HAKEDİŞ ÖDEMESİ
…………. İnşaat yükleniminde bulunan …………. Yapım İşinde Karayolları Teknik Şartnamesine aykırı olarak yapılan bitümlü temel imalat bedellerinin ödenmesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25 inci maddesinde,
“Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve işaretler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.
Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.”
Denilmektedir.
…………. Bölge Müdürlüğü …………. Başmühendisliğince hazırlanan Sıkışma Deneyi Raporlarına göre, ilgili işte imal edilen bitümlü temel imalatlarının bir kısmı Karayolları Teknik Şartnamesinde öngörülen şartname limitlerini sağlamadığı iddiası ile ilgili olarak,
Sorumlularca yapılan savunmalarda özetle,
“16.07.2011 ve 17.07.2011 tarihlerinde, …………. Taş Ocağı agregaları kullanılarak yapılan bitümlü temel tabakasının sıkıştırılmış hava boşluğu oranının hesaplanmasında …………. Taş Ocağı agregalarına ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı=2,620) değerinin kullanılması gerekirken, sehven …………. Taş Ocağına ait agregalara ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı= 2,708) değerinin kullanılması sonucu, hava boşluk oranlarının yanlış hesaplandığı,
Karayolları Teknik Şartnamesinin, yapılan imalatlardan alınan tüm numunelerin hava boşluğu ortalamasının maksimum % 7,5 olmasını şart koştuğunu, Km:68 + l00-95+750 arasında yapılan imalatlara ait sıkıştırılmış tabakalardan alınmış karot numunelerin ortalama boşluk oranlarının % 7,45 olduğu”
ifade edilmektedir.
İlk olarak, …………. Taş Ocağı agregaları kullanılarak yapılan bitümlü temel tabakasının sıkıştırılmış hava boşluğu oranının hesaplanmasında …………. Taş Ocağı agregalarına ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı=2,620) değerinin kullanılması gerekirken, sehven …………. Taş Ocağına ait agregalara ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı= 2,708) değerinin kullanılması sonucu, hava boşluk oranlarının yanlış hesaplandığı ifade edilen 16.07.2011 ve 17.07.2011 tarihli imalatlar için ödenen toplam …………. TL ile ilgili savunmalar yeterli görülmüştür.
Öte yandan, Karot numunelerin ortalama boşluk oranları ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede ise,
Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “Yoldaki Sıkışma Kontrolü” başlıklı 406.10.01 maddesinde, “Bir günlük imalattan alınmış 15 cm çapındaki karot numunelerinin ortalama yoğunluğunun işyeri karışım yoğunluğunun %98’sinden aşağı olmayacağı, ortalamaya giren karotlar arasında işyeri karışım yoğunluğunun %96’sından düşük hiçbir değerin bulunmayacağı, sıkışmanın yetersiz olduğunun belirlenmesi durumunda bu kesimlerin gerekirse sökülüp yeniden yapılacağı,” belirtilmiştir.
Buradaki "gerekirse" ifadesi yolun durumunun gözlemlenmesi, alınan karot örneğinin sağlıklı olup olmadığının değerlendirilmesi, hizmet kabiliyetinin yeterli olup olmadığının takip edilmesi ve olumsuz bir durum tespit edilmesi neticesinde yolun sökülüp yeniden yapılması gerektiği anlamına gelmektedir.
Yine, bu maddeye ekli “Sıkışma ve yüzey kalınlık özellikleri” başlıklı “Tablo 406.12”de, “Sıkışmış tabakanın hava boşluğu, ortalama %maks.:7.5” ifadesi yer almaktadır.
Bu ifadeden, Sorumlularca iddia edildiği üzere, 15 cm çapındaki karot numunelerinin tümünün ortalama hava boşluğu değerinin mi, yoksa Denetçinin iddia ettiği gibi bir günlük imalattan alınmış numunelerin ortalama hava boşluğu değerinin mi, maksimum % 7,50 olması gerektiği tam anlaşılmamaktadır.
KTŞ 406.10.01 nolu bölümde, yapılan imalatlardan alınan tüm numunelerin ortalama yoğunluğu ile ilgili olarak “Bir günlük imalattan alınmış” olma şartı açıkça ifade edildiği halde, söz konusu imalatlardan alınmış karot numunelerin ortalama boşluk oranları ile ilgili olarak, Sorumlular ve Denetçi tarafından tamamen farklı yorumlanan, her iki şekilde de anlaşılmaya müsait ifadeler yer almaktadır.
………….,
Diğer taraftan, 16.07.2011 ve 17.07.2011 tarihlerinde, …………. Taş Ocağı agregaları kullanılarak yapılan bitümlü temel tabakasının sıkıştırılmış hava boşluğu oranının, hesaplanmada …………. Taş Ocağı agregalarına ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı=2,620) değerinin kullanılması gerekirken, sehven …………. Taş Ocağına ait agregalara ait Gef (Agrega karışımının özgül ağırlığı= 2,708) değerinin kullanılmış olması sonucu yüksek çıktığının anlaşılması, bunun dışında kalan diğer bitümlü temel imalatlarının ise Karayolları Teknik Şartnamesine aykırılığının açık olarak ortaya konulamaması nedenleriyle, …………. TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
(Daire Başkanı ………….’…, “Karayolları Teknik Şartnamesinin 406.10.01 nolu bölümünde, bir günlük imalattan alınmış 15 cm çapındaki karot numunelerinin ortalama yoğunluk ve hava boşluğuna bakılacağı belirtilmiştir. Ayrıca 406.10.01 nolu bölüme ekli 406.12 nolu tabloda da görüleceği üzere, hava boşluğu maksimum % 7.5, ortalama yoğunluk da işyeri karışım yoğunluğunun %98’sinden az olmayacaktır.
Karayolları Teknik Şartnamesinin ilgili kısmı bir günlük imalat miktarının kalitesini tespit edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. Şartnamenin ilgili kısmında yolun tamamı için herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Aksi durumda, karot numunelerinin tümünün ortalaması Karayolları Teknik Şartnamesinde belirtilen değerleri karşılamaması halinde, ilgili kesimlerin değil yolun tamamının sökülüp yeniden yaptırılması gerekecektir ki, bu durum da yapılan düzenlemenin amacına aykırıdır.
Bu itibarla, Karayolları Teknik Şartnamesine aykırı olarak yapılan bitümlü temel imalat bedellerinin ödenmesi sonucu meydana gelen …………. TL kamu zararının, sorumlularından ortaklaşa ve zincirleme olarak tazmin hüküm olunması gerekir, şeklinde azınlık düşüncesine karşı,)
Oy çokluğu ile karar verildi.