Raporda yer alan; İdare tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre kat karşılığı ihale edilen, 13 adedi Belediyeye verilecek 48 adet müstakil konut (villa) yapımı işinde, elektrik bağlantısı için gerekli olan ve yüklenici sorumluluğundaki trafo kurulumunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilip bedelinin İdare bütçesinden ödenmesi neticesinde ...TL kamu zararına sebebiyet verildiği, söz konusu kamu zararından da trafo alımına karar veren Belediye Başkanının, kat karşılığı villa yapımı ihalesinde kesin kabulü yapan komisyon üyelerinin, 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilen trafo yapımı işine ait tek hakedişin ödendiği ödeme emrini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ile bu ödeme emri ile harcama yapılması talimatı veren harcama yetkilisinin sorumlu oldukları, iddialarına ilişkin Dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
Konunun Esasına İlişkin olarak;
28.01.2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin “Bağlantı başvurusu” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; tüketim tesisleri için dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişilerin, bağlanmayı talep ettikleri tarihi belirterek bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat edeceği hususu düzenlenmiştir. Maddeye göre kullanım yerinin maliklerinin yetkilendirdiği gerçek ve tüzel kişilerin, alacakları yetki ile, malikler adına elektrik bağlantı başvurusu yapması mümkündür.
Aynı Yönetmelik’in “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinin beşinci fıkrasında; başvuru sahibinin bağlantı talebinin;
a) Meskun mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin, bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren;
1) Sadece alçak gerilim bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda iki ay,
2) Mevcut alçak gerilim şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması gereken durumlarda dört ay,
3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken durumlarda altı ay,
4) Sadece orta gerilim bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda dört ay,
5) Orta gerilim bağlantı hattı dışında, iki km’ye kadar orta gerilim şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda altı ay,
6) Orta gerilim bağlantı hattı dışında, iki km’den daha uzun orta gerilim şebeke tesis edilmesi gereken durumlarda on sekiz ay,
içinde karşılanmasının esas olduğu, kazı izni gerekiyorsa da ilgili sürelere iki ay ilave edileceği ve varsa kazı yasağının dikkate alınacağı ifade edilmiştir. Ayrıca söz konusu maddeye göre; elektrik aboneliği için gerekli trafo yapımı dağıtım şirketinin sorumluluğunda bulunmakta, tüketicilerin bu konuda herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Maddede bahsi geçen sürelerin işletilebilmesi için ise öncelikle bir bağlantı talebinde bulunulması, akabinde dağıtım şirketi ile bir bağlantı anlaşması yapılması gerektiği yine Madde hükmünden anlaşıldığından, bu başvuru ve anlaşmaların zamanında yapılmamasının, Yönetmelik gereği yapımı elektrik dağıtım şirketi sorumluluğunda olan trafo, orta gerilim hattı vb. imalatlar için dağıtım şirketine tanınan sürelerin zamanında işletilememesine sebebiyet vereceği ve belirlenen yatırım süreleriyle ilgili gecikme meydana getireceği aşikardır.
Yapılan incelemede; İdarenin mülkiyetinde yer alan ... Mahallesindeki arazinin kat karşılığı şeklinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre 48 adet müstakil villa olarak ihale edildiği ve bu kapsamda yüklenici ile 21.04.2020 tarihinde sözleşme imzalandığı, Sözleşmede 10.12.2022 tarihinde villa yapım işinin tamamlanmasının, iş sonunda villalardan 13 adedinin İdareye devredilmesinin kararlaştırıldığı, bu ihalenin dokümanı ve Sözleşmenin eki olan Teknik Şartnamenin “Kesin kabul” başlıklı 29 uncu maddesinin beşinci fıkrasında da; kesin kabulden önce internet, su, elektrik vb. tüm aboneliklerin yüklenici tarafından açılacağı hususunun düzenlendiği görülmüştür. Bahsi geçen Teknik Şartname hükmünden, elektrik bağlantı hatlarının yapımı için gerekli olan ve dağıtım şirketine yapılacak başvurunun ya da şartlar oluştuğunda bağlantı hatlarına ilişkin imalatların kim tarafından yapılacağının net bir şekilde karara bağlanmadığı görülmektedir. Ancak aynı maddede elektrik aboneliklerinin yüklenici tarafından açılacağının belirlenmiş olması, bu aboneliklerin açılması için bağlantı başvuru ve anlaşmasının yapılmış olması gerektiği, bu eksiklikten dolayı yüklenicinin elektrik aboneliklerini açtırmadığı ve bu sebeple Teknik Şartnamede yer alan yükümlülüğünü yerine getirmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde; elektrik bağlantı hatlarının yapımı için gerekli olan ve dağıtım şirketine yapılacak başvurunun ya da şartlar oluştuğunda hat için gerekli imalatların yapılması sorumluluğunun yüklenicide olduğu sonucuna varılmıştır.
Dolayısıyla İşin bitim ve teslim tarihi düşünülerek, bağlantı hatlarının ve trafonun dağıtım şirketi tarafından yapılmasını sağlamak amacıyla, Yönetmelik’te düzenlenen sürelerle uyumlu şeklide dağıtım şirketinden bağlantı görüşünün alınması, şirketle bağlantı sözleşmesinin yapılması ya da Yönetmelik’in “Dağıtım varlıkları” başlıklı 21 inci maddesinde;
“ (1) Üretim ve tüketim tesislerinin dağıtım sistemine bağlanabilmesi veya dağıtım sistemine bağlı üretim ve tüketim tesislerinin güç artışı taleplerinin karşılanabilmesi için, sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu hallerde, söz konusu yatırım dağıtım şirketi adına, bağlantı yapmak isteyen veya güç artışı talep eden gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartlar sağlanarak yapılabilir veya yeterli finansmanın mevcut olmadığı hallerde finanse edilebilir.
(2) Başvuru sahibinin gerekli dağıtım şebekesinin yapımını üstlenmeyi tercih etmesi durumunda; dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında bağlantı anlaşması ile eş zamanlı olarak, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesi imzalanır. Bu durumda söz konusu dağıtım tesisinin projesinin hazırlanması başvuru sahibinin sorumluluğunda olup, projenin hazırlanabilmesine ilişkin etüt için gerekli olan tüm bilgiler dağıtım şirketi tarafından sağlanır. Finansman yönteminde ise dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında tesis edilecek dağıtım varlıklarının maliyetinin finanse edilmesine ilişkin koşulların yer aldığı bir sözleşme imzalanır. Bu yöntemde proje hazırlama sorumluluğu dağıtım şirketine aittir.
(3) Bu durumda gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünde verilen bağlantı talebinin karşılanabileceği tarihteki yıl içerisinde en fazla on iki aylık eşit taksitle, yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye, muhataba ulaşılamaması halinde tesisin bulunduğu yerdeki en yakın banka ya da PTT şubesine, hak sahip veya sahipleri adına yatırılarak ödenir. Dağıtım tesisinin geçici kabulünün, dağıtım şirketinin bağlantıyı karşılayabileceğini öngördüğü tarihten sonra yapılması halinde ödeme geçici kabulün yapıldığı tarihi takip eden yıl içerisinde yapılır. Söz konusu dağıtım tesisinin bulunduğu yerlere ilişkin kamu yararı, irtifak hakkı tesisi veya devir kararının veya orman kesin ve/veya ön izin belgesinin alındığı tarihte, geri ödemenin yapılacağı yıla kadar alınmamış olması halinde ise ödeme, bu kararların ve/veya ilgili resmi izinlerin alındığı yılı takip eden yıl içerisinde yapılır. Dağıtım şirketi ilgili dağıtım tesisini, varlık kayıtlarına ödemenin yapıldığı tarihte ekler.
…”
Şeklinde yer alan hükümlere istinaden bağlantı hattı için gerekli yatırımı yapıp aynı madde kapsamında da dağıtım şirketi ile mahsuplaşmak tamamen yüklenicinin tercihinde ve sorumluluğundadır.
Yüklenicinin tercih ve sorumluluğunda olan, bağlantı hatlarının yapılması için teknik açıdan gerekli trafonun bir ihale ile Belediye tarafından yaptırılıp bedelinin Belediye bütçesinden ödenmesi ise, 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle kamu kaynağında eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet vermiştir. Kamu zararı tutarı; elektrik bağlantı hattı için gerekli olan trafo yapımı için ödenen ... TL’lik tutardan dağıtım şirketinin kendi tarifeleri üzerinden hesaplanıp ... tarihli ve ... numaralı muhasebe işlem fişi ile yine dağıtım şirketinden tahsil edildiği anlaşılan tutar düşüldüğünde geriye kalan tutar olan ... TL’dir.
Savunmalarda her ne kadar 48 Adet villa inşaatının bitimini müteakip elektrik bağlantı hattı işinin gerçekleştirilebilmesi için, gerek başvuru süresi gerekse söz konusu hattın yapım işinin içerdiği süre nazara alındığında sürecin uzayacağı, buna bağlı olarak konutların kullanılmasının mümkün olamayacağı; dolayısıyla birtakım mağduriyetlerin oluşacağı ifade edilmiş olsa da yukarıda bahsedildiği üzere bu villaları yapmak ve kullanıcılara sunma işi Belediyenin değil yüklenicinin görevi olduğundan, bu hususları yüklenicinin düşünmesi gerekmektedir.
Ayrıca sorumlular 48 adet villanın sahibinin Belediye olduğu iddiasında bulunsa da ilgili villa arazisi Belediyeye, bu arazilere karşılık olarak 48 adet villayı yapma ve teslim etme görevi yükleniciye aittir. Teknik şartnamenin “Kesin kabul” başlıklı 29 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; kesin kabulden önce internet, su, elektrik vb. tüm aboneliklerin yüklenici tarafından açılacağı ifade edilmesine ve yine aynı maddeye göre yüklenicinin sorumluluğu kesin kabule kadar devam etmesine rağmen İdarenin yüklenici sorumluluğundaki bu işi üstlenmesi ve bedelini bütçesinden ödemesi mevzuata aykırıdır. Savunmaların devamında dağıtım şirketi ile mahsuplaşıldığı ifade edilmiş olsa da trafonun yapımına ödenen bedel ile dağıtım şirketinden alınan bedel arasında fark bulunmaktadır, kamu zararının hesap ve dağıtımında da bu fark esas alınmıştır.
Yine savunmalarda 5393 Sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında bu görevin İdareye ait olduğu ifade edilse de ilgili madde “ mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla” ifadesi ile başlamaktadır. Dolayısıyla bir hizmetin Belediyenin görev alanına girmesi o hizmetin mahalli müşterek nitelikte olması ile mümkündür. Yapılan trafo işi ise bu özellikte olmayan, 13’ü İdareye ait 48 Villa ile ilgili, özel hukuk kurallarına tabi bir iştir.
Sorumluluk Hususuna İlişkin olarak;
Söz konusu kamu zararından; Trafo yapım sözleşmesinin bedelinin ilişikli ödeme emri ile ödenmesi talimatını veren harcama yetkilisi, bu harcama talimatı üzerine ilişikli ödeme emrini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi, harcamanın yapılması için ihaleye çıkılmasına olur veren Belediye Başkanı, kat karşılığı müstakil villa yapım işinin kabulünde görevli olup Teknik şartnamede yazılı elektrik aboneliklerinin açılması hususunun yüklenici tarafından yerine getirilip getirilmediğini aramak zorunda olan geçici ve kesin kabul komisyonu üyeleri, kabul raporlarını onaylayan Belediye Başkan Yardımcısı sorumludur.
Ancak mevzuata aykırı işlemler elektrik işleri ile ilgili olduğundan, konuyla ilgili yetki, bilgi ve sorumluluğu olmayan kabul komisyonları üyesi Harita teknikeri ...’in oluşan kamu zararından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla;
Elektrik bağlantı hattı için gerekli olan trafo yapımı için ödenen ...TL’lik tutardan dağıtım şirketinin kendi tarifeleri üzerinden hesaplanıp ... tarihli ve ... numaralı muhasebe işlem fişi ile yine dağıtım şirketinden tahsil edildiği anlaşılan tutar düşüldüğünde geriye kalan tutar olan ...TL’nin; sorumlular ... (Belediye Başkanı), Harcama Yetkilisi ...(Park ve Bahçeler Müdürü Vekili), Gerçekleştirme Görevlisi ... (Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni), Kabul Komisyonu Üyeleri ...(İnşaat Mühendisi), ... (Yüksek Mimar), ... (Makine Yüksek Mühendisi) ve Kabul Raporlarını onaylayan ...’a (Başkan Yardımcısı) müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,
... tarihli ve ...numaralı muhasebe işlem fişi ile dağıtım şirketinden tahsil edildiği anlaşılan ... TL ile ilgili ilişilecek husus kalmadığına,
Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere
Oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi:
“Raporda; İdare tarafından Kat Karşılığı Müstakil Konut (Villa) Yapım İşiyle ilgili ihale ve bu ihaleye istinaden imzalanan sözleşme ve ekleri kapsamına elektrik bağlantısı için gerekli olan trafo yapım işinin de dahil olduğu, bu iş kapsamında trafonun yapılması gerektiği halde, Belediye tarafından Villalarla ilgili trafonun kurulumu için ...tarihinde pazarlık usulüyle yeni bir ihale yapılarak bu ihaleye dayalı sözleşme kapsamında trafo kurulumu için ... TL ödeme yapılması kamu zararı olarak değerlendirilmiş, bu tutarın; dağıtım şirketinin kendi tarifeleri üzerinden hesaplanan ve ... tarihli ve ... numaralı muhasebe işlem fişi ile dağıtım şirketinden tahsil edildiği anlaşılan ... TL’si için ilişik kalmadığına, bakiye ... TL’sinin ise Belediye Başkanı, Villa yapım işinin kesin kabul kabul komisyonu üyeleriyle Trafo Yapımı İhalesi kapsamında yapılan ödemenin ödeme emri belgesini harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzalayan kamu görevlilerine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Öncelikle trafo kurulumu işi, Kat Karşılığı Müstakil Konut (Villa) Yapım Sözleşmesi kapsamında bulunmamaktadır. Her ne kadar Raporda bu işin Teknik Şartnamesi’nin “Kesin kabul” başlıklı 29 uncu maddesinin beşinci fıkrasındaki; “Kesin kabulden önce internet, su, elektrik vb. tüm aboneliklerin yüklenici tarafından açılacağı” ifadesi, İddiaya dayanak olarak gösterilmiş ise de bu düzenleme sadece “aboneliklerin açılması” ile ilgili olup trafo kurulumunu içermemektedir. Ayrıca bu işe ait elektrik tesisatıyla ilgili olarak sözleşme kapsamında yapılacak işlerin gösterildiği ve aşağıya alınan Birim Fiyat Teklif Cetvelinde, trafo kurulumuyla ilgili herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.
BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ
...
03-ELEKTRİK TESİSATI
A' B2
Sıra
No İş Kalemi No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması Ölçü
Birimi Miktarı Teklif Edilen
Birim Fiyat Tutar
1 35 100.2206 0,50 - 0,60 m2'ye kadar (0.60 m2 dahil) gömme tip
galvaniz sac tablolar AD
2 35.100.7204 Halojensiz alev geciktirici tıp sıva altı tablo 12 otomatik
sigortalık AD
3 35 160.3401 Halogenfree kablo ile güvenlik hattı priz sortisi AD
4 35; 160.6101 Boş boru döşemesi (14-20 mm) PVC MT
5 35.480.1100 4 elemanlı televizyon anteni AD
6 35 750.3002 Bina ihata iletkeni 30 x 3.5 mm galvanizli çelik lama MT
TOPLAM TUTAR (K.D V Hariç)
Çoğunluk görüşünde etraflıca yer verilen Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin ilgili madde hükümlerine göre tüketim tesisleri için, dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişiler bağlanmayı talep ettikleri tarihi de belirterek, bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat edeceklerdir. Aynı Yönetmelik’in “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinin beşinci fıkrasında da; tüketici niteliğindeki başvuru sahiplerinin bağlantı taleplerinin, bağlantı yapılacak yerin özelliğine göre iki (2) ay ile on sekiz (18) ay arasında, meskûn mahal dışında bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin de kullanıcının bağlantı başvurusunda bulunduğu tarihten itibaren en geç 3 yıl içerisinde karşılanabileceği düzenlenmiştir. Mevzuat düzenlemeleri bu şekilde olmakla birlikte, dağıtım şirketlerinin uygulamada bu neviden yatırım harcamalarını birebir zamanında ve işin tekniğine uygun olarak yapabilmeleri mümkün olmamakta; nitekim Yönetmelik’te de düzenlendiği şekli ile, opsiyonel olarak, diğer özel ya da tüzel kişilere bu yatırımları gerçekleştirebilme imkanı verilmekte ve sonrasında yine Yönetmelik’te belirlenen tutarlar üzerinden mahsuplaşma yoluna gidilebilmektedir.
Bu kapsamda, İdare tarafından ilgili dağıtım şirketine bağlantı görüşü için 04.10.2022 tarihinde başvuru yapılmış, 10.04.2023 tarihinde dağıtım şirketinden bağlantı görüşü alınmış, ancak yapılan villalarda elektrik olmadığından kat karşılığı yapılan ihale kapsamında İdare payına düşen 13 adet villa ve Yükleniciye ait 35 adet villanın satışının yapılabilmesi için gerekli olan elektrik ihtiyacının karşılanması amacıyla İdare tarafından, elektrik bağlantı hattı yapım işinin bir an önce gerçekleştirilmesi ve dağıtım şirketi ile mahsuplaşmak sureti ile kısa sürede konutların oturulabilir hale gelmesini sağlamak amacıyla ... tarihinde pazarlık usulüyle ihale yapılmış ve ...tarihinde sözleşme imzalanmak suretiyle 630 KW güce sahip trafo ihtiyacı karşılanmış, akabinde dağıtım şirketi ile mahsuplaşmaya gidilmek suretiyle söz konusu dağıtım şirketinden, bu Şirketin trafo için yapacağı gider karşılığı olan ... TL tutar tahsil edilmiştir.
Bu itibarla, elektrik dağıtım şirketi tarafından trafo kurulumu için yapılabilecek bedel tahsil edildiğinden, konuyla ilgili olarak “ilişik kalmadığına” karar verilmesi gerekir.”
Full & Egal Universal Law Academy