HAKEDİŞ ÖDEMESİ
…………. İnşaat yükleniminde bulunan …………. İşinde,
a) Gecikme cezasının kesilmemesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47 nci maddesinde,
“İdare aşağıda belirtilen hallerde sözleşmeyi fesheder, Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,”
Hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, şantiyede personel ve ekipman bulunmadığı gerekçesiyle 22.08.2011 tarihinde noter kanalıyla ihtarda bulunulmuş ve 10 gün süre verilmiştir. Buna rağmen gecikme cezası kesilmemiştir.
Sorumluların göndermiş oldukları aynı mahiyetteki savunmalarda özetle,
“Başkanlığınızın atıfta bulunduğu Yapım işleri Genel Şartnamesinin 47. maddesi “sözleşmenin feshi ve tasfiye durumlarını” belirtir madde olup, bu işte böyle bir durum söz konusu değildir. Yüklenici firma uhdesinde devam eden bu işte, böyle bir durum söz konusu olamamakla beraber, idareden kaynaklanan nedenlerle -yüklenicinin kusuru olmaksızın- yükleniciye süre uzatımı verilmiş ve yüklenicinin süresi henüz dolmamıştır. Yüklenicinin süresinin dolmasına müteakip, işin bitirilmemiş olması halinde bu gecikme cezasının uygulanması gündeme gelecek olup şu an için böyle bir durum söz konusu değildir.
Sözleşmenin 26.2. maddesi, işin süresinde bitirilmemesi durumunda kesilmesi gereken cezaları düzenlediğinden, yukarıda izah edilen ve ekte sunulan belgeler ışığında, …………. İnş. Yükleniminde devam eden bu işte de böyle bir gecikme söz konusu olmadığından, herhangi bir gecikme cezası kesintisi yapılması da söz konusu değildir.”
Denilmiştir.
Gerek 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 20 nci maddesinde ve sözleşmenin “Taahhüdün Yerine Getirilmemesi” başlıklı 25 inci maddesinde, gerekse Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47 nci maddesinde, sadece işin zamanında bitirilememesi değil, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi halinde de gecikme cezasının uygulanacağı belirtilmektedir. Bu durumun devam etmesi halinde ise sözleşme feshedilecektir. Sorumluların savunmalarında belirttiklerinin aksine sorgunun konusu işin zamanında bitirilmemesi değil, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesidir. Sorguda bahsedilen 22.08.2011 tarihli noter ihtarnamesinden de görüleceği üzere, “Şantiyede personel ve ekipman bulunmaması” nedeniyle yükleniciye 10 gün süre verilmiş olup, sözleşme hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, buna rağmen gecikme cezası uygulanmamıştır. Bu nedenlerle sorumluların itirazı yerinde görülmemiştir.
Diğer taraftan, 22.08.2011 tarihi sonrasında, verilen 10 günlük süre için, düzenlenen ilk hakedişten ceza kesilmeyip işe devam edilmiş, Yüklenici de edimini yerine getirmeye başlamış ve “Şantiyede personel ve ekipman bulunmaması” gerekçesi ortadan kalkmıştır. Artık “edimin yerine getirilmemesi” durumu söz konusu olmadığından, sonradan ceza kesilmesinin ise hukuki dayanağı kalmamıştır.
Sonuç olarak, mevzuatta yer alan sorumluluk hükümlerine göre, ilişikli tutulan ödeme emri belgesi ve eki hakedişten söz konusu gecikme cezasını kesmedikleri gerekçesiyle sorumlu addedilenlerin kamu zararından dolayı sorumlulukları bulunmadığından, …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
………….,
Oy birliğiyle karar verildi.
b) Söz konusu BSK yapılması işinde, Karayolları Teknik Şartnamesine aykırı olarak yapılan binder imalat bedellerinin ödenmesi sonucu …………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25 inci maddesinde aynen,
“Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve işaretler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.
Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.”
Denilmektedir.
…………. Bölge Müdürlüğü …………. Başmühendisliğince hazırlanan Sıkışma Deney Raporlarına göre, ilgili işte imal edilen binder imalatlarının bir kısmı Karayolları Teknik Şartnamesinde öngörülen şartname limitlerini sağlamamaktadır.
Sorumlular, göndermiş oldukları aynı mahiyetteki savunmalarda özetle,
“Kamu zararı sorgusuna neden olan çalışma, Km: 19+080/19+650 kesimi sol yol, Km:27+880-28+290 kesimi sağ yol, Km:29+490/29+780 kesimi sağ yol ile Km:30+800/31+020 kesimi sol yolda yüklenici tarafından yapılan binder imalatlarında yeterli karot sıkışmasının sağlanamaması ve dolayısıyla imalatta yer alan hava boşluğu yüzdesinin şartname kriterlerinden fazla olması nedeniyle gündeme gelmiştir.
Karayolları Teknik Şartnamesinin 407.10.01- Yoldaki Sıkışma Kontrolü Maddesinde,
"Bir günlük imalattan alınmış 10-15 cm çapındaki karot numunelerinin ortalama yoğunluğu işyeri karışım yoğunluğunun %98'inden aşağı olmayacaktır. Ayrıca, ortalamaya giren karotlar arasında binder tabakası için işyeri karışım yoğunluğunun %96'sından düşük, aşınma tabakası için %97'sinden düşük hiçbir değer bulunmayacaktır. Bu sıkışma değerlerinin sağlanamaması durumunda nedenleri araştırılacaktır. Sıkışmanın yetersiz olduğunun belirlenmesi durumunda gerekirse sökülüp yeniden yapılacaktır" denilmektedir. Buradaki "gerekirse" ifadesi yolun durumunun gözlemlenmesi, alınan karot örneğinin sağlıklı olup olmadığının değerlendirilmesi, hizmet kabiliyetinin yeterli olup olmadığının takip edilmesi ve olumsuz bir durum tespit edilmesi neticesinde yolun sökülüp yeniden yapılması gerektiği anlamına gelmektedir.
Konu kurumun takibinde olup söküm ve yeniden yapım işlemlerinin yapılması sağlanacaktır. İlgili kesimlerin sökülerek tekrar yapılması neticesinde elde edilecek resim, araştırma raporları ve metraj tutanakları bilahare tarafınıza gönderilecektir. Aksi durumda (yüklenici cevabi yazısında belirttiği söküm ve yeniden yapım işlerini gerçekleştirmediği takdirde) ilgili imalatın karşılığı olan bedel yüklenici kesin hakedişinden kesilecektir.”
Demişlerdir.
Bu itibarla, sorumlularca yapılan savunmalarda, konunun İdarenin takibinde olduğu, hatalı imalatların tekrardan yaptırılacağı ya da yüklenici söküm ve yeniden yapım işlerini gerçekleştirmediği takdirde, ilgili imalatın karşılığı olan bedelin yüklenicinin kesin hakedişinden kesileceği, Denetçi düşüncesinde ise, bu hususun gelecek yıl denetimlerinde izleneceği ifade edildiğinden, …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.