Gecikme cezası
……….Anonim Şirketi yüklenimindeki ………. TL sözleşme bedelli “………. Yapım İşi”nde gecikme cezası uygulanmaması sonucu ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
………. tarihinde ihale edilen ve sözleşmesi ………. tarihinde ………. TL bedel üzerinden akdedilen 70 gün süreli yapım işinin resmi yer teslimi tarihinin ………., iş başlangıç tarihinin ………. ve iş bitim tarihinin ………. olduğu, 1 nolu hakedişin ………. tarihinde, 2 nolu kesin hakedişin ise ………. tarihinde düzenlendiği görülmüştür.
Yüklenici’ye 1 inci hakedişte, ……….- ………. tarihleri arasında yapılan işlerin toplam tutarı olan ………. TL’lik (KDV hariç) ödeme yapıldığı, 2 nci hakedişte ise ………. TL’lik (KDV hariç) ödeme yapıldığı, 2 nci hakedişte yapılan ödemenin, toplam hakediş tutarı olan ………. TL’nin % 5’i oranındaki “geçici kabul kesintisine” tekabül ettiği anlaşılmaktadır.
İhale Komisyonu Üyeleri ve Yüklenici tarafından akdedilen ve 2 nolu hakediş ekinde yer verilen “Teknik Rapor”da; “………. Yapım İşi”ne ilişkin projenin TEDAŞ tarafından ………. tarihinde onaylandığı, ancak ihalenin ………. tarihinde yapılmış olduğu, söz konusu süre zarfında GES (Güneş Enerji Santrali) teknolojisinde değişiklikler meydana geldiği, bu sebeple İdare’nin ………. tarihli yazısına istinaden projenin tadil edildiği, bu kapsamda bir takım imalatların değiştirildiği ve bazı işlere ilave yapıldığı belirtilmektedir. Ancak söz konusu değişiklik nedeniyle süre uzatımı talep edilmediği ve İdare tarafından re’sen ek süre verilmediği görülmektedir.
Söz konusu işe ait Sözleşmenin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9 uncu maddesinde; sözleşme imzalandığı tarihten itibaren 1 gün içerisinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 70 gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilemeyeceği, bu işyerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günlerin O (sıfır) olduğu ancak işin bitiminde bu devrenin dikkate alınmayacağı ve idarenin yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu dönemde çalışmasını isteyebileceği, zorunlu nedenlerle ertesi yıla sari hale gelen işlerde, çalışmaya uygun olmayan devrenin, ödenek durumuna ve imalatın cinsine göre dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
Sözleşmenin 25 inci maddesinde ise Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin % 0,06’sı (on binde altısı) oranında gecikme cezası uygulanacağına ilişkin hüküm yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen sözleşme hükümlerinden; yüklenicinin taahhüdünü belirlenen sürede yerine getirmek zorunda olduğu, işin çeşitli nedenlerle süresi içinde geçici kabule hazır hale getirilmemesi halinde idare tarafından belirlenen günlük gecikme cezasının uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede 30.06.2017 tarihli ve 30110 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca, ………. Genel Müdürlüğü’ne yapılan başvuru üzerine, “………. Yapım İşi”ne ilişkin ilk projenin ………. tarihinde onaylandığı ve Bağlantı Anlaşmasının ……….’de yapıldığı, ancak yapım işi ihalesinin mücbir sebepler dolayısıyla geciktiği ve ………. tarihinde yapılabildiği, bu noktada eski proje üzerinden yürütülemeyeceği görülen yapım işi için proje revizyonuna gidildiği, tadil edilen proje üzerinden yeni bir onay başvurusunda bulunulduğu ve nihayetinde tadilat projesinin ………. tarihli ve ………. sayılı yazı ile yeniden onaylandığı görülmektedir.
Anılan onay üzerine yapımına başlanan santral için, ………. Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından ……….’a gönderilen ………. tarihli yazıda, ……….inşaatının tamamlanmakta olduğunun belirtildiği ve ………. merkezi ile dağıtım şebekesi bağlantısının yapılabilmesi için gerekli ………. tesislerinin Belediye tarafından yapılması hususunda talepte bulunulduğu, söz konusu hatların yapımının ……….’de tamamlandığı ve ……….’de ………. Bölge Müdürlüğü tarafından onaylandığı anlaşılmaktadır.
Anılan onayı müteakiben, ……….Santralinin geçici kabulü içini ………. Genel Müdürlüğü tarafından, onaylı revize proje üzerinden yapılan kontroller neticesinde ………. tarihinde verilen geçici kabulde, yapılan tesisin işletmeye açılmasında bir sakınca bulunmadığı belirtilmiş ve geçici kabul kesintisinin iade edildiği 2 nolu kesin hakediş ………. tarihinde ödenmiştir.
28.01.2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin “Dağıtım varlıkları” başlıklı 21 inci maddesi çerçevesinde “üretim ve tüketim tesislerinin dağıtım sistemine bağlanabilmesi” için yapılması gereken başvurunun ………. tarihinde yapıldığı ve verilen dilekçede işin tamamlanmak üzere olduğunun belirtildiği,
………. - ………. tarihleri arasında yapılan işler için düzenlenen 1 inci Hakediş Raporu’nda, tamamlanan işler için yapılan ödeme tutarının, toplam hakediş tutarı olan ………. TL’nin % ……….’ine, 2 nci hakedişte geçici kabul kesintisinin iadesi olarak yapılan ödemenin ise toplam hakediş tutarının % ……….’ine tekabül ettiği,
hususları göz önüne alındığında, söz konusu işin, 1 numaralı hakedişin düzenlenme tarihi olan ………. tarihinde bitirildiği, kesin hesabın çıkarılabilmesi ve 2 nci hakedişin düzenlenebilmesi için, resmi prosedürler gereği alınması gereken onayların beklendiği ve bu onaylar için gerekli sürenin, iş bitim süresi belirlenirken sehven dikkate alınmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu işe ait Sözleşme’nin 25 inci maddesinde yer alan ve Yüklenici işi Sözleşme’ye uygun olarak, süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk Sözleşme bedelinin % 0,06’sı (on binde altısı) oranında gecikme cezası uygulanacağını düzenleyen hüküm uyarınca, ………. - ………. tarihleri arasındaki 15 günlük süre için gecikme cezası uygulanması gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde, Rapor’a konu edilen ………. TL tutarındaki ödemenin;
………. TL’lik kısmı hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Geriye kalan ve gecikme cezası kesilmemesi sebebiyle oluşan kamu zararı tutarı olan ………. TL’lik kısmının ise, Harcama Yetkilisi (Fen İşleri Müdür Vekili) ………., Gerçekleştirme Görevlisi (İnşaat Mühendisi) ………. ve Diğer Sorumlular (Elektrik Mühendisi) ………. ile (Belediye Başkanı) ……….’ye müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine;
Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ……….’nin karşı oy gerekçesi;
“Söz konusu işe ait Sözleşme’nin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9 uncu maddesinde; sözleşme imzalandığı tarihten itibaren 1 gün içerisinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 70 gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilemeyeceği, bu işyerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günlerin O (sıfır) olduğu ancak işin bitiminde bu devrenin dikkate alınmayacağı ve idarenin yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu dönemde çalışmasını isteyebileceği, zorunlu nedenlerle ertesi yıla sari hale gelen işlerde, çalışmaya uygun olmayan devrenin, ödenek durumuna ve imalatın cinsine göre dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Sözleşme’nin “Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartları” başlıklı 18 inci maddesinde; Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller; doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı, gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller olarak sayılmıştır.
Yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun;
a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,
b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,
c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi,
ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin İdare’ye yazılı olarak bildirimde bulunması,
d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi gerektiği,
belirtilmektedir.
Söz konusu işe ait Sözleşme’nin 25 inci maddesinde ise, Yüklenici Sözleşme’ye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk Sözleşme bedelinin % 0,06’sı (on binde altısı) oranında gecikme cezası uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen Sözleşme hükümlerinden; Yüklenici’nin taahhüdünü belirlenen sürede yerine getirmek zorunda olduğu, işin çeşitli nedenlerle süresi içinde geçici kabule hazır hale getirilmemesi halinde idare tarafından belirlenen günlük gecikme cezasının uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Sözleşme’ye göre, adı geçen işin süresi, işyeri teslim tarihinden itibaren 70 gün olup işe başlama tarihi ……….’dir. Dolayısıyla işin bitmesi gereken tarih ……….’dir. Ancak yapılan incelemede, Yüklenici’nin işi 95 gün gecikme ile ………. tarihinde bitirdiği, bu süreye ilişkin idare tarafından yükleniciye verilen bir süre uzatım kararının bulunmadığı ve iş süresinde bitirilmediği halde gecikme cezası kesilmemesi sonucu kamu zararı oluştuğu görülmektedir.
Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince, ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri ile sorguya konu yapım işinin 2 numaralı hakediş raporunu düzenleyen ve onaylayanların da sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, sözleşme hükmü doğrultusunda zamanında bitirilemeyen iş için gecikme cezası kesilmemesi sonucu oluşan .......... TL kamu zararının Rapor’da adı geçen sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”
Full & Egal Universal Law Academy