ANAHTAR TESLİMİ GÖTÜRÜ BEDEL SÖZLEŞME KAPSAMINDA BEDEL ÖDENMEDEN YAPTIRILMASI GEREKEN İMALATLAR İÇİN 1. İŞ ARTIŞI KAPSAMINDA ÖDEME YAPILMASI
Asıl ilamın 2 nci maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
………….. Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen, yüklenicisi …………. olan “……….. İnşaatı” yapım işinde;
A) “Fiber beton dış cephe kaplaması” imalatına ilişkin olarak ayrıca taşıyıcı sistem imalatları yapılırken, dış cephe taşıyıcı sistemine ait detaylara projede yer verilmemiş olması nedeniyle, fiber beton elementlerinin montajının Y.23.152/A poz numaralı “kutu profillerden” yapılması işi için iş artışı yoluna gidildiği, bu arada 08.012/1/A poz numaralı “Galvanizli sacdan taşıyıcı L profili” imalatının da iş eksilişi olarak değerlendirildiği,
B) “Fiber beton dış cephe kaplaması” imalatının, konsol altı ile asma tavan arasında kalan bölümlere montajı için yapılan “sahte kiriş imalatları”na ihale dokümanında yer verilmediğinden, iş artışı kapsamında ödeme yapıldığı,
Görülmüştür.
Yüklenici ile yapılan sözleşmenin 6 ıncı maddesine göre sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, söz konusu yapım işinin uygulama projesinde dış cephe kaplaması imalatlarına ilişkin taşıyıcı sistem ve montajıyla ilgili detaylara yer verilmemiştir.
Sözleşmenin eki niteliğindeki imalat teknik şartnamesinde yer alan “özel 46” poz nolu “Fiber Beton Dış Cephe Kaplaması Yapılması” işinin teknik tarifi ise;
“1.İşin Tanımı:
Silis kumu-beyaz çimento karışımı+inorganik demir oksit pigmenti ile renklendirilmiş özel granülometrideki harmanın alkaliye dayanıklı ithal cam elyafı ve polimerler katkılı olarak özel kalıplara püskürtme suretiyle dökülmesi, prekast montajlarının gerçekleştirilmesi, derz ara dolgularının polietilen fitil ve hibrit poliüretan esaslı mastikle yapılması işleridir.
2. Malzeme:
2.1. Çelik Karkas (Frame):
Prekast sistemi içinde kullanılan ve prkastın dış yüklere karşı dayanımını sağlayan, binaya bağlanmasında kullanılan karkas sistemi.
Bu şartnamede kullanılan “Cam Lif Takviyeli Beton Panel” 1,6cm+(+0,4 cm) kalınlıkta CTB kabuk ve gerekli dizayndaki bir ankraj sisteminden olmuşmuş panel sistemidir. Çelik karkas daldırma galvaniz olacaktır (75 µ kalınlıkta).”
Şeklinde yapılmıştır.
Söz konusu yapım işine ilişkin uygulama projesinde, bahsi geçen “özel 46” poz nolu “Fiber beton dış cephe kaplaması yapılması” imalatına ilişkin taşıyıcı sistem ve montajı ile ilgili detaylara yer verilmemiş olması karşısında;
“Özel 46” poz tarifinde yer alan “prekast montajlarının gerçekleştirilmesi” ifadesinden ve taşıyıcı sistemin yapımında kullanılacak malzemeden ne anlaşılması gerektiği; hangi malzemenin kullanımının mutat olduğu; söz konusu malzemenin “08.012/1/A poz numaralı Galvanizli sacdan taşıyıcı L profil” olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği; “08.012/1/A poz numaralı Galvanizli sacdan taşıyıcı L profil” imalatının “özel 46” poz nolu “Fiber Beton Dış Cephe Kaplaması” imalatını taşımaya yeterli unsurları kapsayıp kapsamadığı; “Y.23.152/A poz nolu kutu profil” taşıyıcı sistemin yapılmasının “özel 46” poz nolu iş kapsamında sayılıp sayılamayacağı; yine söz konusu imalatın sözleşme eki proje detay ve şartnamelerde öngörülmeyen işler kapsamında iş artışı yoluyla yaptırılıp yaptırılamayacağı,
Ayrıca, prekast kaplama imalatının konsol altı ile asma tavan arasında kalan bölümlerinde montajı için yapılan sahte kiriş imalatlarının, sözleşme eki proje detay ve şartnamelerde öngörülmeyen işler kapsamında iş artışı yoluyla yaptırılıp yaptırılamayacağı,
hususlarının teknik olarak açıklığa kavuşturulmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Bu itibarla Yüksek Fen Kurulu’nun görüşünün alınması için; konunun Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’na yazılmasına ve ................. TL tutarın, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesi hükmü uyarınca hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Yüksek Fen Kurulu Başkanlığından alınan konuya ilişkin, ........... yazıda özetle;
“İmalat teknik şartnamesinde yer alan “özel 46” poz nolu “Fiber Beton Dış Cephe Kaplaması Yapılması” işinin teknik tarifinde yer alan ifadelerin, fiber beton panellerinin yapımı ile ilgili olduğu ve de fiber beton panellerin içinde yer alan ve kendi iskeletini oluşturan çelik karkas sistemini ifade ettiği; verilen standartların fiber beton panellere ait deney standartlarını içerdiği; panellerin dış cepheye montajı ile ilgili bir açıklamaya yer verilmediği; ayrıca ihaleye esas uygulama projesi ve diğer ihale dokümanlarında, prekast beton panellerin dış cepheye montaj detaylarına da yer verilmediği,
Uygulamada genel olarak prekast beton panellerin dış cepheye L profillerle monte edildiği,
Ancak İdaresince belirtilen gerekçeler gözönüne alındığında “Galvanizli, Sacdan Taşıyıcı L Profil Yapılması” imalatının taşıyıcı sistem imalatı olarak yeterli görülmeyebileceği,
Bu nedenle, “Özel - 46 Fiber Beton Dış Cephe Kaplaması Yapılması” imalatına ait tarifte yer alan “prekast montajlarının gerçekleştirilmesi ” ne karşılık gelen ve yapılmasından vazgeçilen “08.012/1/A Galvanizli Sacdan Taşıyıcı L Profili Yapılması ”na ait bedelin iş eksilişi olarak sözleşme bedelinden düşülmesinin, bu imalatın yerine yapılmasına karar verilen, “Y.23.152/A Kutu Profillerle Fiber Beton Panellerine Cephe Taşıyıcı Sistemi Yapılması, Yerine Konulması ” imalatının da iş artışı olarak değerlendirilmesinin yerinde olacağı,
Yine, Yapı Denetim Teşkilatı tarafından ortaya konulan teknik gerekçeler göz önüne alındığında sahte kiriş imalatının yapılmasının uygun olacağı, sahte kiriş yapılması imalatına ait projelerin, ihaleye esas projeler arasında yer almadığı sözleşmenin 6 ıncı maddesi ile sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 12 nci maddesi 4 üncü fıkra hükmü gereğince sahte kiriş yapılması imalatına ait bedelin iş artışı kapsamında değerlendirilmesinin yerinde olacağı,”
İfade edilmiştir.
Yapılan değerlendirmede;
Yüklenici ile yapılan sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, bu sözleşmenin tarifi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Sözleşme türleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme” şeklinde yapılmıştır.
Yine, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde uygulama projesi; “Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje” olarak tanımlanmıştır.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Projelerin Uygulanması” başlıklı 12 inci maddesi 4 üncü fıkrasında;
“İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb. teknik belgelerde gerekli göreceği her türlü değişikliği yapmaya yetkilidir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.”
“Sözleşme Kapsamında Yaptırılabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi” başlıklı 21 inci maddesi 1 inci fıkrasında;
“Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.”
Yine Şartnamenin, “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22 nci maddesi 1 inci fıkrasında ise;
“12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.”
Denilmektedir.
Söz konusu yapım işinin uygulama projesine bakıldığında dış cephe kaplaması imalatlarına ilişkin taşıyıcı sistem ve montajıyla ilgili detaylara yer verilmediği,
Sözleşmenin eki niteliğindeki imalat teknik şartnamesinde yer alan “özel 46” poz nolu “Fiber Beton Dış Cephe Kaplaması Yapılması” işinin teknik tarifinde geçen, “prekast montajlarının gerçekleştirilmesi” ifadesinin, prekast (fiber beton panelleri) sistemi içerisinde bulunan ve prekastın dış yüklere karşı dayanımını sağlayan, binaya bağlanmasında kullanılan karkas sisteminin montajını kastettiği,
Yine, fiber beton panellerin konsol altı ile asma tavan arasında kalan kısma montajı için kutu profillerle sahte kiriş yapılması imalatının, sözleşme eki proje, detay ve şartnamelerde yer almadığı,
Yüklenicinin teklifini ihale dokümanında yer alan belgelere dayalı olarak, işin tamamı için verdiği anlaşılmıştır.
Dolayısıyla; Sözleşme eki uygulama projesi ve imalat teknik şartnamesi kapsamında yer almayan, “kutu profillerle fiber beton panellerine dış cephe taşıyıcı sistemi yapılması, yerine konulması” ile “sahte kiriş yaptırılması” imalatları için, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12, 21 ve 22 nci madde hükümleri çerçevesinde “iş artışı” yoluna gidilmesinin mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; Asıl İlamın 2 nci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına, mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşılan bu iş artışları karşılığında yapılan toplam ………… TL ödemede ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Azınlık Görüşü
Üye …………’…;
“Savunmalarda ve Yüksek Fen Kurulu yazısında, önceki dış cephe kaplama malzemesi için, “18.012/4/A Galvanizli Sacdan Taşıyıcı L Profil Yapılması” üzerinde anlaşılmış olduğu varsayımından hareket edilmektedir. Söz konusu yazıda, bu imalatın yetersiz olduğu ve yapılması halinde ileride telafisi imkânsız zararlar oluşabileceğini, bunun yerine “Y.23.152/A kutu Profillerle Fiber Beton Panellerine Cephe Taşıyıcı Sistemi Yapılması” imalatının gerekli olduğu ifade edilmiştir.
Oysa hem sorumluların savunmalarında hem de Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’nın yazısında, dış cephe bağlantı malzemesinin detaylarına ihale dokümanında yer verilmediği kabul edilmektedir.
Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 14 üncü maddesinin (1) nolu paragrafı;
“Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen proje ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır” şeklindedir.
Aynı şartnamenin 20 inci maddesinin (10) nolu paragrafında ise; “ Yüklenici ve alt yükleniciler, işin fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre, yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir ”
Hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hükümlerde de açık olarak belirtildiği üzere, anahtar teslimi götürü bedel bir işte yüklenici imalatı en sağlıklı bir şekilde yapmayı taahhüt etmiş olduğu kabul edilmekte ve aksi takdirde 15 yıl içinde oluşacak bozulmalardan yüklenici sorumlu tutulmaktadır.
Hal böyle iken, asıl ihale dokümanlarında sağlam olmayan bir pozun geçerli olduğu varsayımından hareketle, bu pozdan vazgeçilerek daha sağlam pozun uygulandığı iddiası geçersizdir. Böyle yapılmakla, yüklenicinin taahhüdünde bulunan bir imalatın maliyetinin yüklenicinin yükümlülüğünden çıkarılarak idareye yükletilmiş olmaktadır.
Sonuç olarak, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’nın cevabi yazısında, raporda yer alan iddiaların geçersizliğini ortaya koyacak gerekçeler bulunmadığından, tazmin hükmünün verilmesi gerektiği,” şeklindeki ayrışık görüşüyle,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oyçokluğu ile,
Karar verildi.