DERS NOTLARI İNCELEME ÜCRETİ
14.05.2014 tarih ve 164 sayılı ilamın 4/B maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun 19.04.2016 tarih ve 41805, 41806 ve 41807 tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen 10.08.2016 tarihli ek raporun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49 uncu maddesi gereğince görüşülmesine karar verildi.
…………. Bakanlığı 2012 yılı hesabının yargılanması sonucu çıkarılan 14.05.2014 tarih ve 164 sayılı ilamın 4/B maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının sorumlularından tazminen tahsiline, karar verilmişti.
Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ………….’in (İşletme Müdürü) karar düzeltme dilekçesinde, …………. Bakanlığı’na bağlı açık öğretim kurumlarındaki öğrencilere okutulacak kitapların, ders notu adı altında basıldığı, bu ders notlarının kitap gibi birer eser olarak değerlendirildiği için de telif ve inceleme ücreti ödendiği, incelemenin mevcut eserlerin basıma hazır hale getirilmesi sürecinde eserin yazım tekniği ve bilimsel kurallar açısından gözden geçirilmesi ve o eserlerin telifinin (oluşturulmasının) bir parçası olarak düşünüldüğü, aksi bir uygulamanın bu iş ve işlemleri yapanlar açısından angarya teşkil edeceği değerlendirilerek ücret ödendiği, bu çerçevede, hizmet alındığı ve kamusal açıdan yararlanma sağlandığı, inceleme yapan alanında uzman kişilerin Bakanlıkta farklı projelerde görevlendirilmiş ya da öğrenci işleri gibi idari bir görevle görevlendirilmiş öğretmenler olduğu ve kitap inceleme bu kişilerin asli görevi olmadığından, inceleme görevini mesai saatleri dışında kalan zamanlarında emek sarf ederek tamamladıkları, eserlerin oluşum sürecinin bir aşaması olarak görülen ve mutlaka yapılması gereken bu işlemler için kişilerin emek ve mesailerinin karşılığı olarak yapılan bu ödemenin kamu zararı olarak değerlendirilemeyeceği,
Bakanlık dışından bir çalışana yaptırıldığında da zaten ödenecek olan inceleme ücreti ödenmesini kamu zararı olarak değerlendirmenin mümkün görülmediği, ilgili yönetmeliğin 17’nci maddesinde yer alan “incelettirilmesi” ifadesinin kesinlik taşımadığı, …………. Bakanlığı tarafından okutulan ders notlarının kitap inceleme alanında uzman olarak kabul edilen ve Talim ve Terbiye Kurulunda görev yapan öğretmenlere incelettirildiği,
19.4.5016 tarih ve 41805 tutanak Temyiz Kurulu kararında da, ders incelemekle görevlendirilen kişilerin devlet memuru olabileceği, incelemenin alanında uzman kişiler tarafından yapılacağı ve …………. Bakanlığı’nda, yayımlanacak eserlerin incelenmesi ile görevli özel bir birimin olmadığı belirtilerek ders inceleme görevinin …………. Bakanlığı’nda görevli öğretmenler arasından, alanında uzman kişilere yaptırılarak bu hizmet karşılığında kurum dışından bir çalışma yaptırıldığında zaten ödenecek olan inceleme ücretinin ödenmesinin kamu zararı olarak değerlendirilemeyeceği,
Belirtilmiş ise de,
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü” başlıklı 12’nci maddesi birinci fıkrası (ç) bendinde,
“Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç- gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak” Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün görevleri arasında,
“Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 28’inci maddesi altıncı fıkrası (b) bendinde de, “Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak” Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme Ücreti” başlıklı 17’nci maddesinde,
“Madde 17: (1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20'si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.
(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde ise,
“(1) Bu Yönetmelikte geçen,
……
f) Kamu kurum ve kuruluşu: genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonları,
….. ifade eder.” hükmü yer almaktadır.
Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin basılı ve elektronik ortamda yararlanması amacıyla hazırlatılan ve temlikname ile telif hakları hazırlayanlardan alınan ders notları, basılı veya görsel olarak yayınlanmadan önce çoğunlukla yine ilgili genel müdürlük bünyesinde görev yapan öğretmenlere incelettirilmektedir. Bu inceleme için söz konusu öğretmenlere yukarıda anılan yönetmeliğin 17’nci maddesi dayanak gösterilerek inceleme ücreti ödenmektedir.
Ancak söz konusu Yönetmeliğin 17’nci maddesinde inceleme ücretinin sadece kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödeneceği ifade edilmiş, kamu kurum ve kuruluşunun tanımı ise 4’üncü maddede yapılmıştır. Anılan Yönetmeliğin hazırlanması sürecinde Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik gerekçesinde de, 17’nci maddenin düzenlenme amacının kurum dışından inceleme ile görevlendirilen diğer kurum personeline ücret ödenmesi olduğu belirtilmiştir. Söz konusu mevzuat hükümleri ile Yönetmeliğin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, ders notu incelemekle görevlendirilen Bakanlık personeline inceleme ücreti adı altında bir ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.
Öte yandan, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde bulunduğu açıktır. Dolayısıyla asli görev kapsamında gördürülmesi gereken bu hizmetler nedeniyle ayrıca bir ücret de ödenmemesi gerekmektedir. Bu itibarla, ders notlarını hazırlayan Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesi Dairemizin ilk kararında belirtildiği gibi kamu zararı oluşturmaktadır.
Ancak, “düzenleyen” sıfatıyla sorumlu tutulanların inceleme ücreti ödemelerinin yapılması sırasındaki görevleri, gerçekleştirme belgelerinin hazırlanması, taslak metinlerin yazılması, temize çekilmesi, kaydedilmesi, bilgisayara giriş yapılması gibi yardımcı hizmetler kapsamında olduğundan, bu görevlerin “gerçekleştirme görevi” kapsamında değerlendirilmesi mümkün görülmediğinden, …………., …………. ile ………….’ın sorumluluğu bulunmadığına,
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile açıklanan gerekçeler doğrultusunda, …………. Bakanlığına bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi sonucu neden olunan …………. TL kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle,
işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.