HAKEDİŞ ÖDEMESİ
…………. İnşaat yükleniminde bulunan …………. Yapım İşinde Karayolları Teknik Şartnamesine aykırı olarak yapılan aşınma imalat bedellerinin ödenmesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25 inci maddesinde aynen,
“ Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve işaretler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.
Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.”
Denilmektedir.
…………. Bölge Müdürlüğü …………. Başmühendisliğince hazırlanan Sıkışma Deney Raporlarına göre, ilgili işte imal edilen aşınma tabakalarının bir kısmı Karayolları Teknik Şartnamesinde öngörülen şartname limitlerini sağlamadığı iddiası ile ilgili olarak,
Sorumlularca yapılan savunmalarda özetle,
“KTŞ'de sıkışmış tabakanın hava boşluğu Tablo 407.13 açıklandığı şeklinde tüm numune deney sonuçlarının ortalamasının maksimum % 6 olması gerektiği belirtilmiştir. Sorguda ise, numunelerin sıkışmış tabakanın hava boşluklarının her birinin % 6'yı geçmemesi gerektiği belirtilmiştir ki, şartnamede böyle bir hüküm yoktur. Şartname tüm numunelerin ortalamasından bulunacak sonucun maksimum % 6 olmasını şart koşmaktadır. Bahse konu kesimde 12 adet karot numunesi alınmış, bu numunelerin ortalama boşluk oranlarının 5,68 olduğu görülmektedir.
Sonuç itibarı ile, belirtilen kilometrelerde alınan numunelerde, yoldaki sıkışmış tabakaların hava boşlukları ile birlikte ilişkin olduğu ve bu noktalarda alınan numune sonuçlarına bakıldığında, sıkışma oranlarında ve tabaka kalınlıklarında şartnameye aykırı bir durum tespit edilmemektedir. Dolayısıyla, sıkışmış tabakada ortalama hava boşluğu oranlarındaki tekil uyumsuzlukların sıkışma değerlerine herhangi bir olumsuz etkisi yoktur. Kaldı ki, her bir numuneye bakılarak şartname gereği imalat uygunluğu tespit edilemez.
Sorguda fazla ödeme olarak iddia edilen tutar, şartnameye uygun olarak yapılan imalatlara karşı bedel olarak ödenen tutarlardır. Yapılan ödemelerde hiçbir yanlışlık bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yerinde olmayan veya yapılmamış olan bir iş için ödeme söz konusu değildir.”
Denilmiştir.
Karot numunelerin ortalama boşluk oranları ile ilgili olarak yapılan incelemede, Karayolları Teknik Şartnamesinin 407.10.01- Yoldaki Sıkışma Kontrolü Maddesinde,
"Bir günlük imalattan alınmış 10-15 cm çapındaki karot numunelerinin ortalama yoğunluğu işyeri karışım yoğunluğunun %98'inden aşağı olmayacaktır. Ayrıca, ortalamaya giren karotlar arasında binder tabakası için işyeri karışım yoğunluğunun %96'sından düşük, aşınma tabakası için %97'sinden düşük hiçbir değer bulunmayacaktır. Bu sıkışma değerlerinin sağlanamaması durumunda nedenleri araştırılacaktır. Sıkışmanın yetersiz olduğunun belirlenmesi durumunda gerekirse sökülüp yeniden yapılacaktır"
Denilmektedir.
Buradaki "gerekirse" ifadesi yolun durumunun gözlemlenmesi, alınan karot örneğinin sağlıklı olup olmadığının değerlendirilmesi, hizmet kabiliyetinin yeterli olup olmadığının takip edilmesi ve olumsuz bir durum tespit edilmesi neticesinde yolun sökülüp yeniden yapılması gerektiği anlamına gelmektedir.
Yine, bu maddeye ekli “Sıkışma ve yüzey kalınlık özellikleri” başlıklı “Tablo 407.13”de, “Sıkışmış tabakanın hava boşluğu, ortalama %maks.: Aşınma Tabakası için 6” olduğu belirtilmektedir.
Bu ifadeden, Sorumlularca iddia edildiği üzere, 10-15 cm çapındaki karot numunelerinin tümünün ortalama hava boşluğu değerinin mi, yoksa Denetçinin iddia ettiği gibi bir günlük imalattan alınmış numunelerin ortalama hava boşluğu değerinin mi, maksimum % 6 olması gerektiği tam anlaşılmamaktadır.
KTŞ 407.10.01 nolu bölümde, yapılan imalatlardan alınan tüm numunelerin ortalama yoğunluğu ile ilgili olarak “Bir günlük imalattan alınmış” olma şartı açıkça ifade edildiği halde, söz konusu imalatlardan alınmış karot numunelerin ortalama boşluk oranları ile ilgili olarak, Sorumlular ve Denetçi tarafından tamamen farklı yorumlanan, her iki şekilde de anlaşılmaya müsait ifadeler yer almaktadır.
Ayrıca Denetçi tarafından başlangıçta kamu zararı iddia olunan tutar …………. TL iken, kamu zararına esas alınan km aralığının sehven düşük alındığı gerekçesi ile yeniden hesaplanarak, Yargılamaya Esas Raporda …………. TL haline getirilmiştir.
………….,
Diğer taraftan, yapılan bitümlü temel imalatlarının Karayolları Teknik Şartnamesine aykırılığının açık olarak ortaya konulamaması nedeniyle, Denetçi tarafından Yargılamaya Esas Raporda kamu zararı tutarı olarak yeniden hesap edilen …………. TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
(Daire Başkanı ………….’…, “Karayolları Teknik Şartnamesinin 407.10.01 nolu bölümünde, bir günlük imalattan alınmış 10- 15 cm çapındaki karot numunelerinin ortalama yoğunluk ve hava boşluğuna bakılacağı belirtilmiştir. Ayrıca 407.10.01 nolu bölüme ekli 407.13 nolu tabloda da görüleceği üzere hava boşluğu maksimum % 6, ortalama yoğunluk da işyeri karışım yoğunluğunun %98‘sinden az olmayacaktır.
Karayolları Teknik Şartnamesinin ilgili kısmı bir günlük imalat miktarının kalitesini tespit edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. Şartnamenin ilgili kısmında yolun tamamı için herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Aksi durumda, karot numunelerinin tümünün ortalaması Karayolları Teknik Şartnamesinde belirtilen değerleri karşılamaması halinde, ilgili kesimlerin değil yolun tamamının sökülüp yeniden yaptırılması gerekecektir ki, bu durum da yapılan düzenlemenin amacına aykırıdır.
Bu itibarla, Karayolları Teknik Şartnamesine aykırı olarak yapılan aşınma imalat bedellerinin ödenmesi sonucu meydana gelen ve Denetçi tarafından Yargılamaya Esas Raporda yeniden hesap edilen kamu zararı tutarının sorumlularından ortaklaşa ve zincirleme olarak tazmin hüküm olunması gerekir, şeklinde azınlık düşüncesine karşı,)
Oy çokluğu ile karar verildi.