İLAVE İŞ ARTIŞI
…………. A.Ş. konsorsiyumuna ihale edilen …………. EURO anahtar teslimi götürü bedelli sözleşmeye bağlanan …………. işi kapsamında (M3) Metro Hattında ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ iş kaleminin mevcut sözleşme hükümleri kapsamında iş artışı yapılmaksızın bedelsiz olarak yükleniciye yaptırılması gerekirken, ilave iş artışı yapılmak suretiyle bedelinin ayrıca ödendiği hususu ile ilgili olarak dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda,
Adı geçen işe ait sözleşmenin ekinde yer alan Özel Teknik Şartnamenin “İş “kapsamındaki işler’ alt başlıklı 1.1.1. maddesinde, “İnşaat işleri sözleşmesinin dışında kalan ve hattın güvenli bir şekilde çalışmasını temin edecek tüm elektromekanik ve inşaat işleri bu kapsama dahildir.”,
“Temin Edileceklerin Kapsamı” alt başlıklı 6.1.1. maddesinde, “Bu Sözleşme kapsamında temin ve tesis edilecek sistemlere ait muhafaza, konduvi, kablo tavası, boru geçitler vb. tüm altyapı ihtiyaçları yüklenici tarafından hiçbir eksik kalmamak kaydıyla tamamlanacaktır.”,
“Enerji Kabloları” alt başlıklı 6.3.1. maddesinde de, “Yüklenici, istasyonlarda, cer gücü trafo merkezlerinde, ekipmanlardan hat yoluna ve ekipmanlar arasında taşıyacağı tüm OG ve DC kabloları için gerekli tüm kablo taşıma sistemlerini temin ve tesis edecek, mevcut diğer tesisat elemanlarıyla koordinasyon ve tadilatları sağlayacaktır. Diğer tüm kablo alt yapıları ile ilgili eksiklikleri de tamamlayacaktır.” hükümlerine yer verilmiştir.
Bununla birlikte, yine sözleşme ekinde yer alan ve ihale sürecinde 1 ve 2 nolu zeyilnameler kapsamında firmalara verilen cevaplarda, bizzat …………. işleri yapımı kapsamında, istasyonlarda yapılan kuvvetli ve zayıf akım kablo tavaları vb. kablo güzergahı yapıları, bu ihale kapsamında tesis edilecek sistemlerde de kullanılacaktır. Ancak OG ve DC kablolara ait tavalar ile ilave edilmesi gereken tavalar, vb. kablo güzergahı yapılar, bu ihale kapsamında temin ve tesis edilecektir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
Diğer taraftan, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 inci maddesine göre götürü bedel sözleşmeli bir yapım işi kapsamında ilave bir iş artışının yapılabilmesi için,
- Artışa konu işin mevcut sözleşmede öngörülmemiş olması ve yapılmasının zorunluluk arz etmesi,
- Artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması,
- Artışa konu işin idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
- Artışa konu iş bedelinin en fazla sözleşme bedelinin % 10'una kadar olması,
gerekmekte olup, ancak bu şartlar dahilinde sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş mevcut yükleniciye yaptırılabilecektir.
Bu bağlamda, …………. yapımı işine ait teknik şartname ve zeyilname eki soru-cevaplar birlikte değerlendirildiğinde, sözleşme kapsamında temin ve tesis edilecek sistemlere ait ortaya çıkabilecek kablo tavası ve benzeri tüm altyapı ihtiyaçlarının yüklenici tarafından hiçbir eksik kalmamak kaydıyla tamamlanması, OG ve DC kablolara ait tavalar ile ilave edilmesi gereken tavalar, vb. kablo güzergahı yapılarının, sözleşme kapsamında temin ve tesis edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ iş kaleminin sözleşme kapsamı içerisinde olduğu görülmüş olup, söz konusu iş kaleminin ilave iş kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Sözleşmenin uygulanması sırasında ise, (M3) Metro hattının elektromekanik işlerinin yapımı sürecinde ortaya çıkan ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ iş kaleminin yeni bir imalat olduğu ve sözleşme ve ekleri kapsamında olmadığı değerlendirilmek suretiyle …………. Genel Müdürlüğünün …………. sayılı oluru ile iş artışı yapıldığı görülmüştür.
Sorumlularca gönderilen ortak savunmalarda, ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ işinin yapılması gerekçesi olarak, enerji kabloları ile sinyal kablolarının aynı kanal içinden geçirilmesi durumunun metrolarda teknik olarak kabul edilebilir bir durum olmaması, bu iki kablo arasında meydana gelecek enterferansın (negatif etkileşim) sinyal kablolarının zarar görmesine, metro işletmesinin aksamasına hatta kablo yangını sebebiyle can ve mal güvenliğinin tehlikeye girmesine sebep olacağı düşüncesi ve ihale eki dokümanlarda yan yana olmaması gereken kabloların teknik açıdan hatalı olarak aynı kanalda çizilmesi sorunun giderilmesi gibi nedenler ileri sürülmüşse de, gerek işe ait özel teknik şartnamenin ilgili maddelerinde yer alan, “….. hattın güvenli bir şekilde çalışmasını temin edecek tüm elektromekanik ve inşaat işleri bu kapsama dahildir.”, “Bu Sözleşme kapsamında temin ve tesis edilecek sistemlere ait muhafaza, konduvi, kablo tavası, boru geçitler ve benzeri tüm altyapı ihtiyaçları yüklenici tarafından hiçbir eksik kalmamak kaydıyla tamamlanacaktır.” hükümleri gerekse zeyilnameler kapsamında firmalara “…….. ilave edilmesi gereken tavalar, vb. kablo güzergahı yapılar, bu ihale kapsamında temin ve tesis edilecektir.” şeklinde verilen cevaplar karşısında, esasen ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ iş kaleminin mevcut sözleşme kapsamında olduğu aşikar olup, yapılan savunmanın hukuki bir karşılığı bulunmamaktır.
Diğer taraftan, sorumlularca sözleşme kapsamında pek çok ilave işin bedelsiz olarak yükleniciye yaptırıldığı ifade edilirken, ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması’ iş kaleminin iş artışı yapılarak bedeli mukabili yükleniciye yaptırılmış olması hususu bir çelişki oluşturmaktadır.
Kaldı ki, sinyal ve elektrik kablolarının aynı kanal içerisinden geçirilmesi teknik olarak güvensiz bir durum oluşturduğu hususu kabul edilse de, mevcut sözleşme ve eklerinde yer alan hükümler yapılacak yeni kablo tavası için ilave bedel ödenmesine imkan vermemektedir. Çünkü, metro hattının güvenli bir şekilde çalışmasını temin edecek tüm elektromekanik ve inşaat işleri mevcut sözleşme kapsamında olduğu için, bu kapsamda yaptırılacak ilave işlerin de yükleniciye bila bedel yaptırılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, adı geçen işe ait sözleşme ve eklerine göre, …………. işi kapsamında ‘Yangın ve Fan Motorlarına Ait Kablolar için Kablo Tavası Yapılması” iş kaleminin mevcut sözleşme hükümleri kapsamında iş artışı yapılmaksızın bedelsiz olarak yükleniciye yaptırılması gerekirken ilave iş artışı yapılmak suretiyle bedelinin ödenmesi neticesinde, sorgu konusu edilen …………. EURO tutarından idarenin genel bütçeli olması nedeniyle 1/5 oranında Katma Değer Vergisi, % 3 oranında Gelir Vergisi ve %0,0948 oranındaki Damga Vergisi tevkifatları yapıldıktan sonra kalan …………. EURO tutarındaki kamu zararının sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi uyarınca işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine oy birliği ile,
İş bu ilamın ilgililere tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca 60 (altmış) gün içinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.