Zabıta hizmetlerinde ve zabıta kadrosunda bulunmayan veri hazırlama kontrol işletmeni ve memur personele mevzuata aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi
13.07.2005 tarih 25874 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görevleri ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükümleri bulunmaktadır.
Bu kapsamda 31.12.2021 tarihli ve 31706 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7344 sayılı 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (K) Cetvelinin “(B) Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde;
“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. ...” denilmektedir.
Öte yandan 11.04.2007 tarih 26490 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…
c) Belediye zabıta personeli: Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları,
…”
“Geçici görevlendirme” başlıklı 41 inci maddesinde;
“Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir.
Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez.”
Hususları yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin zabıta hizmetlerinin yalnızca zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memur kadrolarında bulunan personeller tarafından yürütülebileceği, söz konusu kadrolarda bulunmayan kimselerin zabıta hizmetlerini yürütmesinin mümkün olamayacağı, bunların dışında zorunlu durumlarda zabıta biriminde ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği, zabıta hizmetlerinin başka kadrolarda bulunan memurlara görevlendirme ya da vekalet yoluyla fiilen gördürülmesinin hukuken mümkün olamayacağı, bu durumda boş bulunan zabıta memurluğu kadrosuna başka kadrolarda bulunan memurların vekaleten görevlendirilmiş olmasının bu personellerin zabıta hizmetlerinde fiilen görev yaptığı anlamı taşımayacağı,
Zabıta hizmetlerinin yürütülmesinde yalnızca fiilen görev yapan zabıta personeline yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla fazla mesai ücreti ödenebileceği, fiilen zabıta görevinde bulunulmasının ise ancak söz konusu göreve ilişkin kadroda bulunulması ile mümkün olabileceği, o halde zabıta memurluğu kadrosunda bulunmadığı halde boş bulunan zabıta memurluğu kadrosuna vekaleten görevlendirilen personellere herhangi bir gerekçeyle maktu mesai ücreti ödenemeyeceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; Özel Kalem Müdürlüğü bünyesinde V.H.K.İ. kadrosunda bulunan …, Zabıta Müdürlüğü bünyesinde V.H.K.İ. kadrosunda bulunan … ve … ile yine Zabıta Müdürlüğü bünyesinde Memur kadrosunda bulunan … isimli personellerin Zabıta Memuru kadrosuna vekaleten görevlendirildiği, bu personellerin söz konusu kadrolara vekaleten görevlendirilmiş olmalarının fiilen zabıta hizmetlerini yürüttükleri anlamı taşımadığı halde bu kimselere her ay düzenli olarak maktu mesai ücreti ödemesi yapıldığı gerekçeleriyle 24.12.2003 tarih 25326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde yer alan “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hükmü gereği … kamu zararına sebebiyet verildiğine oybirliğiyle,
Söz konusu kamu zararının oluşmasında;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereği ilişikli ödeme emirleri ile maktu mesai ücretlerinin ödenmesi talimatını veren Harcama Yetkililerinin,
Aynı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde yer alan;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükümleri gereği maktu mesai ödemelerini içeren bordroları hazırlayan Gerçekleştirme Görevlilerinin
sorumluluğu bulunmaktadır.
Ayrıca 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazetede yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13 üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi ön mali kontrol kapsamında ele alındığından, “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi de bu çerçevede değerlendirildiğinden, ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen ve bu belgelerin üzerinde “vize/kontrol edilmiştir” şerhi ile imzası bulunan gerçekleştirme görevlilerinin de söz konusu kamu zararının oluşmasında sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla … kamu zararının,
… TL’sinden;
Harcama Yetkilisi …, ilişikli ödeme emirlerini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi …, bordroları düzenleyen Diğer Gerçekleştirme Görevlisi …, bordroları düzenleyen Diğer Gerçekleştirme Görevlisi …’un,
Müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına,
Ancak kamu zararı tutarı olan …’nin; … tarih … nolu tahsilat makbuzu ile,
tahsil edildiği anlaşıldığından, kamu zararı iddiası ile ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy