YURTİÇİ GEÇİCİ GÖREV YOLLUĞU
29.04.2014 tarih ve 146 sayılı ilamın 2’nci maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun 31.05.2016 tarih ve 14924 tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen 15.11.2016 tarihli ek raporun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49 uncu maddesi gereğince görüşülmesine karar verildi.
…………. Bakanlığı 2012 yılı hesabının yargılanması sonucu çıkarılan 29.04.2014 tarih ve 146 sayılı ilamın 2’nci maddesi ile Bakanlığın düzenlemiş olduğu Gençlik Afet Yardım ve Rehabilitasyon Destek (GARD) Ekibine yönelik eğitime katılanlar ile eğitimcilerin, mesleki bilgilerini arttırmak amacıyla seminere gönderilenlerin ve Bakanlığın düzenlemiş olduğu “Gençlik Liderliği” eğitim programına katılanlar ile eğitimcilerin konaklama ve yemek ihtiyaçları kurum bütçesinden karşılanmakla birlikte söz konusu görevlilere gündelik de ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının sorumlularından tazminen tahsiline, karar verilmişti.
Sorumlusunca yapılan temyiz başvurusu üzerine Kurulca alınan 31.05.2016 tarih ve 14924 tutanak kararda, geçici görevle gönderilenlere yapılacak ödemelerin, görevlendirmenin 6245 sayılı Kanun'un hangi maddesine göre yapıldığına bakılmak suretiyle tespit edilmesi gerektiği,
6245 sayılı Kanunun konuyu düzenleyen 37'nci maddesinin ilk halinde, bu tür görevlendirilmeler için yatacak yer temin edilenler ile iaşe bedelleri karşılananların yevmiyelerinden, bu hizmetlerin bedellerinin belirli oranlarda mahsup edileceği düzenlenmişken, 11.12.1981 tarih ve 2652 sayılı Kanun ile bu maddede yapılan değişiklik ile mahsup oranlarında değişiklik yapıldığı, 14.1.1988 tarih ve 311 sayılı KHK ile de bu maddedeki mahsup öngören ikinci fıkranın yürürlükten kaldırıldığı,
Maliye Bakanlığınca yayımlanan, Harcırah Kanunu Genel Tebliği'nde de, 6245 sayılı Kanunun 37'nci maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırıldığından, kurslara gönderilenlerin yemeleri ve yatmaları kurumlarınca sağlansa bile gündeliklerinin tam ödeneceğinin belirtildiği,
Ayrıca, Harcırah Kanunu'nun aynı maddesinde, eğitim ve kurs amacıyla yurtdışına gönderilere özel anlaşmaları gereğince bir ödeme yapıldığında, bu ödemelerin gündeliklerinden mahsup edileceği düzenlenmişken, mevcut düzenlemede başka bir indirim veya ödeme yapılmayacağına dair bir sınırlamanın söz konusu olmadığı,
Dolayısıyla yeme ve yatmaları kurumlarınca karşılansa bile kurslara katılanların harcırah almalarında mevzuata aykırı bir durumun olmadığı anlaşıldığından bahisle tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmişti.
Sorumlulardan Harcama Yetkilisi …………. (Genel Müdür) temyiz dilekçesinde,
Gerek yurt içi gerekse yurtdışı görevlendirmelerde Kanunun 39’uncu maddesine istinaden öğün geçirme ve gece geçirmeye yer verilmesinin harcırahın sadece yemek için verildiği ve öğün karşılığı olduğu anlamında yorumlanmasının çok sınırlandırıcı olduğunu, buradaki ifadenin Kanundaki "geceyi de geçirenlere" ifadesine bakarak geçici görevde "gün içerisinde geçirilen süre" olarak da yorumlanması gerektiğini,
6245 sayılı Harcırah Kanununun 37’nci maddesine göre, kurs, toplantı ve eğitim seminerlerine katılan personele görev onayı olması ve ödenek olması kaydıyla seminerlere katılan personele hiçbir kesinti yapılmaksızın tam gündelik ve ayrıca geliş ve gidişler için yol parası ödenmesi gerektiğini, Ayrıca Maliye Bakanlığı, Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 11 Nisan 1988 tarihli ve 34 nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin 4’üncü maddesinde, “6245 sayılı Harcırah Kanununun 37. Maddesinin 2. Fıkrası yürürlükten kaldırılmış olup, mesleki bilgilerini arttırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilen memur ve hizmetlilerin yemeleri ve yatmaları kurumlarca sağlansa bile gündelikleri tam olarak ödenecektir.” denildiğini, dolayısıyla kanun koyucunun anılan hükmü yürürlükten kaldırmakla mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilen memur ve hizmetlilerin yemeleri ve yatmaları kurumlarca sağlansa bile günlüklerinin tam ödenmesini amaçladığını,
İfade ederek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
6245 sayılı Harcırah Kanununun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) fıkrasında harcırah, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder şeklinde tanımlanmış, “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise, bu Kanunda belirtilen hallerde memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere harcırah verilebileceği belirtilmektedir. Anılan Kanunun “Harcırahın Unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde, “Harcırah, yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” denilmekte olup, yol masrafı, yolculukta kullanılacak nakil vasıtası ücretlerini, yevmiye ise anılan Kanuna göre yolluk verilmesini gerektiren görevlendirmeler nedeniyle ilgililere iaşe ve ibate vs. giderlerin karşılığı olarak ödenen gündeliği ifade etmektedir.
Aynı Kanunun “Memur veya hizmetli olmayanların harcırahı” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında da, Memur veya hizmetli olmadıkları halde bu Kanuna tabi kurumlarca geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi seviyeleri ve faaliyet sahaları ile mahalli şartlar dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunacağı, “Muvakkat vazife harcırahı” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında ise, birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev yolluğu olarak yevmiye ve yol masrafı ödeneceği hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununa göre verilen geçici görev gündeliğin amacı memur veya hizmetlinin geçici görev mahallinde yaptığı konaklama ve yemek masraflarının karşılanmasıdır. Ancak, yolda geçen günler dışındaki konaklama ve yemek masrafları hizmet satın alma suretiyle Bakanlık bütçesinden karşılanan seminer, eğitim programı gibi düzenlenen organizasyonlara katılım için görevlendirilen personele ikamet edilen günler için ayrıca gündelik ödenmesi mükerrerliğe yol açacağından mevzuata uygun bulunmamaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununun 37’nci maddesinin ikinci fıkrasının yürürlükten kaldırıldığı, mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışına açılan kurs veya okullara gönderilen memur veya hizmetlilerin konaklama giderleri ile yemek ihtiyaçları hizmet satın alma suretiyle Bakanlık bütçesinden karşılansa bile gündeliğin tam olarak ödenebileceği ileri sürülmekte ise de,
Geçici görev esnasında verilmesi gereken yevmiye, memurların memuriyet merkezlerinden ayrılmaları dolayısıyla geçici memuriyet mahallerinin hayat şartlarına intibak için yapmış oldukları iaşe ve ibate giderleri için ödenen yevmiyeyi ifade etmektedir. Bir başka deyişle, Kanunun personele verilmesini öngördüğü gündeliğin amacı geçici görevli olarak bulunulan yerdeki konaklama ve yemek giderlerinin karşılanmasıdır. Bu nedenle, seminer günlerinde konaklama ve yemek bedelleri kurum bütçesinden karşılanan söz konusu eğitim/seminerlerde görevlendirilmiş personel ile katılımcılara gidiş – dönüş günlerine ait yol masrafı ve gündelik haricinde hiçbir ödemenin yapılmaması gerekmektedir. Bu itibarla, giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanan organizasyonlara katılan personele, bu günler için ayrıca yevmiye verilmesi mümkün görülmemektedir.
Esasen, Temyiz Kurulu Kararına dayanak olarak gösterilen 6245 sayılı Harcırah Kanununun 37’nci maddesinin 2’nci fıkrasının kaldırılmasına karşılık, yerine bunlara her halükarda tam yevmiye ödeneceğine dair bir hüküm getirilmemesi, kurs ve okullara katılım nedeniyle memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin yevmiyelerinin hesabında da, maddenin 1’inci fıkrasında belirtildiği üzere Harcırah Kanununun genel hükümlerine göre hareket edileceğini göstermektedir. Bu durumda da, Kanuna göre gündeliğin ne karşılığı verildiğinin ortaya konulması gerekir. Buna göre, Kanunun 39’uncu maddesindeki, “ … Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.” hükmünden gündeliğin yemek ve yatma ücreti karşılığında verildiği anlaşılmaktadır. Seminere katılanlara söz konusu faaliyetlere ilişkin hizmetlerin ihale kapsamında sağlanması karşısında, katılımcılara ayrıca gündelik ödenmesi aynı hizmet için kurum bütçesinden mükerrer ödemeye ve kamu zararına neden olduğundan konaklama ve iaşe masrafları kurum bütçesinden karşılanan eğitim ve seminerlere katılanlara, yolda geçen süreler dışındaki günler için yevmiye ödenmesi Dairemizin ilk kararında belirtildiği gibi kamu zararı oluşturmaktadır.
Öte yandan, kurs-seminer ayrımını ortaya koyan bir örnek teşkil etmesi cihetiyle, Milli Eğitim Bakanlığı Hizmetiçi Eğitim Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, "Kurs", yeni bilgi, beceri, tutum ve davranış kazandırmayı amaçlayan ve bir öğretim programına göre yürütülen ve sonunda başarı değerlendirilmesi yapılan faaliyeti, "Seminer" ise, eğitim sisteminin problemlerini tespit etme, çözüm yolları arama, plan, program ve proje geliştirme, araştırma ve değerlendirme maksadıyla grup çalışması şeklinde gerçekleştirilen faaliyeti, ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla, kurs sonunda başarı değerlendirilmesi yapılan faaliyeti ifade etmesi bakımından seminerden ayrılmaktadır.
Devlet memurlarının mesleki bilgilerinin artırılmasına, bir başka deyişle yetiştirilmelerine ilişkin esas ve usuller 657 sayılı Yasanın 214 ila 220’nci maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır.
Memurların mesleki bilgilerinin artırılmasına yönelik faaliyetler, anılan Yasanın 214’üncü maddesinde, “hizmeti içi eğitim” olarak adlandırılmış ve Devlet memurlarının yetişmelerini sağlamak, verimliliğini artırmak ve daha ileriki görevlere hazırlamak amacıyla uygulanacak hizmet içi eğitimin, Devlet Personel Başkanlığı tarafından ilgili kurumlarla birlikte hazırlanacak yönetmelikler dahilinde yürütüleceği ifade edilmiştir.
Hal böyleyken, bir faaliyetin hizmet içi eğitim sayılabilmesi ve dolayısıyla bu faaliyetlere katılanlara 6245 sayılı Yasanın 37’nci maddesi hükümleri dairesinde geçici görev yolluğu ödenebilmesi için, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından 657 sayılı Yasanın 214’üncü maddesi uyarınca Devlet Personel Başkanlığı ile birlikte hazırlanmış bir hizmet içi eğitim yönetmeliğinin bulunması ve bu yönetmelikte, söz konusu eğitim/seminerlere katılmaya imkân veren bir hükmün yer alması, ayrıca memurun buradaki eğitime/seminere, kurumunun isteği üzerine katılmış olması gerekmektedir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile açıklanan gerekçeler doğrultusunda, Bakanlığın düzenlemiş olduğu Gençlik Afet Yardım ve Rehabilitasyon Destek (GARD) Ekibine yönelik eğitime katılanlar ile eğitimcilerin, mesleki bilgilerini arttırmak amacıyla seminere gönderilenlerin ve Bakanlığın düzenlemiş olduğu “Gençlik Liderliği” eğitim programına katılanlar ile eğitimcilerin konaklama ve yemek ihtiyaçları kurum bütçesinden karşılanmasına rağmen söz konusu görevlilere gündelik de ödenmesi sonucu oluşan …………. TL kamu zararının …………. TL’sinin tahsil edildiği anlaşıldığından, bu tutar için ilişik kalmadığına ve tahsilatın ilama dercine,
Kalan …………. TL’nin ise sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
(Daire Başkanı ………….’…, “Kanun hükümlerine göre harcırahın tam ödenmesi gerekmekte olup, burada sorun, kurs veya eğitimin yeme yatma dahil olarak hizmet alımı yoluyla yapılmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, Temyiz Kurulu Kararının bozma gerekçelerine uyulmak suretiyle konunun beraatine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca altmış gün içinde temyiz ve 56 ncı maddesi uyarınca beş yıl içinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.