GECİKME CEZASI – FİYAT FARKI
Asıl ilamın 4 üncü maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
…………. Bakanlığı 2014 yılı hesabına ilişkin yargılamaya esas raporun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49 uncu maddesi gereğince yargılanması sonucu düzenlenen 11.02.2016 tarih ve 59 sayılı ilamın 4. Maddesinde,
“Süre Uzatımı ve Ödenek Aktarma Komisyonu tarafından 18.11.2013 tarih ve 2013/80 sayılı süre uzatım kararı ile, yükleniciye verilen 137 günlük süre uzatımının esas dayanağı olan, 1 Haziran 2013–15 Ekim 2013 tarihleri arasındaki “İnşaat Yasağı” kapsamına …………. İnşaatının bulunduğu bölgenin girip girmediği ya da hangi kapsamda ve ne şekilde inşaat yasağına tabi olduğu, yükleniciye inşaat yasaklarına aykırı faaliyetleri nedeniyle uygulanmış idari yaptırımların olup olmadığı hakkında Dairemize bilgi verilmesi için, konunun …………. Bakanlığı’na ve …………. Belediye Başkanlığı’na yazılmasına,
Gelecek cevaba göre konunun yeniden değerlendirilmesi sonucunda ek yargı raporu düzenlenmesi ve yapılacak yargılama ile hüküm tesis edilene kadar, 10.06.2014 tarih ve 15609 sayılı ile, 16.09.2014 tarih ve 25358 sayılı ödeme emri belgesi ile ödenen toplam …………. TL tutarın, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesi hükmü uyarınca hüküm dışı bırakılmasına,”
Karar verilmişti.
Bu defa Denetçi tarafından düzenlenen Ek Yargı Raporunda,
“…………. Bakanlığı ile …………. Belediyesinin cevap yazılarından anlaşıldığı üzere, …………. Bakanlığının turizm bölgelerinde inşaat yasaklarına ilişkin genelgesi, turizm bölgelerinde kesin bir inşaat yasağı getirmemekte, belirli güzergah ve belirli saat dilimlerinde, valiliklere ve belediyelere inşaatlara kısıtlama getirme konusunda talimat içermektedir. Bir başka deyişle valiliklerin ve belediyelerin inşaat yasaklarının hangi alanlarda ve ne şekilde uygulanacağını belirleme yetkisi vardır. Belediyenin cevap yazısında, inşaat yasaklarının genel olarak …………. Belediyesi sınırlarını kapsadığı belirtilmekle birlikte söz konusu yurt inşaat alanıyla ilgili özel olarak alınmış bir inşaat yasağından bahsedilmemektedir. Aynı şekilde 4 üncü Dairenin ilgili bölgede bir inşaat yasağı uygulanmışsa ne kapsamda ve ne şekilde olduğuna ilişkin sorusuna da net bir cevap vermemiştir.
Aynı cevap yazısına eklenen inşaat yasaklarının ihlaline yönelik 26.09.2013 tarih ve 1622 sayılı Encümen kararıyla verilen …………. TL tutarındaki para cezasının Genelgeye aykırılıktan değil, Belediye Yasakları Uygulama Yönetmeliğinin 87 nci maddesine aykırılıktan verildiği görülmektedir.
Verilen cezanın gerekçesi incelendiğinde, vatandaşların istirahat saatlerinde beton dökerek gürültü yapılması sebebiyle verildiği görülmektedir. Yani inşaat faaliyetleri tamamen değil, belli saatlerde yapılması yasaktır. Kaldı ki verilen ceza …………. TL’dir. İnşaatın mühürlenmesi ve inşaat faaliyetlerinin tamamen durdurulması gibi bir ceza söz konusu değildir.
Sorumluların yapmış oldukları yazılı savunmaların yerinde görülmediği …………. Bakanlığıyla ilgili düzenlenen raporda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Sorumlular her ne kadar savunmalarında yaz aylarında inşaat faaliyetlerinin tamamen durduğunu iddia etmiş olsalar da, murafaada yaptıkları sözlü savunmalarında kısmen de olsa imalatların devam ettiğini ifade etmişlerdir.
Sorumluların yazılı savunmalarında iddia ettikleri gibi, yüklenicinin 1 Haziran - 15 Ekim 2013 arasında inşaat yasağı nedeniyle çalışamamış olduğu ve verilen süre uzatımının haklı olduğu kabil edilecek olursa, bu dönemde düzenlenen 6, 7, 8, 9, 10 hakedişlerde yapıldığı iddia edilen işlerin yapılmadığı ve yapılmayan işler için toplam …………. TL ödeme yapıldığı sonucuna ulaşılır. Böyle bir durumda, söz konusu hakedişlerin gerçeğe aykırı olarak düzenlenmesi, resmi evrakta sahtecilik ve yapılmayan işin parasının ödenmesi fiilleri nedeniyle edimin ifasına fesat karıştırma suçu kapsamında sorumlular hakkında ceza soruşturması yapılmasını teminen durumun savcılığa iletilmesi icap etmektedir.
Bununla birlikte, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, raporun 4 üncü maddesinde gerekçeleri ayrıntılı olarak açıklandığı üzere sorumluların savunmaları yerinde görülmemiştir. Bu nedenle,
Süre Uzatım Komisyonu tarafından mevzuata aykırı olarak süre uzatımı verilip gecikme cezalarının kesilmemesi ve fazla fiyat farkı ödenmesi nedeniyle meydana gelen …………. TL kamu zararının Ek Yargı Raporunda gösterilen sorumlulara ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi uygun olur.”
Denilmektedir.
…………. TL sözleşme bedelli …………. İnşaatının yapı denetimi başlangıçta …………. Valiliğince (…………. İl Müdürlüğü) yürütülmüş, 06.09.2012 tarihinde sözleşmesi imzalanarak 10.09.2012 tarihinde yer teslimi yapılmış ancak, …………. ilçesinin turistik ilçe olması ve …………. Bakanlığı’nın (…………. Genel Müdürlüğü) 14.05.2012 tarih ve 105629 sayılı inşaat yasaklarına ilişkin genelgesi gerekçe gösterilerek, …………. Valiliğince (…………. İl Müdürlüğü) yer teslimi yapılarak 16.10.2012 tarihinde fiilen işe başlatılmış, işin bitim tarihi de işe başlama tarihine 400 gün eklenerek 19.11.2013 olarak hesap edilmiş ve buna istinaden ilk imalat iş programı düzenlenmiştir.
18.11.2013 tarih ve 2013/80 sayılı “Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyon Kararı”nda ise,
Yapı denetim heyetince hazırlanan 31.10.2013 tarih ve 6664 sayılı “Süre Uzatım Teklif Varakası”nda,
-…………. Bakanlığının (…………. Genel Müdürlüğü) 14.05.2012 tarih ve 105629 sayılı “İnşaat Faaliyetleri” hakkında genelgesi,
-…………. Valiliği …………. Belediyesinin 15.05.2013 tarih ve 74071932.0.10.01/ sayılı “İnşaat Yasakları” hakkında tebliği,
-Yüklenicinin 27.05.2013 tarih ve 14276 sayılı dilekçesi,
-…………. Valiliği (…………. İl Müdürlüğü) …………. Şube Müdürlüğünün raporu,
-Yüklenicinin 24.09.2013 tarihli dilekçesi,
İlgi tutularak belirtilen gerekçeler ve eklerine istinaden, turistik yörelerde 01 Haziran–15 Ekim tarihleri arasında inşaat yasağı uygulaması olduğu ve bu dönemde inşaat yapılamadığı gerekçesiyle, yükleniciye 137 günlük süre uzatımı verilmiş ve ek sürenin iş bitim tarihi olan 19.11.2013’e eklenmesiyle yeni iş bitim tarihi 04.04.2014 olmuştur.
Konuyla ilgili olarak Sayıştay 4. Dairesinin 22.12.2015 tarih ve 119 tutanak nolu kararına istinaden, …………. Bakanlığı’na ve …………. Belediye Başkanlığı’na uygulanan inşaat yasağının mahiyeti ve bu kapsamda uygulanan yaptırımlar hakkında bilgi alınmak üzere yazı yazılmıştır.
…………. Bakanlığı’nın 12.02.2016 tarih ve 28792 sayılı cevabı yazısında özetle, “Bakanlık tarafından hazırlanan ve il valiliklerine dağıtılan “İnşaat Faaliyetleri” hakkındaki genelgenin uygulanmasından il valiliklerinin sorumlu olduğu, bu kapsamda ilgili yazıda belirtilen hususlar hakkında valilikten bilgi alınabileceği,”
…………. Belediye Başkanlığı’nın 09.02.2016 tarih ve 4176 sayılı cevabi yazısında ise özetle, “…………. Bakanlığı’nın “İnşaat Faaliyetleri” hakkındaki genelgesine göre, 15.05.2013 ile 15.10.2013 tarihleri arasında …………. Belediyesince inşaat yasaklarının uygulandığı, belediye zabıta ekiplerince yapılan kontroller neticesinde, inşaat yasaklarına uymayanlara “Zabıt Varakası” düzenlenerek belediye encümenine havale edildiği ve para cezası uygulandığı, bu kapsamda …………. Belediye Encümeninin 26.09.2013 tarih ve 1622 sayılı kararı ile …………. Ltd. Şti. ile …………. İnş. Taah. Ortak girişimine de para cezası verildiği,
Alınan bu encümen kararlarından da anlaşılacağı üzere, 2013 yılı için inşaat yasakları uygulamasının bahse konu öğrenci yurdu inşaatının bulunduğu alanda dahil olmak üzere tüm …………. Belediyesi sınırlarını kapsadığı,”
Belirtilmiştir.
…………. Belediyesinin cevabi yazısında, inşaat yasakları uygulamasının tüm …………. Belediyesi sınırlarını kapsadığı belirtilmekle birlikte, yasağın özellikle bahse konu …………. inşaatının bulunduğu alana ilişkin kapsam ve mahiyeti hakkında açıklamada bulunulmamıştır.
…………. Belediyesi Başkanlığının 74071932.0.10.01/ sayı ve 15.05.2013 tarihli inşaat yasakları hakkındaki tebliğinde “İnşaat Yasağı”na ilişkin olarak, kesin hatlarla sınırların çizildiği, …………. Devlet Hastanesi ile eski ………….Tatil Köyü arasında karayolunun sınırladığı bölgedeki (şehir içi) inşaatların tümü ile tanımlanan bölge dışında kalmakla birlikte yakınında turistik tesis bulunan inşaatların faaliyetlerinin bu dönemde 15.10.2013 tarihine kadar durdurulmakla beraber, bu bölgeler dışında kalan yakınında konut yerleşimi bulunan inşaatlar için sesli-sessiz çalışma saatleri düzenine uyarak, belirli kurallar dahilinde inşaat faaliyetlerine izin verildiği görülmektedir.
Sorumlularca yapılan savunmalarda, inşaat yasakları nedeniyle …………. Belediyesi tarafından yükleniciye inşaat yasağı uygulandığı, birçok kez yükleniciye belediye tarafından ceza kesildiği ve yüklenicinin bu durumlar karşısında çaresiz kaldığı, kendisinden kaynaklanmayan bu engelleri ortadan kaldırmaya gücünün yetmediği, idareye dilekçe verilerek bu durum için süre uzatımı talebinde bulunulduğu iddia edilmekte ise de, Belediyenin cevabi yazısından yükleniciye sadece bir kez ceza kesildiği, ceza kesilmesi sebebinin ise, 26.09.2013 tarih ve 1622 sayılı Encümen Kararından anlaşıldığı üzere, “Belediye Yasakları Uygulama Tebliği”nin 87 nci maddesine aykırı olarak inşaat yasakları tebligatına uymayarak, vatandaşların istirahat saatlerinde inşaatlarında mikser kamyonları ile beton dökerek hasıl olan gürültüyle çevre sakinlerine rahatsızlık vermeleri olduğu görülmektedir. Söz konusu tebliğin 87 nci maddesinde,
“MADDE 87- Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından belirlenen ve tebligatı yapılan inşaat yasakları ile ilgili kurallara uyulması zorunludur.” denilmektedir.
Yükleniciye …………. TL ceza kesilmesine sebep söz konusu inşaat yasaklarının sadece turizm sezonuna has inşaat yasaklarından olmayıp, tüm yılı kapsadığı, turizm sezonu dışında da uyulması zorunlu kurallara aykırılıktan (vatandaşların istirahat saatlerinde inşaatlarında mikser kamyonları ile beton dökerek hasıl olan gürültüyle çevre sakinlerine rahatsızlık vermek) yükleniciye ceza verildiği açıktır. Aksi takdirde sadece para cezası verilmekle kalınmaz, inşaat faaliyetinin durdurulmasına yönelik olarak da tedbir uygulanması gerekirdi.
Diğer taraftan yine süre uzatımının diğer bir gerekçesi olarak sunulan, …………. Valiliği (…………. İl Müdürlüğü) …………. Şube Müdürlüğünün yurt inşaatı mahallinde herhangi bir faaliyet olmadığına dair 21.08.2013 tarihli raporunun esas alınması durumunda, inşaat yasağı gerekçe gösterilerek 137 gün süre uzatımı verilen 01.06.2013- 15.10.2013 dönemine ilişkin olarak düzenlenen hakedişlerin karşılığı olan işlerin hangi dönemde yapıldığının da izahı gerekmektedir.
Savunmalarda, yüklenicinin 01.06.2013 - 15.10.2013 tarihleri arasında faaliyetlerini tamamen durdurduğu ve herhangi bir inşai faaliyette bulunamadığı iddia edilmiştir. Ancak düzenlenen hakedişlerden ve yazışma dosyasında yer alan resmi yazılardan yüklenicinin bu dönemde kesintisiz olarak inşaata devam ettiği görülmektedir.
Bu hususa ilişkin olarak sorumlularca yapılan savunmalarda, “Çalışılmayan dönemdeki hakedişler o zaman diliminde yapılmış işler olmak zorunda değildir. Şöyle ki daha önce yapılıp sonrada tamamlanan işler, malzeme onayı ve sertifika işlemleri gecikmiş olan işler gibi sonradan hakedişe giren imalatlar olabilmektedir. Dolayısıyla hemen hemen her işte çalışılmayan dönemlerde hakedişlerin yapıldığı bilinmektedir.” denilmekte ise de, buna ilişkin sorumlularca kanıtlayıcı bilgi belge sunulmamış olduğundan, söz konusu durumun bu dönemde düzenlenen tüm hakedişler için geçerli olduğunu iddia etmek mümkün görülmemektedir.
Bu dönemde her ne kadar yüklenicinin inşaat faaliyetlerinin aksadığı ileri sürülmüş ise de söz konusu döneme ilişkin düzenlenen hakedişlerden ve yine ilk iş programında belirlenen aylık ödenek dilimlerine ilişkin bilgilerden görüleceği üzere, 1 Haziran – 15 Ekim arasındaki dönem için belirlenen toplam imalat tutarı …………. TL’dir. Bu dönemde fiilen yapılan imalat tutarı ise …………. TL’dir. Bir başka deyişle Yüklenici bu dönem için belirlenen imalatın %84’ünü tamamlamıştır. Bu da sorumluların savunmalarında ileri sürmüş oldukları “turizm döneminde imalat yapılamadı” gerekçesini temelsiz bırakmaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29 uncu maddesinde,
“(1) İşin, sözleşmesinde belirlenen zamanda tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her takvim günü için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır.
(4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.
(6) Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.”
hükümleri mevcuttur.
Bu hükümlere göre iş programında meydana gelen bir gecikme nedeniyle süre uzatımı verilebilmesi için üç şartın birlikte var olması gerekmektedir. Bunlar,
1-Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi
2-Bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması
3-Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olmasıdır.
Bu şartların oluşup oluşmadığı tek tek incelendiğinde,
Süre uzatımı verilebilmesi için gerekli olan ilk şart Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesidir. Yüklenici bu döneme kadar (01.06.2013’e kadar) iş programına göre …………. TL imalat yapması gerekirken fiilen …………. TL imalat gerçekleştirmiştir. Bir başka deyişle Yüklenici turizm döneminden önce de iş programının zaten gerisinde kalmıştır.
Yüklenicinin 2013 yılı için belirlenen aylık ödenek dilimleri ve aylık imalat miktarları incelendiğinde de görüleceği üzere Yüklenici, Haziran ayına gelmeden önce de iş programının gerisinde kalmıştır. Aylık ödenek dilimlerinin çok altında imalat gerçekleştirmiştir. Bu gecikmeyle ilgili savunmalarda herhangi bir açıklama yoktur.
İkinci şart, ortaya çıkan durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması şartıdır. Sorumluların savunmalarında iddia ettikleri üzere, söz konusu döneme ilişkin inşaat yasağının yüklenicinin taahhütlerini yerine getirmesinde engel teşkil etmediği bu dönemde düzenlenen hakedişlerden anlaşılmaktadır. Bu döneme kadar geçen dönemde (16.10.2012 – 01.06.2013) iş programına göre %54 oranında gerçekleşme meydan gelmişken turizm döneminde (01.06.2013 – 15.10.2013) %84 oranında gerçekleşme meydana geldiği görülmektedir.
Süre uzatımı verilebilmesi için geçerli olması gereken bir başka şart da, yüklenicinin var olan engeli kendi gücüyle ortadan kaldıramamasıdır. Bu şartın da gerçekleşmediği yapılan imalatlardan anlaşılmaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre, Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir.
Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Süre uzatımı verilebilmesi için gerekli şartların mevcut olmaması nedeniyle, “Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu”nun vermiş olduğu süre uzatım kararının yasal dayanağının olmadığı anlaşılmaktadır. Yüklenici 1 Haziran – 15 Ekim 2013 döneminde inşaata devam etme konusunda herhangi bir sorun yaşamamasına ve iş programında öngörülen imalatları büyük oranda gerçekleştirmesine rağmen, Komisyon, yüklenicinin söz konusu dönemde gerçekten faaliyetlerine devam edip etmediğini dikkate almadan, fiili duruma aykırı olarak, ilgili dönemde inşaat faaliyetlerinin tamamen durmuş olduğunu kabul ederek, “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin 29 uncu maddesinde belirtilen şartlar gerçekleşmeksizin, 137 günlük süre uzatımı verilmesine karar vermiştir.
Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonunca, süre uzatımını gerektirecek bir durum oluşmamasına rağmen, yersiz olarak verilen 137 günlük süre uzatımı sebebiyle, sözleşmeye göre işin bitim tarihi olan 19.11.2013 tarihinden, yersiz süre uzatım kararına bağlı olarak yeni iş bitim tarihi olarak belirlenen 04.04.2014 tarihine kadar düzenlenen, 12, 13, 14, 15 ve 16 nolu hakedişlerde hesaplanması gereken gecikme cezası tutarları kamu zararı oluşturmuştur.
Süre uzatım kararının yasal dayanağı olmaması nedeniyle, Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu üyelerinin ve yapı denetim görevlilerinin söz konusu kamu zararından sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu tarafından yersiz olarak verilen süre uzatımı nedeniyle iş programının geçmişe dönük olarak değiştirildiği ve buna bağlı olarak ödenmesi gerekenden daha fazla fiyat farkı ödenmesine neden olunduğu tespit edilmiştir.
İdare ve yüklenici arasında akdedilen Sözleşmenin 14’üncü maddesine göre bu işte fiyat farkı verilecektir. Fiyat farkı ödenmelerine ilişkin hükümlerin yer aldığı 2012/5039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 6 ncı maddesinde,
“Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn - 1 )
Formülde ,
F : Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, birim fiyatlı işlerde, uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise, uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B : 0,90 katsayısını,
Pn : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını…
İfade eder” denilmektedir.
İlk iş programına ait bilgiler ve revize iş programına ait bilgiler ile İşle ilgili hakedişlere ait bilgiler incelendiğinde, Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu tarafından 18.11.2013 tarih ve 2013/80 sayılı kararla yükleniciye Yapım İşleri Genel Şartnamesine aykırı olarak 137 günlük ek süre verilmesi sonrasında, iş programının revize edildiği, geçmiş ödenek dilimlerinin azaltıldığı ve sonraki aylara aktarıldığı görülmüştür. Fiilen Haziran 2013 – Eylül 2013 döneminde çalışma yapılmasına rağmen, bu dönemde iş tamamen durmuş kabul edilerek revize iş programında bu dönem için ödenek konulmamıştır. Bu yolla fiilen Haziran–Eylül 2013 döneminde yapılan işlerin fiyat farkı hesabında, Ekim 2013–Nisan 2014 dönemlerine ait fiyat farkı endeksi kullanılmak suretiyle kamu zararına neden olunmuştur.
Bu hususa ilişkin olarak, Sorumlular, …………. tarafından yapılan ortak savunmada, “…………. Bakanlığınca çalışılmayan dönem olarak belirlenen dönemde ilk imalat iş programına göre imalat yapıldığından ve bu imalatlara karşılık tahakkuka bağlanan bazı hakediş ödemeleri gerçekleştiğinden, bu dönemlerle ilgili olarak yapılmış/yürütülmüş olan iş ve işlemlerin değerlendirilmesinin yapılmasına gerek görülmüş ve bahsi geçen dönemdeki hakedişlerde fazla ödemelerin bulunduğunun anlaşılması nedeniyle, ödenen fiyat farkı ile ödenmesi gereken fiyat farkı arasındaki farktan kaynaklanan hatanın giderilmesini teminen yapılacak işlemlere esas olarak, ödemesi yapılmış olan 1 - 16 hakediş raporları hesapları yeniden gözden geçirilmiş ve fiyat farkından dolayı, toplam ödenen fiyat farkı …………. TL ile yeniden hesaplanan fiyat farkı …………. TL arasında …………. TL fark olduğu hesaplanmıştır.”
Denilmiştir.
Yapılan incelemede, fiyat farkına ilişkin olarak, 1-16 hakediş raporlarında sorumlularca hesaplanan kamu zararı tutarı ile denetçi tarafından hesaplanan tutarın birebir örtüştüğü, ancak 17,18 ve Ek-18 hakediş raporlarında ödenen fiyat farkına ilişkin olarak denetçi tarafından hesap edilen kamu zararı tutarına karşı sorumlularca herhangi bir açıklamada bulunulmadığı görülmektedir.
“Revize İş programını Hazırlayan/Onaylayan Görevliler” olarak sorumlu tutulan …………. isimli görevlilerin, fiyat farkı ödemesine dayanak olarak ilişik tutulan revize iş programında imzalarının bulunmadığı, dolayısıyla sorumluluğa ilişkin itirazlarının yerinde olduğu anlaşılmıştır.
Süre uzatım kararının yasal dayanağı olmaması nedeniyle, iş programının revize edilmesi ve fazladan fiyat farkı ödenmesi hususunda da “Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu” üyelerinin ve yapı denetim görevlilerinin sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, asıl ilamın 4. maddesi ile verilen, 10.06.2014 tarih ve 15609 sayılı ile 16.09.2014 tarih ve 25358 sayılı ödeme emri belgesi ile ödenen toplam …………. TL tutarı için hüküm dışı kaydının kaldırılarak,
Ek Raporda konu, gecikme cezası ve fiyat farkı olarak iki ayrı fıkra halinde getirilmemiş olsa da, Yargılamaya Esas asıl Raporda, A- Gecikme cezası ve B- Fiyat farkı olarak iki ayrı fıkra halinde düzenlenmiş olduğundan, söz konusu ayrım dikkate alınmak suretiyle,
A) Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu tarafından, “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin 29 uncu maddesinde belirtilen şartlar gerçekleşmeksizin, yersiz olarak 137 günlük süre uzatımı verilmesi sonucu, yükleniciden kesilmesi gereken gecikme cezası tutarlarının kesilmemesi nedeniyle meydana gelen …………. TL kamu zararının,
Süre Uzatım Komisyonu üyeleri …………. ile,
İnşaatın diğer Yapı Denetim Görevlileri …………. ve ………….’e,
B) Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu tarafından yükleniciye Yapım İşleri Genel Şartnamesine aykırı olarak 137 günlük ek süre verilmesi sonrasında, revize iş programının gerçek duruma aykırı olarak hazırlanıp/kontrol edilip/onaylanması nedeniyle, fazla fiyat farkı ödenmesi sonucu meydana gelen …………. TL kamu zararının,
Süre Uzatım Komisyonu üyeleri …………. ile,
İnşaatın diğer Yapı Denetim Görevlileri …………. ve ………….’e,
Ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
(Daire Başkanı ………….’nin, “…………. Belediyesi’nin yazısından, inşaat yasağının söz konusu inşaat mahallinde var olup olmadığına ilişkin kesin bir kanaat oluşmuyorsa da, başlangıçta (işe başlama tutanağında) bu sürenin dikkate alınmış olması yasağın olduğunu göstermektedir. Öte yandan bu dönemde çalışıldığı ve bedellerinin de (6,7,8,9,10 nolu) hakedişler ile ödendiği görülmüştür. Bu durumda İnşaat yasağı olduğu iddia edilen dönemde yapılan çalışmayı görmezden gelmek mümkün değildir. Bu itibarla süre uzatımının ve fiyat farkının bu dönemde yapılan çalışmaların dikkate alınarak verilmesi gerekmekteydi. Bu nedenle, yapılan bu imalatlar dikkate alınarak yeni bir hesaplama sonucu bulunacak tutarın ve gecikme cezasının tazmini gerekir” şeklindeki, Üye ………….’ın, “…………. Belediyesi yazısından, inşaat yasağının olduğu aşikardır. Bu durumda süre uzatımı verilmesi ve ödeneklerin revize edilmesi mevzuata uygundur. Ayrıca mürafaa talep edenlerin de bu konudaki açıklamaları dikkate alındığında, konu hakkında ilişik bulunmamaktadır” şeklindeki azınlık oylarıyla,)
Oy çokluğuyla
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere, karar verildi.