyla bu belgeler açısından, Kanun’un öngördüğü yargılamanın iadesi şartları oluşmadığından, söz konusu başvuru üzerine 6085 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde düzenlenen yargılamanın iadesi yolu ile işlem tesisinin usulen mümkün olmadığına ve yargılamanın iadesi talebinin reddine oy birliğiyle karar verildi.
Ancak sorumlular tarafından yine dilekçe ekinde gönderilen, rutin bakım ve öngörülmeyen mekanik ve elektronik arızalardan kaynaklı üretim aksamaları nedeniyle belediye yetkilileri ile birlikte …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … tarihleri arası için düzenlenen tesis duraklama tutanaklarının incelenmesinde; anılan tutanakların, 6085 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin 2 nci fıkrasının (ç) bendindeki “Denetleme veya hesap yargılaması sırasında bulunmayan hükme tesir edebilecek bazı belgelerin hükümden sonra ortaya çıkması” hükmündeki, denetim yada yargılama sırasında var olan ancak dosyaya sunulmayan belgelerden olduğu anlaşıldığından, bu belgelerle sınırlı olarak konunun yargılamanın iadesi suretiyle görüşülmesine oy birliğiyle karar verildikten sonra;
Esas yönünden inceleme:
İşe ait Sözleşmenin;
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde mücbir sebep; önlemler alınmasına rağmen, önüne geçilmesi olanaksız, irade dışında, beklenmedik, mevzuatta tanımlanmış olaylar olarak tanımlanmış,
5.5 inci maddesinde; “İdareden kaynaklanan sebepler ve/veya mücbir sebepler hariç olmak üzere Yüklenici firma taahhüt ettiği elektrik miktarını üretemezse, idarenin gelir kaybını karşılayacaktır.” Hükmüne yer verilmiştir.
“Mücbir Sebepler İle Süre Uzatımı Verilecek Haller ve Şartları” başlıklı 22 nci maddesinde de;
“Aşağıdaki haller ve şartlarda süre uzatımı verilecektir:
(…)
f)Rutin bakımlar ve öngörülmeyen mekanik ve elektronik arızalar”
denilmek suretiyle, “rutin bakımlar ve öngörülmeyen mekanik ve elektronik arızalar” mücbir sebep olarak kabul edilmiştir.
Sözleşmede yer alan bu hükümlere göre; Belediye yetkilisi ve yüklenici arasında imzalanan ve dilekçe ekinde yargılamanın iadesi talebi kapsamında değerlendirilmek üzere sunulan …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … dönemlerine ait tutanaklarda belirtilen çeşitli arızalar, mücbir sebep olarak kabul edilmiş, bu dönemlere tekabül eden üretim taahhüdü miktarları ve satış tutarları koyu punto ile gösterilmek suretiyle genel toplama dahil edilmemiş ve kamu zararı tutarı yeniden hesaplanmıştır.
Bu duruma göre, tutanaklarda belirtilen dönemlerde gerçekleşen arızalar, işin sözleşmesince mücbir sebep olarak kabul edildiğinden, üretim yapılamayan bu dönemler dahil olmak üzere, … sayılı İlamın … inci maddesi ile tazmin kararı verilen … TL kamu zararının;
6085 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (ç) bendi uyarınca yargılamanın iadesi suretiyle görüşülerek … TL’nin, sözleşmesine uygun olduğuna ve tazmin hükmünün sorumluluarın uhdelerinden kaldırılmasına,
Bakiye … TL’sinin ise; Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’ın uhdelerinde bırakılmasına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye … ile Üye …’ın karşı oy gerekçesi;
“Belediye yetkilisi ile yüklenici arasında imzalanan ve yargılamanın iadesi talebi dilekçesinin ekinde yer alan tutanaklarda belirtilen çeşitli arızaların, Sözleşmenin 22 nci maddesi kapsamında mücbir sebep olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından bu dönemlere ait kamu zararının da toplama ilave edilmek suretiyle … TL’nin sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi uygun olur.”