Gerçekleştirilmeyen veya Şartnamesine Aykırı Gerçekleştirilen İmalatların Bedellerinin Mevzuata Aykırı Şekilde Ödenmesi
………. 2023 tarih ve ………. sayılı İlamın ………. maddesinde tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun ……….2024 tarih ve ………. tutanak numaralı bozma Kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan ilamın ………. maddesinde,
………. Üniversitesi ………. Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Yapım İşi’ne ilişkin olarak;
Uygulama Projesine ekli Mahal Listesinde, ………. numaralı “Çakıl temin edilerek, el ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması”, ………. numaralı “Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” ve ………. “Kum temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” pozları ile gerçekleştirilmesi öngörülen imalatların yapılmaması ve Kazı İşleri Teknik Şartnamesine aykırı olarak, temel kazıları sonucu elde edilen malzemenin dolguda kullanılmaması suretiyle oluşan ………. TL kamu zararının sorumlularından tazminine hükmedilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan; (……….) ………. ve (……….) ………., Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan; (……….) ………. ve (……….) ………. ile Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan; (……….) ………. ve (……….) ………. ’ın temyiz dilekçeleri üzerine Kurulca düzenlenen ……….2024 tarih ve ………. tutanak sayılı Kararda özetle;
İnşaat literatüründe kum, çakıl, kırma taş gibi malzemelerin genel adının agrega olduğu, agregaların tane boyutlarına göre ince (kum, kırma kum., gibi) ve kaba (çakıl, kırma taş... gibi) agrega olarak ikiye ayrıldığı,
Agregaların, doğadan (akarsu yataktan, deniz kıyıları, çöl) doğrudan doğruya taneli olarak temin edilebildikleri gibi, taş ocağı işletmeciliğiyle üretilen taş bloklarının kırılıp eleme işlemleri sonucunda da elde edilebileceği,
Bu şekilde üretilen taneli malzemeye “kırma taş” denildiği, agreganın granülometrik eğrisinin (elek analizinin):
TS- 706'daki kare elek açıklıklarının en büyükten en küçüğe doğru 31.5 mm, 16 mm, ti inin, 4 mm, 2 mm, I mm, 0.5 mm ve 0.25 mm olduğu ve elek açıklıklarının 0.25 mm'nin 2, 4, 8, ...128 katı şeklinde olduğu,
Bu bağlamda; malzeme boyutunun hangi elekten geçtiği ile ilişkilendirilerek sınıflandırıldığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Birim Fiyat Tarifi Kitabında da “Çakıl” ın genel bir tanım olarak kullanıldığı, hangi tür çakıl kullanılacağının, çakılın nerede ve ne amaçla kullanılacağına göre değişeceği, çakılın hangi tür ve özellikte olması gerektiğinin (yıkanmış-yıkanmamış, elenmiş-elenmemiş ve istenilen tane boyutu gibi özellikleri) ise, pozlarda kullanılan rayice göre değişeceği,
Daha somut ifadeyle;
Y. 15. i 40/02 ve Y. 15.140/04’teki kullanılan çakılın; 10.130.1001 notu rayiç ile "elenmesi gerekmeyen iri agrega” olarak tanımlandığı, “malzeme” tabirinin kullanılmasının tane boyutuna kısıtlama getirmediği, böylece pozda tariflenen irili ufaklı malzemenin birlikte kullanımının, dolgunun daha sağlıklı sıkışmasına imkân verdiği,
Y. 15.140/08 kullanılan çakılın; 10.130.1008 no.lu rayiç ile "32 mm'ye kadar kırma taş” olarak tanımlandığı, bu tarife göre taş ocağından temin edilen malzemenin niteliğinin 0 mm’den 32 mm’ye kadar olan kırma taş malzemenin karışımı olduğu, dolayısıyla pozda tariflenen ince malzeme ile birlikte en büyük tane boyutu 32 mm olan malzemelerin birlikte kullanılmasının, dolgunun daha sağlıklı sıkışmasına imkân verdiği,
Y. 15.140/06 kullanılan çakılın; 10.130.1002 notu rayiç ile “Çakıl (tuvenan agregadan elenmiş ve yıkanmış)" olarak tanımlandığı, tüvenan agreganın, yapı malzemeleri kitabında doğal agrega ocağından doğrudan doğruya elde edilen elenmemiş ince ve iri agrega karışımı şeklinde tanımlandığı, pozda tüvenan agreganın elenmesinin tariflenerek belli aralıklarda tane boyutu kullanılmasının sağlandığı, bunun suyun süzülmesi ve çabuk tahliye edilmesine imkân tanıdığı, ayrıca tüvenan agreganın yıkanmış olmasının toz gibi küçük taneciklerin drenaj borusunun gözeneklerini tıkamaması için tariflendiği,
Y.15.140/03 kullanılan kumun; 04.001/021 no.lu rayiç ile “Kum (elenmesi gerekmeyen ince agrega)” olarak tanımlandığı,
“Çakıl” tanımının, iri agrega kapsamında ele alındığı, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Birim Fiyat Tarifi Kitabında çakılı tarifleyen rayiç çeşitliliğinin, çakılın türüne, özelliklerine göre çeşitli amaçlarla kullanılmasına imkân tanıdığı, yaklaşık maliyetteki poz çeşitliliğinin de bu amaçla yapıldığı,
Dolayısıyla “çakıl” denildiğinde sadece drenaj çakılı üzerinden değerlendirmek yerine pozun ilgili rayicindeki tanıma göre değerlendirmek gerekeceği, yerinde uygulanan dolgu malzemelerinin; Y. 15,140/08. Y, 15.140/02 ve Y. 15.140/04 pozlarındaki tarife ve uygulama projesine uygun olarak uygulattırıldığı,
Y. 14.140/03 kum pozunun; yaklaşık maliyetteki “Yağmursuyu ve Drenaj İşleri” başlığı altında verildiği, drenajda değil, yağmur suyu borularının etrafında kullanıldığı,
Teknik olarak drenaj detayında kum kullanılmasının, drenaj borusunun gözeneklerini kapayabilmesi nedeniyle uygun olmadığı ve sorguya konu olan bina projesinde de drenaj borusu etrafında kuma yer verilmediği,
Y. 14.140/03 kum pozunun ise; yaklaşık maliyette yağmur suyu boruları için verildiği, dolayısıyla proje detayına ve yaklaşık maliyete uygun olarak imalat yapıldığı, ancak bu imalat ile ilgili görsel bulunmadığı, mevcut imalatın bozulmaması için yerinde kazı yapılmadığının anlaşıldığı,
İlama esas alınan Genel Teknik Şartnamenin dolguyla ilgili hükmünün, imalatların yan ve üstlerinin dolgusuyla ilgili olduğu,
Sözleşmenin ………. inci maddesine göre daha öncelikli olan uygulama projesinde belirtilen alanların, imalatların yan ve üst dolgularının yapıldığı alanlar olmadığı,
Burada uygulama projesi gereği tuvenan agrega ile kum ve çakıl kullanıldığı, hak ediş raporları ve eklerinde kullanılmış olduklarının kayıt altına alındığı, inşaat mahallinde çekilen fotoğraflara bakarak malzemenin cinsine karar vermenin yerinde olmadığı, esasen tuvenan malzeme ve kazı fotoğraflarının, malzemelerin farkını gösterdiği, yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmadığı,
Bu itibarla; sorumlularca konunun esasına yapılan itirazların kabul edilerek, ………. sayılı İlamın ………. maddesi ile verilen ………. TL’lik tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca bozulmasına, yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın Dairemize tevdiine karar verilmiştir.
Aynı tazmin hükmüne karşı Diğer Sorumlu sıfatı ile itiraz eden (……….) ………., (……….) ………., (……….) ………. ve (……….) ………. tarafından yapılan temyiz başvuruları üzerine Temyiz Kurulunca alınan ……….2024 tarih ve ………., ………., ………. tutanak sayılı Kararlarda; söz konusu tazmin hükmünün, ………. 2024 tarih ve ………. tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile bozulduğu, bu itibarla Sorumluların anılan maddeyle ilgili itirazları üzerine yapılacak bir işlem olmadığı belirtilmiş aynı mahiyette olan dosyaların gereği yapılmak üzere ………. No.lu dosya ile birleştirilerek Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan Kararına istinaden Dairemize havale edilen dosyalar ile konuya ilişkin düzenlenen ………. 2024 tarihli ek rapor ve eklerinin incelenmesi neticesinde;
İnşaat literatüründe kum, çakıl, kırma taş gibi malzemelerin genel adı agrega olup, agregalar tane boyutlarına göre ince (kum, kırma kum., gibi) ve kaba (çakıl, kırma taş... gibi) agrega olarak ikiye ayrılmaktadır.
Agregalar, doğadan (akarsu yataktan, deniz kıyıları, çöl) doğrudan doğruya taneli olarak temin edilebildikleri gibi, taş ocağı işletmeciliğiyle üretilen taş bloklarının kırılıp eleme işlemleri sonucunda da elde edilebilir.
Bu şekilde üretilen taneli malzemeye “kırma taş” denilip, agreganın granülometrik eğrisi (elek analizinin):
TS- 706'daki kare elek açıklıkları en büyükten en küçüğe doğru 31.5 mm, 16 mm, ti inin, 4 mm, 2 mm, I mm, 0.5 mm ve 0.25 mm'dir. Elek açıklıkları 0.25 mm'nin 2, 4, 8, ...128 katı şeklindedir.
Bu bağlamda;
Malzeme boyutu hangi elekten geçtiği ile ilişkilendirilerek sınıflandırılmakla birlikte, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Birim Fiyat Tarifi Kitabında da “Çakıl” genel bir tanım olarak kullanılmakta ve hangi tür çakıl kullanılacağı, bunun nerede ve ne amaçla kullanılacağına göre değişmektedir. Çakılın hangi tür ve özellikte olması gerektiği (yıkanmış-yıkanmamış, elenmiş-elenmemiş ve istenilen tane boyutu gibi özellikleri) ise, pozlarda kullanılan rayice göre değişmektedir.
Daha somut ifade etmek gerekirse;
Y. 15. i 40/02 ve Y. 15.140/04’teki kullanılan çakılın; 10.130.1001 notu rayiç ile "elenmesi gerekmeyen iri agrega” olarak tanımlandığı, “malzeme” tabirinin kullanılmasının tane boyutuna kısıtlama getirmediği, böylece pozda tariflenen irili ufaklı malzemenin birlikte kullanımının, dolgunun daha sağlıklı sıkışmasına imkân verdiği,
Y. 15.140/08 kullanılan çakılın; 10.130.1008 no.lu rayiç ile "32 mm'ye kadar kırma taş” olarak tanımlandığı, bu tarife göre taş ocağından temin edilen malzemenin niteliği 0 mm’den 32 mm’ye kadar olan kırma taş malzemenin karışımı olduğu, dolayısıyla pozda tariflenen ince malzeme ile birlikte en büyük tane boyutu 32 mm olan malzemelerin birlikte kullanılmasının, dolgunun daha sağlıklı sıkışmasına imkân verdiği,
Y. 15.140/06 kullanılan çakılın; 10.130.1002 notu rayiç ile “Çakıl (tuvenan agregadan elenmiş ve yıkanmış)" olarak tanımlandığı, tüvenan agrega, yapı malzemeleri kitabında “Doğal agrega ocağından doğrudan doğruya elde edilen elenmemiş ince ve iri agrega karışımıdır” şeklinde tanımlandığı (Şimşek, 2003), pozda tüvenan agreganın elenmesi tariflenerek belli aralıklarda tane boyutu kullanılması sağlanmış suyun süzülmesi ve çabuk tahliye edilmesine imkân tanındığı, ayrıca tüvenan agreganın yıkanmış olmasının ise toz gibi küçük taneciklerin drenaj borusunun gözeneklerini tıkanmaması için tariflendiği,
Y.15.140/03 kullanılan kumun; 04.001/021 no.lu rayiç ile “Kum (elenmesi gerekmeyen ince agrega)” olarak tanımlandığı,
“Çakıl” tanımının, iri agrega kapsamında ele alındığı, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Birim Fiyat Tarifi Kitabında çakılı tarifleyen rayiç çeşitliliğinin, çakılın türüne, özelliklerine göre çeşitli amaçlarla kullanılmasına imkân tanıdığı, yaklaşık maliyetteki poz çeşitliliğinin de bu amaçla yapıldığı,
Dolayısıyla “çakıl” denildiğinde sadece drenaj çakılı üzerinden değerlendirmek yerine pozun ilgili rayicindeki tanıma göre değerlendirmek gerekeceği, yerinde uygulanan dolgu malzemelerinin; Y. 15,140/08. Y, 15.140/02 ve Y. 15.140/04 pozlarındaki tarife ve uygulama projesine uygun olarak uygulattırıldığı,
Y. 14.140/03 kum pozunun; yaklaşık maliyetteki “Yağmursuyu ve Drenaj İşleri” başlığı altında verildiği, drenajda değil, yağmur suyu borularının etrafında kullanıldığı,
Teknik olarak drenaj detayında kum kullanılmasının, drenaj borusunun gözeneklerini kapayabilmesi nedeniyle uygun olmadığı ve sorguya konu olan bina projesinde de drenaj borusu etrafında kuma yer verilmediği,
Y. 14.140/03 kum pozunun ise; yaklaşık maliyetle yağmur suyu boruları için verildiği, dolayısıyla proje detayına ve yaklaşık maliyete uygun olarak imalat yapıldığı, ancak bu imalat ile ilgili görsel bulunmadığı, mevcut imalatın bozulmaması için yerinde kazı yapılmadığı,
Anlaşılmaktadır.
Genel Teknik Şartnamenin dolguyla ilgili hükmü, imalatların yan ve üstlerinin dolgusuyla ilgilidir. Sözleşmenin ………. inci maddesine göre daha öncelikli olan uygulama projesinde belirtilen alanlar, imalatların yan ve üst dolgularının yapıldığı alanlar değildir. Burada uygulama projesi gereği yukarıda belirtilen tuvenan agrega ile kum ve çakıl kullanılmıştır. Hak ediş raporları ve eklerinde kullanılmış oldukları kayıt altına alınmıştır. Bu anlamda yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, daha önce tazminine hükmedilen toplam ………. TL kamu zararı ile ilgili ilişik olmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy