Araç kiralama
………. tarihli ve ………. sayılı ek ilamın ………. inci maddesi ile tazmin hükmolunan konu hakkında, ilgililerin Sayıştay Temyiz Kuruluna yaptıkları başvurular üzerine, anılan Kurulca verilen ………. tarih ve ………., ………., ………., ………., ………., ………. tutanak numaralı bozma Kararları üzerine, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Dosyanın incelenmesinde;
………. tarihli ve ………. sayılı ilamın ………. üncü maddesinde; ………. Belediyesi tarafından, ………. Anonim Şirketi’nden kiralanan araçlara ait bakım onarım giderlerinin Belediye Bütçesinden ödenmesi sonucu oluştuğu belirtilen ………. TL kamu zararı hakkında, işe ilişkin Sözleşme’de imzası bulunan Belediye Başkanı ile bu Sözleşme’yi hazırlayan diğer sorumlular nezdinde ek sorgu düzenlenmesini teminen konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verildiği,
İlgili Denetçi tarafından yapılan ek sorgu üzerine hazırlanan ………. tarihli ek raporun yargılanması neticesinde düzenlenen ………. tarihli ve ………. sayılı ek ilamın ………. inci maddesinde ise; hüküm dışı kaydının kaldırılmasına karar verilerek, kiralanan araçlara ait bakım onarım giderlerinin Belediye Bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ………. TL kamu zararının, diğer sorumlular ile birlikte ek sorgu gönderilerek savunması alınan Belediye Başkanından tazminine hükmedildiği,
Bu defa, Sorumlulardan Harcama Yetkilileri (Programcı) ………. ve (Destek Hizmetleri Müdür V.) ………., Gerçekleştirme Görevlileri (Kameraman) ………., (Şoför) ………. ve (Tekniker) ………. ile Sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ……….’un tazmin hükmü ile ilgili olarak temyiz talebinde bulunması üzerine, anılan Kurul’ca verilen ……….tarih ve ………., ………., ………., ………., ………., ………. tutanak numaralı Kararlarda; işe ilişkin Sözleşmede yer alan; ''Kira sürecinde aksi belirtilmediği sürece, yakıt, aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı, ulaşım süresince hazırlık bakımları, köprü ve otoyol geçişleriyle, feribot ücretleri, araç sürücüsü ve varsa yardımcısının konaklama ve yeme içmesi ile ilgili tüm masrafları KİRACIYA aittir. KİRACI kiralama ücretine ilave olarak iş bu masrafları karşılamayı gayri kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmü çerçevesinde, Rapor’a konu bakım onarım giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, bu itibarla konuya ilişkin dilekçi itirazlarının kabul edildiği belirtilerek, tazmin hükmünün bozulmasına ve anılan hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın Dairemize tevdiine karar verildiği,
görülmektedir.
Anılan Karar uyarınca ilgili Denetçi tarafından düzenlenen ek rapor ve temyiz dilekçelerinde belirtilen hususların birlikte değerlendirilmesi neticesinde;
05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesinde yer alan;
“Bu kanunla kullanılmasına cevaz verilen taşıtların işletme ve onarma masraflarıyla vasıtayı kullanacak personelin her türlü istihkakları, taşıtın satın alındığı kurumlar bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ancak, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelde yazılı "İl Valileri" taşıtları ile (2) sayılı cetvelde yazılı "kaymakamlıklar" taşıtlarının onarma ve işletme masrafları, genel bütçeye konulan ödeneği tükendiği takdirde, özel idare bütçelerinden de karşılanabilir.
“Resmi taşıtların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımını sağlamak üzere;
a) Akaryakıt, yağ ve diğer ikmal gereksinimlerinin ve onarma işlerinin sağlanması,
b) Gereğinde bunların yönetimlerinin tek elden yapılması,
c) Bakım, onarım, ikmal ve yönetim işlerinin yürütülmesinde, gerektiğinde, belli kurumlara görev verilmesi,
d) Ekonomik olmayan taşıtların ekonomik olanlarıyla değiştirilmesi,
e) (Ek: 21/4/2005 - 5335/6 md.) Resmî taşıtları sürebilecek kamu görevlilerinin belirlenmesi,
f) Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar,
için gerekli esas ve usuller Cumhurbaşkanınca saptanır.” (02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nın 180 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.)
hükmü uyarınca, 01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan “Hizmet Alım Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde;
“(1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:
…
d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.
…” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm uyarınca, hizmet alımı suretiyle edinilen taşıtların bakım onarım giderlerinin yüklenici tarafından karşılanması gerektiği aşikardır.
Ancak, İdare ile Yüklenici arasında akdedilen ………. tarihli Sözleşme’de yer verilen;
“Kira süresince aksi belirtilmediği sürece yakıt, aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı, ulaşım süresince hazırlık bakımları, köprü ve otoyol geçişleriyle, feribot ücretleri, araç sürücüsü ve varsa yardımcısının konaklama ve yeme içmesi ile ilgili tüm masrafları KİRACIYA aittir. KİRACI kiralama ücretine ek olarak iş bu masrafları karşılamayı gayri kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.”
hükmü, 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca çıkarılan “Hizmet Alım Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in, yukarıda yer verilen hükmüne aykırıdır.
11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “I. Sözleşme özgürlüğü” başlıklı 26 ncı maddesinde;
“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.”
“II. Kesin hükümsüzlük” başlıklı 27 nci maddesinde ise;
“Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.
Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Borçlar Kanununun yukarıda yer verilen hükümlerine göre, 237 sayılı Kanunun emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenen ilgili Sözleşme maddesi kesin hükümsüzdür.
Bu itibarla, sözleşme hükmünün aksine, kira süresince aracın genel bakım ve onarımları, yedek parça ihtiyacı, lastik ihtiyacı ve ulaşım süresince hazırlık bakımları ile ilgili tüm masrafların kiracı olan İdare tarafından değil, Yüklenici tarafından karşılanması gerektiğinden,
………. Belediyesi tarafından, ………. Anonim Şirketi’nden kiralanan araçlara ait bakım onarım giderlerinin ve lastik değişim bedelinin Belediye tarafından ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk yönünden bakıldığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”, “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan; “Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” ve “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde yer alan; “Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir… Üst yöneticiler, … sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”
hükümleri uyarınca oluşan kamu zararı hususunda, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve Sözleşmeyi İdare adına akdeden ve sorumluluğu altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan sorumlu olan üst yöneticinin sorumlu olduğu,
görüldüğünden,
………. Belediyesi tarafından, ………. Anonim Şirketi’nden kiralanan araçlara ait bakım onarım giderlerinin Belediye Bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan toplam ………. TL tutarındaki kamu zararının;
………. TL’sinin, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ………., Harcama Yetkilisi (Destek Hizmetleri Müdür V.) ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Tekniker) ……….'e,
………. TL’sinin, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ………., Harcama Yetkilisi (Programcı) ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Kameraman) ……….’ya,
………. TL’sinin ise, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ………., Harcama Yetkilisi (Kameraman) ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şoför) ……….’na,
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy